4 Сурет. Тиімділік-шығыны.

Қиғашынан жатқан бұрыштың бірліктері тиімді, ал тігінен жатқандар-бағасы теңгеде. Әрбір терапияның бағасымен тиімділігіне ұқсас сызбаның нүктесінде көрсетілген. Диаграммадағы шыққан нүкте, нүкте сол жақта орналасқан, тиімділігі аз, оң жақтағы улкен, бағасы бойынша жоғары, төменірек кіші баға. Нүктелердің орналасуын қарайтын болсақ, сәйкес келетін В,С,Д,Е терапиялары А нүктесіне қатысты болады.

• С биік орналасқан және А-ға қарағанда солға, А терапиясы С-ға қарағанда тиімді және арзан.

• В төмен және солға, А терапиясы В-ға қарағанда тиімді және қымбат.

• Д жоғары және оңға, А терапиясы Д-ға қарағанда аз тиімді және арзан.

• Е төмен және оңға, А терапиясы Е-ге қарағанда тиімді және қымбат.

Е терапиясы оң жақтағы кіші бұрышта орналасқан, көбінесе тиімді болып табылады.

Маңызды бір ескеретін жәй, теңестірілу коэффициенті тік бұрыштың тангенсінің нәтижесіне сәйкес келеді, байланыстырушы нүктелер референті араласулардың альтернативті нуктесіне және абсцисса осьне қосылады. Егер нүктелер, талданған нүктелерге сәйкес тура түзуінен жатады. Сол жақтаға орналасқан тігінен жатады, адсцисса осіне перпендикуляр және референті нүкте арқылы ауысу, терапияның тиімділігі мен бағасы тең болса, терапияның бағасы арзан болады. Және қарама-қарсы, нүкте үшін, тура тігінен оң жақта жатқан, пайданың коэффициенті көбеюі мумкін, мұндай жағдайда терапия (Е,Д)арзандайды.

Егерде барлық түзулерде қарайтын болсақ, тангенс қандай жағдайда болмасын табылмайды, тиімді терапияны бір-бірлеп мағыналауға болмайды. Мысалы В терапиясы, Д терапиясы K_efi  біргелкі мағынамен анықталады, бірақ бағасы мен тиімділігі әр түрлі, тура Е,С терапиясы сияқты.

4 мысалға қарайтын болсақ, талдаудың аналитикалық және графикалық қорытындысының мәні талдаудың көбеюіне сәйкес. Графикалық өте тиімді, аналитикалыққа қарағанда, бірақ ылғида қолданыста ыңғайлы емес.

5 сурет. Резюмируем аналитический подход метода сравнения отношения приращений (Рис.5): Айналуды аналитикалық әдіс арқылы салыстыруды резюмирлеймиз

1. Референті араласуды табу, азырақ тиімділікте.

2. Референті араласуға қатысты коэффициенті K_efi  есептеу.

3. Аз коэффициенті араласуды таңдау.

• Егерде бұл коэффициент теріс бола, онда бұл араласу тиімді.

• Егерде бұл коэффициент оң болса, онда қосымша бағаны төлеу дайындығын қайтадан талдау керек.

• Бірнеше араласулардың коэффициенттері K_efi  өзара тең болса, онда теріс коэффициентке араласу тиімділігі азды алады, ол оң коэффициентке қосымша бағаны төлеу дайындығын қайтадан талдау дегенді таңдалынып алынады.

Әсерлілік шкаласын, мысалы, астма ұстамасының жиілік әсерлігі немесе асқазан ойық жарасының рецедивін таңдау арқылы бақылыауға болады. Әсерлілік жоғарлаған сайын, терапия төмендейді. Бұл жағдайда баға приращениясының әсерлілікке қатынас анализін қолдануға болады. Бірақ, жағдайды толығымен анықтап алу қажет. Осы жағжайды 5-мысал бойынша қарастырайық.

5-мысал.

