Пәннің мазмұны

КІРІСПЕ

Еңбек ету бостандығына конституцилық құқықты азаматтар алуантүрлі нысандарда жүзеге асыра алады, алайда әлемнің барлық еледерінде халықтың басым көпшілігі жалдамалы еңбек ететін тұлғадардың тобына жатады. Жалдамалы еңбек аясындағы қоғамдық қатынастарды реттеуге алғашқы ұмтылыстар 19-ғасырда, өнеркәсіптік төңкерістер дәуірінде жасалды. Сол заманның қоғамы мен мемлекеті жұмыс күшін қалыпты қайта пайдалану және ұлт денсаулығын сақтау үшін жағдай жасау мақсатында жалдамалы еңбек ететін тұлғаларды шамадан тыс қанаудан қорғау қажеттілігін түсінді.

Еңбек құқығы құқықтың дербес саласы болып табылады, оның өзіндік пәні, әдісі, қағидалары бар және ол құқықтың басқа салаларынан айтарлықтай ерекшеленеді.

Барлық елдермен танылған білім беру стандарттары құқықты салыстырмалы-құқықтық және халықаралық-құқықтық тұрғыда зерделеуді ұсынады. Бұл мәселе толықтай еңбек құқығына да қатысты. Тек өзінің ұлттық заңнамасымен ғана таныс және шетелдің еңбек құқығы, халықаралық еңбек нормалары туралы хабары жоқ, заңгер дипломын иеленіп отырған адамды – жоғарғы кәсіптік білімінің қазіргі заманғы талаптарына жауап беретін толыққанды маман деп есептеуге болмайды.

Қазіргі жағдайда еңбекті салыстырмалы және халықаралық-құқықтық реттеудің маңызы артып отыр. Осының барлығы еңбек құқығының, оның ұлттық шекараларынан шығатын аспектілерін өзектендіреді және еңбек саласындағы халықаралық стандарттарын қолдану тәжірибесін зерделеуге септігін тигізеді.

Экономикалық үрдістерді, аймақтық интеграцияны жаһандандыру, өзара әріптестікті белсендендіру, еңбек миграциясы мәселелерін шешу - әртүрлі елдердің еңбек заңнамасын тиісті құқықтық жүйелер шегінде бірегейлендіруге (унификациялауға) ықпалын тигізеді. Ұлттық еңбек заңнамасының дамуы нақты бір елдің мәдениеті және дәстүрлерімен ғана емес, сонымен қатар, жалыәлемдік бағыттармен (тенденциялармен) де шарттандырылады.

Соңғы уақытта тәжірибеде, еңбек құқығын көпұлттық компаниялардың қызметімен, ұлтаралық еңбектік қатынастардың қалыптасуымен айтарлықтай дәрежеде байланысты экстерриториалды қолдану кеңінен таралуда.

Осыған байланысты алыс және жақын шетелдердің ұлттық заңнамасын және еңбңк заңнамасын зерделеу қажеттілігі туындап отыр. Ұлттық еңбек құқығын жалпыәлемдік заңдылықтар мен бағыттардан үзе отырып, шетелдік тәжірибені және еңбекті халықаралық-құқықтық реттеуді ескермей қарастыру мүмкін емес. Халықаралық факторлар Қазақстан Республикасы еңбек құқығының дамуына да айтарлықтай септігін тигізеді.

Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары құқықтық жүйенің құрамдас бөлігі болып табылады, ал бұл жайт, халықаралық құқықтың еңбекті реттеу саласындағы нормаларын зерделеуді шарттандырып отыр.

Пререквизиттер.

Құқықтың осы саласының құқықтық реттеу пәнін құрап отырған қатынастардың күрделілігін, біртекті еместігін, көпбағыттылығын ескере отырып, оқу курсын зерделеу үрдісін – мемлекет және құқық теориясы, конституциялық, халықаралық, азаматтық, әкімшілік құқық, отбасы құқығы сияқты негізгі ізашар пәндермен байланыстыра отырып жоспарлау қажет.

Аралас пәндердің тізімі: әкімшілік, қаржылық, азаматтық құқық, азаматтық құқық.