Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Лекции УП каз. doc.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
181 Кб
Скачать
☆
  1. Қажеттіқорғану.

Қажетті қорғану–бұл

қорғанушыӛзiнiңнемесеӛзгебiрадамныңқұқықтарын,мүдделерін,қоғамныңнемесемемлекеттiңзаңменқорғалатынмүдделерiнқажеттiқорғанушегiненшығуорыналмағанжағдайдақоғамғақауiптiқолсуғушылықтанқорғаудықолсұғушыадамғазиянкелтiреотырыпжүзегеасыруы.

Қылмыстықзаңқолсұғушылықтыңсипатынақатыстышарттаржәнеқорғануәрекеттерiнеқатыстышарттарболыпбӛлінетінқажеттіқорғанудыңзаңдылықшарттарынбекітеді.

Қолсұғушылықболуытиіс:

    • Қоғамғақауіпті,яғниадамның,қоғамменмемлекеттіңқұқықтарыменмүдделерінеелеулізиянкелтіругеқабілеттіболуытиіс;

    • Қолсұғушылықнақтыорыналуықажет,яғнибасталғанбірақаяқталмағанболуытиіс.Алайда,істіңмән-жайларыбойыншаегерқорғанушығақылмыстыққолсұғушылықтыңаяқталусәтібелгісізболса,ондақажеттіқорғанужағдайыорыналды;

    • Қолсұғушылықайқын,шынмәнiндежасалуықажет.Бұлқылмыстықәрекетобъективтікшындыққасай,яғниқорғанушыныңқиялындаемесболуыкерек.Егерқолсұғушылықісжүзіндеболмағанболса,ондаолжалғанқорғану,яғни ісжүзіндежоққылмыстанқорғануболыпесептеледі.

Егержалғанқорғанудаадамжасалғаншабуылдыңжалғандығынұғынбай,зиянкелтiретiнболса,бiрақiстiңмән-жайыбойыншамұныұғынаалатынжәнеұғынуғамiндеттiболса, ондамұндайадамныңәрекетiабайсыздазиянкелтiргенiүшiнжауаптылықтыкӛздейтінҚылмыстықкодекстіңбаптарыменсараланады.

Қорғануәрекеттерiнеқатыстышарттар:

    • Текӛзініңқұқықтарыменмүдделерінғанаемес,соныменқатарбасқаадамдардыңда,қоғамменмемлекеттіңдемүдделерінқорғауғарұқтасетіледі.Бұлреттемұндайқұқықтұлғағақоғамғақауіптіқолсұғушылықтыболдырмаумүмкіндігінемесебасқаадамдарғанебилікоргандарынакӛмеккежүгінумүмкіндігініңболуынабайланыссызберіледі;

    • Қорғанукезіндезиянүшіншітұлғаларғаемес,текжәбірленушініңӛзінеғанакелтірілуікерек;

    • Қорғанууақылыболуықажет,яғниқоғамғақауіптіқолсұғушіліқуақытыменсәікесболуыкерек;

    • Қорғануәрекетiқажеттiқорғанудыңшегiненасыпкетпеуiкерек.

Қажеттіқорғанудыңшектеншығушылығыболыпқолсұғушылықтыңқоғамғақауіптілігініңсипатымендәрежесiнекӛрiнеусайкелмейтінтекқасақанаәрекеттертанылады.

Қылмысжасаған адамдыұстаукезiндезиянкелтiру

Қылмыстықкодескесәйкесқылмысжасағанадамғаонымемлекеттікоргандарғажеткізужәнеоныңжаңақолсұғушылықжасаумүмкіндігінтыюүшінұстаукезіндезиянкелтіру,егермұндайадамдыӛзгеамалдарменұстаумүмкінболмасажәнебұлорайдаосыүшінқажеттішараларшегіненшығуғажолберілмесе, қылмысболыптабылмайды.

Қылмыскердіұстаукезіндезиянкелтірудіңзаңдылығыныңшарттары:

    • кінәлітұлғаныңқымысжасауы.Басқақұқықбұзушылықжасағанадамғазиянкелтіругежолберілмейді(әкімшілік,тәртіптікжәнетағыбасқалары)жәнежалпынегіздербойыншақылмыстықжауаптылықтыкӛздейді;

    • текқоғамғақауіптіәрекеттіжасағантұлғағанаұсталып,оғанзиянкелтіріледі;

    • ұсталатынадамғақатыстықолданылатыншаралармәжбүрлітүрдеболады,яғникінәлітұлғаныбасқақұралдарменұстаумүмкінболмағандағанақолданылуықажет;

    • қылмысжасағанадамғазиян,оныұстаужәнетиiстiӛкiметоргандарынажеткiзужәнеоныңжаңақолсұғушылықжасаумүмкінлдігінтыюмақсатындағанакелтiрiлуiтиiс;

    • қылмыскердіұстаукешіктірілмейуақытылыжүзегеасырылуықажет;

    • ұстаукезіндеосыүшінқажеттішараларшегіненшықпауықажет.

Қылмысжасағантұлғаныұстаукезіндезиянкелтірудіңшектеншығушылығыболыпмұндайшаралардыңұсталатынадамжасағанқылмыстыңсипатыменқоғамғақауiптiлiкдәрежесiнежәнеұстаудыңмән-жайынакӛрiнеусайкелмеуiтабылады.Алайдамұндайзиянкелтіруүшінқылмыстықжауаптылыққасақаназиянкелтiрiлгенжағдайдағанакӛзделген.