- •1 Клеткаларды in vitro жағдайында өсіру.
- •2Клетканың тотипотенттілігі
- •3.Каллус және регенерант өсімдіктің биологиясы
- •2Билет.
- •1.Клеткалык суспензия
- •2Биотехнологияның даму тарихының негізгі кезеңдері
- •2Қоректік ортаның құрамы
- •3.Өсімдікті залалсыздандыратын заттар.
- •3.Өсімдіктер клеткасын өсіру әдістерін дамытуға өз үлестерін қосқан ғалымдар
- •3.Билет
- •1Клетканы өсіру үшін қажетті жағдайлар
- •1.Дифференциялану және дедифференциялану.
- •2.Клеткалар суспензиясын дайындау.
- •3.Сұйық ортада өсетін клеткалардың қатты ортада өсетін клеткалардан артықшылығы.
- •1. Сұйық ортада клеткалар суспензиясын өсірудің тәсілдері.
- •6.Билет.
- •1. Гендер активтілігінің реттелуі.
- •7.Билет
- •8.Билет
- •9.Билет
- •1.Генетикалық тұрғыдан өсімдіктерді жақсарту үшін клеткаларды in vitro жағдайында өсіру.
- •2.Жасанды қоректік ортада өсірілетін клеткалар өсімдіктерді көбейту және сақтандыру.
- •3.Өсірілетін клеткалардан экономикалық маңызы бар заттар алынуы.
- •10.Билет
- •1.Өсірілген клеткаларды биосинтездік өндірісте пайдалану.
- •2.Иммобильденген клеткалар және бұл әдістің ұтымдылығы.
- •11. Билет
- •1.Клеткалардың жоғары өнімді линияларын шығару
- •3.Клонды микрокөбейтудің артықшылықтары
- •12Билет
- •1.Морфогенез процесінің нәтижесінде регенерант өсімдіктері алу әдістері.
- •2. Қолтық бүршігінің меристемаларыныңклондық микрокөбейтуде қолдану
- •3.Жасанды тұқым алу
- •1.Өсімдіктерді клондық микро көбейту технологиясы
- •2. Өсімдіктерді микрокөбейтуге әсер ететін факторлар.
- •3. Клонды әдістердің жетістіктері мен болашағы.
- •1.Вирустар қоздыратын аурулармен күресуде биотехнологияны пайдалану.
- •2. Каллустардың биологиялық ерекшеліктері.
- •3. Өсімдіктердегі вирустік ауруын анықтау әдістері.
- •1.Вирустан аластатылған көшеттердің көбеюі.
- •2. Картоптың сауықтырылған көшеттерін шығару технологиялары.
- •– Билет.
- •1.Әріден будандастыру кезінде пайда болған ұрықтың ерекшелігі.
- •3. Бөліп алған будан ұрпақтары ин витро жағдайында табысты өсіру.
- •1.Ұрықты ин витро жағдайында өсіру әдісі
- •2. Гаплоидтарды шығарудың эксперименталдық әдістері
- •3. Микроспоралардың табиғи дамуы
- •1.Микроспоралардың ин витро жағдайында дамуы
- •2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар
- •1.Клеткалық инженерия
- •2. ПРотопластарды бөліп алу жолдары.
- •3.Протопласттың тіршілік икемділігін анықтау
- •1.Протопластарды өсіру технологиясы
- •2.Протопластардан регенерант өсімдіктердің шығуына әсер ететін факторлар.
- •3.Протопластардың құйылып қосылу әдістері.
- •1.Жыныстық будандастырумен салыстырғанда сомалық будандастырудың айырмашылығы.
- •2.Будан клеткаларымен будан өсімдіктерінің сұрыпталуы
- •3. Сомалық будандарды генетикалық талдау әдістері.
- •2. Андрогездің өсуіне әсер ететін факторлар.
- •3.Ин витро жағдайында өсірілетін клеткаларда болатын өзгерістер.
- •1.Клеткалық селекция және оның артықшылықтары.
- •2. Клеткалық селекцияның әдістері.
- •3.Қажетті белгісі бар клетканың сұрыпталуы
- •1.Белгілері тұрақталған клеткалар линияларын шағару жолдары.
- •2.Ин витро жағдайында клеткаларда жүретін мутация.
- •3.Сомаклондық варианттарды пайдалану жолдары.
- •1.Сомаклондық варианттар және олардың ин витро жағдайында пайда болуы.
- •2.Клеткалық технологияларды дайындау жұмысының негізгі кезеңдері
- •3.Клеткалардың мутагенездерін индукциялау.
