49 Өсімдіктер мен жануарлардың негізгі түрлерін сызба түрінде көрсетіп, соның бір түріне сипаттама.

Өсімдіктер мен жануарлардың негізгі түрлерінің саны

Өсімдіктер	Саны	Жануарлар	Саны
Төмендегі сатыдағылар		Қарапайымдылар	260 000
Балдырлар	25 000	Губкалар	10 000
Бактериялармен саңырауқұлақтар	100 000	Ішекқуыстылар	10 000
Қыналар	18 000	Инетерліктер	6 000
Жоғары сатыдағылар:		Нематодтар	100 000
Мүктірізділер	20 000	Аннелидтер	15 000
Плауындар	800	Иықаяқтылар	350
Қырықбуындылар	30	Мшанкалар	4 000
Папоротниктәрізділер	6 000	Моллюскалар	100 000
Жалаңаштұқымдар	600	Буынаяқтылар
Жабықтұқымдылыр	200 000	Шаянтәрізділер	39 000
Барлығы:2	300 000	Арахнидтер	63 000
		Жәндіктер	1000 000
		Желілер
		Балықтар	19 000
		Амфибиялар	2 800
		Рептилиялар	6 000
		Құстар	9 000
		Сүтқоретілер	4 500

Органикалық заттардың түзілуі (биогендік жинақталу)мен ыдырауындағы (минералдану) қарама-қарсы үрдістер әрбір ландшафттар жүріп жатады. Бұл үрдістердің біріншісінің екіншісіз болуы мүмкін емес. Олардың екеуі қосылып зат пен энергия айналымының бір ғана биологиялық айналымын құрайды. Ол мынадай сызбы-нұсқа арқылы жүзеге асады:

Өсімдік→топырақ→өсімдік

Өсімдіктердің денесі суда ерімейді, сол себепті үлкен геологиялық айналымға қатысуы мүмкін емес. Сөйтіп, материяның минералдық формасының тіршіліктік формаға ауысуы жүзеге асырылады. Сонымен, заттар мен энергияның табиғатта ауналуының екі түрі болады-үлкен (геологиялық ) айналым, атмосфера, литосфера, гтдросферадағы өзгерістер тізбегін қамтиды және кіші (биологиялық) айналым-өсімдік →жануар→топырақ →өсімдік →жануар жүйесіндегі зат пенэнергияның өзгерістерінен құралады.

Топырақ тірі жіне өлі табиғаттың әрекеттесетін негізгі аренасы. Мұны топырақтану пәніненм жақсы білеміз.

Сонымен, биосферадағы заттар айналымы-ландшафттағы заттырдың алмасуының негізгі формасы. Әрбір заттар айналымының нәтижесінде жер қабаты мен ландшафтбұрынғы қалпына қайта оралмайды, бірақ жаңа қасиеттер пайда болды. Мұны мынадай үрдістерден көруге болады. Мәселен, әрбір айналымға заттардың атомдары түгел қатысуы мүмкін емес, өйткені оның бір сыпырасы минералдық заттар түрінде сумен мұхитқа ағып барады да, ал кейбіреулері өсімдік денесін қалыптастыруға жұмсалады.

Табиғаттағы заттар мен энергияеың айналымы-адамдардың еркі мен санасынан тыс болып жататын құбылыс. Бұл-дүниенің бірлігі мен материалдығын дәлелдейтін обьективтік шындық, ақиқат.

Биосфера-өзіне тән ерекшелігі бар күрделі динамикалық жүйе. Биосфераның бір тұтастығын сақтап тұратын әр түрлі механизмдер бар. Олардың ішіндегі негізгі маңызы барлары-зат пен энергия алмасуының негізгі екі формасы-биологиялық және геологиялық алмасу болып табылады.