- •1 Клеткаларды in vitro жағдайында өсіру.
- •2Клетканың тотипотенттілігі
- •3.Каллус және регенерант өсімдіктің биологиясы
- •2Билет.
- •1.Клеткалык суспензия
- •2Биотехнологияның даму тарихының негізгі кезеңдері
- •2Қоректік ортаның құрамы
- •3.Өсімдікті залалсыздандыратын заттар.
- •3.Өсімдіктер клеткасын өсіру әдістерін дамытуға өз үлестерін қосқан ғалымдар
- •3.Билет
- •1Клетканы өсіру үшін қажетті жағдайлар
- •1.Дифференциялану және дедифференциялану.
- •2.Клеткалар суспензиясын дайындау.
- •3.Сұйық ортада өсетін клеткалардың қатты ортада өсетін клеткалардан артықшылығы.
- •1. Сұйық ортада клеткалар суспензиясын өсірудің тәсілдері.
- •6.Билет.
- •1. Гендер активтілігінің реттелуі.
- •7.Билет
- •8.Билет
- •9.Билет
- •1.Генетикалық тұрғыдан өсімдіктерді жақсарту үшін клеткаларды in vitro жағдайында өсіру.
- •2.Жасанды қоректік ортада өсірілетін клеткалар өсімдіктерді көбейту және сақтандыру.
- •3.Өсірілетін клеткалардан экономикалық маңызы бар заттар алынуы.
- •10.Билет
- •1.Өсірілген клеткаларды биосинтездік өндірісте пайдалану.
- •2.Иммобильденген клеткалар және бұл әдістің ұтымдылығы.
- •11. Билет
- •1.Клеткалардың жоғары өнімді линияларын шығару
- •3.Клонды микрокөбейтудің артықшылықтары
- •12Билет
- •1.Морфогенез процесінің нәтижесінде регенерант өсімдіктері алу әдістері.
- •2. Қолтық бүршігінің меристемаларыныңклондық микрокөбейтуде қолдану
- •3.Жасанды тұқым алу
- •1.Өсімдіктерді клондық микро көбейту технологиясы
- •2. Өсімдіктерді микрокөбейтуге әсер ететін факторлар.
- •3. Клонды әдістердің жетістіктері мен болашағы.
- •1.Вирустар қоздыратын аурулармен күресуде биотехнологияны пайдалану.
- •2. Каллустардың биологиялық ерекшеліктері.
- •3. Өсімдіктердегі вирустік ауруын анықтау әдістері.
- •1.Вирустан аластатылған көшеттердің көбеюі.
- •2. Картоптың сауықтырылған көшеттерін шығару технологиялары.
- •– Билет.
- •1.Әріден будандастыру кезінде пайда болған ұрықтың ерекшелігі.
- •3. Бөліп алған будан ұрпақтары ин витро жағдайында табысты өсіру.
- •1.Ұрықты ин витро жағдайында өсіру әдісі
- •2. Гаплоидтарды шығарудың эксперименталдық әдістері
- •3. Микроспоралардың табиғи дамуы
- •1.Микроспоралардың ин витро жағдайында дамуы
- •2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар
- •1.Клеткалық инженерия
- •2. ПРотопластарды бөліп алу жолдары.
- •3.Протопласттың тіршілік икемділігін анықтау
- •1.Протопластарды өсіру технологиясы
- •2.Протопластардан регенерант өсімдіктердің шығуына әсер ететін факторлар.
- •3.Протопластардың құйылып қосылу әдістері.
- •1.Жыныстық будандастырумен салыстырғанда сомалық будандастырудың айырмашылығы.
- •2.Будан клеткаларымен будан өсімдіктерінің сұрыпталуы
- •3. Сомалық будандарды генетикалық талдау әдістері.
- •2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар.
- •3.Ин витро жағдайында өсірілетін клеткаларда болатын өзгерістер.
- •1.Клеткалық селекция және оның артықшылықтары.
- •2. Клеткалық селекцияның әдістері.
- •3.Қажетті белгісі бар клетканың сұрыпталуы
- •1.Белгілері тұрақталған клеткалар линияларын шағару жолдары.
- •2.Ин витро жағдайында клеткаларда жүретін мутация.
- •3.Сомаклондық варианттарды пайдалану жолдары.