2.Протопластардан регенерант өсімдіктердің шығуына әсер ететін факторлар.
Талай өсімдіктердің протопластары сомалық эмбриогенез арқылы да регенерант өсімдіктер түзеді. Оқшауланған протопластардан пайда болған клеткалардлың бөлінуге және тотипотеннттілігін жүзеге асыруға қабілеттері көптеген факторларға тәуелді:1. Бастапқы ұлпаның түр ерекшелігі, физиологиялық күйі және дифференцировкасы, яғни генетикалық және эпигенетикалық сипаттамасы;2.протопластарды бөліп алу әдістері мен жағдайлары;3.протопластарды суспензияда өсіргендегі тығыздығы;4.қоректік ортаның құрамы;5.протопластарды өсіруу жағдайлары.
3.Протопластардың құйылып қосылу әдістері.
Протопластардың құйылысуы үшін химиялық және электрлік әдістері пайдаланылады. Химиялық әдіс протопластардың құйылысуына жағдай жасайтын, плазмалемманың электрлік зарядын өзгертетін заттарды суспензияға қосуға негізделген. Протопластарды жақындатып, тоғыстырудың бір жолы – протопластар капилляр арқылы өткізу. Көп ізденістің арқасында тиімді фюзоген табылды, бұл полиэтиленгликоль болды. ПЭГ – суда жақсы еритін полимер, суспензияның осмостық қысымын көтередлі. Қосылатын протопластардың суспензиясын алдымен ПЭГ – тың қояланған ерітіндіісімен өңдегенде протопластар бір ьірімен жабысады. 10-15мин кейін Са жоғары мөлшерде бар сілтілі ерітіндімен ПЭГ – ты суспензиядан шайып шығарады. Сонан соң протопластарды бір – бірімен жабыстырып тұрған мембраналар құйылыса бастайды. Электрлік құйылысу әдісі негізінде электр өрісі пайдаланылады. Протопластар суспензиясы екі электродтың арасында орналасады. Айнымалы ток диэлектрофорезді қоздырады, протопластар бір біріне тақалып бір қатарға түзіледі.
21 – билет.
1.Жыныстық будандастырумен салыстырғанда сомалық будандастырудың айырмашылығы.
Сомалық будандастыру – будандастырудың жаңа тәсілі.оның арқасында будандасьыру жыныстық процессс арқылы емес, тіпті басқа жолмен – сомалық клеткалардың құйылысуы арқылы өтеді. Сомалық будандастырудың артықшылықтары мынадай: 1. Әдеттегі жыныстық жолымен будандаспайтын филогенезде түпкі тектері алыс жатқан өсімдік түрлерін будандастыру;2. Ассиметриялық будандарды алу, оларда аналық немесе аталық гендер жиынтығы толығымен болса, екіншісінің бірнеше хромосомалары болады;3. Үшеу және оданда көп ата – аналық клеткалардың құйылысуы;4. Ата аналық идиотиптері толығымен болатын будандарды алу;5. Ядродан тыс цитоплазмалық гендері бойынша гетерезиготаларды алу;6.генеративтік жүйелердің сыйымсыздылығын жеңу;7.морфогенезде гаметогенездегі аномалиялар салдарынан жыныстық процесс өте алмайтын өсімдіктердің будандарын алу;8.эпигенетикалық программалары әр түрлі клеткалардың будандарын алу.
2.Будан клеткаларымен будан өсімдіктерінің сұрыпталуы
Будан клеткаларын сұрыптау әдістері біршама. Кооп және Швейгер дайындаған тиімді әдістер: алдын ала іріктеп алынған, қосылуға арналған екі протопласты әйнектің үстіне құйылған минералдық майдың тамшысына салады. Электр күшімен қосу үшін электродтарды инверттық микроскоптың конденсорына бекітеді. Конденсорды көтеріп немесе түсіріп жылжытып отырып, электродтарды тамшыға енгізеді немесе одан шығарады. Электр импульсті берген соң, микроскоп арқылы протопластардың қосылуын бақылайды. Сонан соң қосылған клетканы байытылған қоректік ортаның микротамшысына жеке өсіреді. Қазіргі танда протопластар жаппай құйылысқан кезде будан протопластарды тез және тиімді іріктеп алу үшін арнайы аспап қолданылады, ол ағынды микрофлуориметр. Алдынала протопластардың әр түрін флуоресценциясы әр түрлі заттармен бояйды, қосылған соң суспензияны аспап арқылы өткізген кезде құйылысқан протопластар және жеке протопластар түсіне қарай айырылып жатады.