№1Тапсырма

БұрындарыбірнешеретсоттағанБайтеміровпәтерлікұрлықтардыжасауүшінтопқұрды.Қылмыстықтоптыңқұрамынакелесілеркірді:

Алдарбергенов–12жас,Ахатов–13жас,Саметов–15жас.ҰрланғанмүліктісатунәтижесіндеалынғанақшаныБайтеміровкӛбісінӛзіиеленеотырып,топтыңарасындабӛлді.Сегізіншіұрлықкезіндетоптыңқызметіәшкереленді.

1.Жасалғанұрлықтарүшінкімқылмыстықжауаптылыққатартылуытиіс?

8Тарау.Қылмыстың субъективтік жағы

1. Субъективтікжақтыңтүсінігіменбелгілері

2. Кінәніңтүсінігіменнысандары

3. Ниеткінәнің нысаныретінде,оның түсінігіментүрлері

4. Абайсыздықкінәнің нысаныретінде,оныңтүсінігіментүрлері

5. Жазықсыззиянкелтіру

6. Қылмыстық құқықтағықатежәнеоның маңызы

1. Субъективтікжақтыңтүсінігіменбелгілері

Қылмыстыңсубъективтікжағы-бұлтұлғаныңтікелейқылмысжасауменбайланыстыпсихикалыққызметі.

Қылмысқұрамыныңаталғанэлементі,тұлғаныңқылмыстықіс-әрекетжасаукезіндегіішкі дүниесін, психикалықпроцестерінсипаттайды

Субъективтікжақтыңмазмұны:кінә,ниет,мақсатпенэмоционалдықжағдайсияқтыбелгілердіңкӛмегіменашылады,бұлреттетеккінәғанакез-келгенқылмысқұрамыныңміндеттібелгісіболыптабылады.

Кінә-бұлтұлғаныңоныменжасалғанқоғамдыққауіптііс-әрекетінедегенпсихикалыққатынасы.

Ниет-бұл адамдықылмысжасауғаитермелейтінішкісезімі.

Мақсат-бұлкінәлітұлғаұмтылатын,қылмыстыңболашақнәтижесініңойшамоделі.Мысалы,қоғамғақауіптііс-әрекеттіңмақсатыболыпдиверсиянәтижесіндежасалғанмемлекеттіңэкономикалыққауіпсіздігінжоютанылады.

Эмоционалдықжағдай-тұлғаныңқылмыстыжасауғабайланыстыкүйзелуінбілдіреді.Мысалы,қаттыжантолқуынкӛрсететін,жанкүйзелісіжағдайындаадамӛлтіру.

Қылмыстыңсубъективтікжағыныңмәні:

• Олқылмысқұрамыэлементініңбіріболыптабылады,сондықтандақылмыстықіс-әрекеттібасқадақұқықбұзушылықтарданайыруғамүмкіндікбереді.Осылайша,баланыауыстыру,егеролерекшениетпенмысалыпайдакүнемдiкнемесеӛзгежамандықниетпенжасалсағанақылмысболыпсаналады(ҚРҚК-нің134-бабы);

• Олбасқаэлементтеріменбелгілерібойыншаұқсаскелетінқылмысқұрамдарынбір-біріненбӛледі.Мысалы,қылмысжасаудыңмақсаты,кӛлікқұралдарынайдапкетуқылмысыноныұрлауданайыруғамүмкіндікбереді;

• Субъективтіжақтыңфакультативтібелгілері,жазаныжеңілдететіннемесеауырлататынмән-жайларболаалады.Мысалы,аяушылықниетімен

қылмыс жасау- қылмыстық жазаны жеңілдетеді, ал ұлттық не діниӛшпенділікниетіменқылмысжасау-қылмыстықжазаныауырлатады.

2. Кінәніңтүсінігіменнысандары

Кінә-бұлтұлғаныңоныменжасалғанқоғамдыққауіптііс-әрекетінедегенқылмыстықзаңменбелгіленгенпсихикалыққатынасы.Кінәніңмәніқылмыскердіңқылмыстықзаңменқорғалатынәлеуметтікқұндылықтарғадегендұрысемесқатынасыменанықталады.Кінәніңдеңгейіоныңнысаныменмазмұныныңжиынтығыменанықталатын,кінәніңәлеуметтікмәнініңсандықсипаттамасынбілдіреді.

Кінәніңэлементтерінежиынтығындаоныңмазмұнынқұрайтынсана(интеллектуалдықэлемент)менерікжатады.Сӛйтіп,кінәадамныңсанасыменоныңеріктілікқызметіменанықталады.

Интеллектуалдыэлементтұлғаныңоныменжасалғаніс-әрекетініңсипатынтүсінумензардаптыңболуыналдын-алаболжауынбілдіреді.

Еріктілікэлемент-қоғамғақауіптізардаптардыңболуынтілеуменсаналытүрдеоғанжолберу.Интеллектуалдыэлементпенеріктілікэлементбір-біріментығызбайланысты.Олардыңүйлесуікінәніңәртүрлінысандарынтуғызады.

ҚазақстанРеспубликасыныңқылмыстықзаңнамасыкінәніңекінысанынқарастырады:қасақанажәнеабайсызда.

Кінәніңнысандарыкелесідейтүрлергебӛлінеді:қасақаналық-тікелейжәнежанама;алабайсыздық-менмендікжәненемқұрайлылық.Бұлретте,абайсыздажасалғанәрекетолҚРҚК-ніңЕрекшебӛлiмiнiңтиiстiбабындаарнайыкӛзделгенжағдайдағанақылмысдептанылады(ҚРҚК-нің19-бабының4-бӛлігі).