A, B, C, D төрт терапиясын салыстыру қажет және бұл жерде Е терапиясы көрсетілмеген. Әсерлілік терапиясы патологиялық жағдайдың жиілігін сипаттайды (мысалы, астма кезінде ұстаманың жиілеуі) және бір айда 10, 6, 12, 15 эпизодына тең. Осыған сай бңр айлық терапияның құны – 140, 300, 90, 120 теңгені құрайды. Терапия жоқ кезде орта есеппен 26 эпизод байқалады.

«Шығын - әсерлілік» диаграммасына қарайық (6-сурет) және жоқ кезіндегі K_efi аналитикалық мағынасын есептеу қажет (3-кесте).

6-сурет. Шығын - Әсерлілік

"Шығын – Әсерлілік" диаграммасын қарастырайық. Әсерлілік шкаласын таңдау бойынша шкала жоғарлаған сайын, емделушінің жағдайы нашарлай бастайды. Сондықтан, В терапиясының әсерлігі жоғары, ал терапияның болмауы әсерлігін төмендетеді. Сонымен қатар, В – терапиясы құны бойынша қымбат. С терапиясы В-ға қарағанда әсерлігі екі есе аз (6-ға 12 эпизод қарсы), бірақ үш есе арзан.

K_efi формуласы (1) бойынша есептеу парадоксальды нәтиже береді. Коэффициентті таңдау шкаласы бойынша K_efi коэффициенті терапия жоқ (Е) жаққа шығады.

Бұл мәселені дұрыс шешу үшін анализге формула қолдануға болады (2). Референтті терапия жүзінде әсерлілік шкаласы жоғары терапияны таңдаймыз (бір айда 26 эпизодты Е терапиясы). K_efi коэффициентін есептейміз (3-кесте). K_efi коэффициенті бойынша В терапиясының нәтижесі төмен,ал С терапиясы жоғары. Бірақ С терапиясы шығынды-коэффициенттіболады, себебі, 1 эпизодқа төмендеуі 6,43 теңгені құрайды. Ал қалғандары А – 8,75 теңге, В – 15 теңге, D – 10,91 теңге. K_efi алдына қойылатын “-” осы белгі әсерлілік коэффициентін таңдаудан пайда болды.

3-кесте. Эпизод жиілігі, құны, K_efi –нің Е-ге қатынасы.

	A	B	C	D	E
Құны, теңге	140	300	90	120	0
Эпизод жиілігі	10	6	12	15	26
Құнның көтерілуі, теңге	140	300	90	120	-
Әсерлігінің көтерілуі, эпизод	-16	-20	-14	-11	-
Kefi(B), тенге/ед.	-8,75	-15,00	-6,43	-10,91	-

Сондықтан шкала жоғарлап, соның әсерінен әсерлілік шкаласы төмендейтін болса, формуланы дұрыс қолдану қажет (2). Бұл жағдайда референтті терапияға шкаласы жоғары терапияны, ал әсерлілік терапия үшін K_efi терапиясын таңдау қажет.

6-мысал.

4-кесте. Гипертоникалық ауру терапиясының модельденген құнына мағлұмат: орта мөлшер, терапияның бір жылдық құны, артериалық қысымның диастологиялық деңгейінің төмендеуі, әсерлілік шығынының коэффициенті.

4-кесте. АҚ төмендеу құны, гипотензивті терапияның әсерлілік шығын коэффициенті

Препарат	Мөлшері, мг	Бір жылдық құны, долл.США	ДАД төмендеуі	Keff, долл.США/(мм рт.ст.)	Keff, долл.США ұзартылған бір жылдық өмір
Пропранолол	320	314	9,8	32,04	10900
Гидрохлортиазид	75	232	7,4	31,35	16400
Нифедипин	30	547	10	54,7	31 600
Празозин	12	990	8,1	122,22	61900
Каптоприл	75	592	4,9	120,82	72 100