Қоғамдағы отбасының қызметі

Отбасы дегеніміз – туысқандық байланыста болатын (атасы, әжесі, күйеуі, әйелі, балалары, ата-анасы т.б.) бірлесіп, әулеттік-тұрмыстық өмір сүретін адамдар. Олар отбасында мемлекеттік заңдар мен ережелерді сақтайды. Отбасы – адам баласының өсіп-өнер, қаз тұрар, қанат қағар ұясы, алтын белгісі. Отбасында қалыптасқан барлық жақсы қасиеттер өмір бойына серік болады. Оны ешкім түзете алмайды.

Көне заманнан бері әрбір отбасында той-мерекелер (шілдехана, ат қою, туған күн, мектепке бару тойы, күміс және алтын, қоныс тойлары) қайта жаңғыруда.

Бала тәрбиесінде отбасы қызметінің қоғамға тигізер пайдасы көп. Отбасынан жақсы, дұрыс тәрбие алған бала қоғамға да өз үлесін тигізеді. Сол себепті де қоғамдағы отбасының қызметіне аса назар аударған жөн.

Тапсырмалар:

1. Мәтін бойынша сөздік құрастырыңыздар.

2. Туыстық атауларды жаттап алыңыздар.

3. Мәтін бойынша сұрақтар дайындаңыздар.

4. Өз отбасыңыздың қоғамдағы қызметі туралы шағын шығарма жазыңыздар.

5. Бала тәрбиесінде отбасы қызметінің қоғамға тигізер пайдасы көп. Осы берілген сөйлемге синтаксистік, морфологиялық талдаулар жасаңыздар.

ОТБАСЫ

Менің отбасымда жеті адам бар. Олар: атам, әжем, әкем, шешем, ағам, қарындасым және мен. Атам мен әжем-зейнеткер. Әкем қырық жеті жаста, ол ауруханада дәрігер болып жұмыс істейді. Шешемнің жасы қырық бесте, ол - жеке кәсіпкер. Ағам Қарағанды мемлекеттік техникалық университетін бітірген. Қазір құрылыс фирмасында қызмет етеді. Оның жасы жиырма бесте. Қарындасым дарынды балаларға арналған мектепте оқиды. Ал мен өзім Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің жол-көлік факультетінде оқимын.

Біздің отбасымыз Қарағанды қаласының орталығында, төрт бөлмелі пәтерде тұрады. Туыстарымыздың бәрі осы қалада тұрады. Біз жиі қатынасып тұрамыз. Біз өте тату тұрамыз. Біздің отбасымыздың достары көп. Мерекелерде кездесіп тұрамыз.

Тапсырмалар:

1. Жаңа сөздерді сөздікпен аударыңыз

2. Жаңа сөздерді бірнеше рет оқып, дұрыс айтуға жаттығыңыз.

3. Мәтінді аударыңыз.

4. Мәтін бойынша сұрақтар дайындаңыз.

5. Мына сөздерге фонетикалық талдау жасаңыз: менің, әжем, дарынды, төрт.

6. Көп нүктенің орнына тиісті әріптерді қойып жазыңыз: қ…рылыс, қаз…р, п…тер, …лме

7. Досыңыздан оның отбасы туралы сұраңыз.

8. Берілген мәтін бойынша өз отбасыңыз туралы әңгіме жазыңыз.

9. Екінші студентпен "Отбасы" тақырыбы бойынша сұрақ-жауап арқылы сауалнама құрастырыңыз.

10. Отбасы, туған-туыстар туралы мақал-мәтелдер жазып келіңіз.

Құю өндірісінің тарихы

Құю өндірісі адамзатқа ерте заманнан бepi белгілі. Металдар б.з.д. IV ғасырда Египетте, Азияда, Үнді елдерінде әр түрлі тұрмысқа қажетті бұйымдар мен құрал-саймандар жасау үшін қажет болды. Олар алдымен қоладан, кейінірек шойыннан жасала бастайды.

Қазақстан территориясын мекендеген халықтар құю кәсібін жақсы меңгерген. Мысалы, 12 ғасырда осы күнгі Түркістан қаласындағы Ахмет Яссауи сәулет ғимаратындағы «Тай қазанды» шебер Әбділ-Әзіз ибн Шарафуддин құйып жасаған.

Қазан ерекше өрнектермен безендірілген. Қазанның сыртқы беттерінде құю арқылы құранның аяттары жазылған. Қазанның салмағы 2 тонна, ернеуінің диаметрі 2,45 м, көлемі 60 шелек су сиятын етіп жасалған. Қазан құрамы асыл металдар бар күрделі қорытпадан тұрады.

1886 жылы қазіргі кезде аты әлемге әйгілі Мәскеу Кремліндегі салмағы 40 тоннаға жуық «Патша зеңбірегін» орыс өнертапқышы Андрей Чохов құйды.

1735 жылы әкелі-балалы Моториндер салмағы 205 тоннаға жуық «Патша қоңыpayын» құйды.

Орыс ғалымдары П.П. Аносов, Д.К. Черновтың, А.С. Савровтың, Н.Н. Рубцовтың терең еңбектері құю өндірісінің өзіндік ғылыми саласы болып қалыптасуына үлкен ықпал жасады.

Тапсырмалар:

1. Мәтінді оқып, аударыңыз.

2. Мәтін бойынша 5-6 сұрақ құрастырыңыз.

3. Мәтіндегі етістіктерді тауып болымсыз етістік жасаңыз.

4. Жалқы есімдерді атап шығыңыз.

5. Мәтіндегі сан есімдерді топқа бөліп, сөзбен жазыңыз.

Есептік сан есімдер	Реттік сан есімдер

6. Жағдаяттық тапсырма.

Шетелден келген досыңызға «Тай қазан» туралы әңгімелеп беріңіз.

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. Күзекова З. С. Қазақ тілінің практикалық курсы (гуманит). Алматы: Ғылым, 2001.

2.Бектұров Ш.К., Бектұрова А.Ш. Қазақ тілі (Ана тілі деңгейінде үйрету құралы). Алматы, 1998.

3.Нұрпейісова С.К., Күлейменова Л.М. Техникалық мәтіндер жинағы (машина жасау факультетінің студенттеріне арналған көмекші құрал) Қарағанды, ҚарМТУ, 2009.

СӨЖ арналған бақылау тапсырмалары (1-тақырып) [қосымша 12, 16, 19, 20, 21 ]

1. «Қоғамдағы отбасының қызметі» тақырыбына әңгіме.

2. «Отбасы» тақырыбына сұқбат.

3. «Құю өндірісінің тарихы» әңгіме.

5-тақырып Қазақстанның білім беру жүйесі. Тілдерді қолдану мен дамытудың 2010-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. Құю өндірісінің мәні. Одағай. Еліктеу сөздер.

Практикалық (семинарлық) сабақтың жоспары

1. Одағай. Еліктеу сөздерді қайталау.

2. Лексикалық тақырыптар бойынша сұрақ-жауап, әңгімелесу.

3. Жаңа сөздермен жұмыс жүргізу.

4. Сөздікті пайдалана отырып, техникалық мәтіндерді аударту.