- •1.Сомаклондық варианттар және олардың ин витро жағдайында пайда болуы.
- •2.Клеткалық технологияларды дайындау жұмысының негізгі кезеңдері
- •3.Клеткалардың мутагенездерін индукциялау.
2. Өсімдіктерді микрокөбейтуге әсер ететін факторлар.
Ин витро жағдайында регенерацияның жылдамдығы өсімдіктер түріне байланысты болады, яғни генотиптің әсері күшті. Өсімдіктің әр түріне ең тиімді регенерация әдісі іріктелініп алынады. Іс жүзінде жалпы алғанда өсімдіктің кез келген бөлігінен регенерант алуға болады, егерде эксплант жарамды даму кезеңінде алынса. Эксплантты таңдап алудың маңызы өте зор. Ең жақсысы егер эксплантта меристемалық ұлпалары мен мүшелері пайдаланса, атап айтқанда: өркенннің ұшы, қолтық бүршігі, меристема. Олар ин витро жағдайында жақсы өседі. Микрокөбейту технологиясында қоректік ортаның орны ерекше, әрбір өсімдік түрі үшін оның құрамы тәжірибеге сүйеніп іріктелінеді. Физикалық факторлардың ішіндегі ең маңыздылары жарық пен температура. Морфогенез процесіне өте жарық жағдайлардың керегі жоқ: 1000 – 3000 лк 14 – 16 сағат фотопериоды жетіп жатады. Көптеген өсімдіктерге ең жақсы температура шамамен 25С. Ин витро жағдайында су алмасудың маңызы зор. Су алмасу бұзылғанда Витрификация (клетка ісінеді, сабақ жуандайды,жапырақ ұзарып, майысып, суланып әйнек тәр болып кетеді) деген жағымсыз құбылыс болады.
3. Клонды әдістердің жетістіктері мен болашағы.
Клондық микрокөбейту әдісі әсемдік, көкөніс, жеміс – жидек, техникалық, тропиктік және субтропиктік өсімдіктері дақылдарын көйбейту үшін қолданылады. Жақсы дамыған елдерде бұл сала көптен бері өнеркәсіптік деңгейде дамып келе жатыр. Мысалы, Голлландияның гүл өсіру өндірісінің керемет дамуы осы технологияға негізделген. Клондық микрокөбейтудің артықшылықтары айқын факт және өсімдік өсіру мепн селекцияда оның мүмкіншіліктері соншама зор болғандықтан, көшет материалды биотехнологиялық өндірісте шығару біздің Клондық микрокөбейтудің артықшылықтары айқын факт және өсімдік өсіру мепн селекцияда оның мүмкіншіліктері соншама зор болғандықтан, көшет материалды биотехнологиялық өндірісте шығару біздің еліміздеде кеңінен дамиды деп сенім артамыз.
14 – билет.
1.Вирустар қоздыратын аурулармен күресуде биотехнологияны пайдалану.
Вирустар қоздыратын аурулармен күресудің негізгі жолы, ол аурудан таза, сауықтырылған көшет алу. Соңғы кезде вирусы жоқ картоп және басқа вегетативтік жолмен көбейетін өсімдіктерді алу үшін апикальды меристеманы өсірумен қатар термоөңдеуді, хемотерапияны және вирустарды сарапқа салуды табыстьы қолданылады. Әдеттегі вирустан құтылу әдістерінен апикальдық меристеманы өсіру әдісінің негізгі айырмашылығы – ин витро жағдайында регенерант өсімдіктерді алғанда, оларға инфекция шалдықпайды. Жылумен өңдегенде(термоөңдеу) өсіп келе жатқан өркен ұштарында вирустық көбеюі күшті тежеледі, сондықтан жаңа пайда болған меристема клеткаларында вирустың болмауы мүмкін. Термотерапия нәтижесінде латенттік вирустық инфекциялары молаюы мүмкін. Сондықтан сауықтыру тиімділігін арттыру үшін басқа тәсілдер ізденуде. Кейде, хемотерапия, яғни вирустардың көбеюін тежейтін химиялық заттарды қолдану жақсы нәтиже береді.мыс.,виразол деген препаратты қоректік ортаға қосқанда вирустан бос меристемалық өсімдіктерді 2 – 4 есе көп алуға болады.