Үш препарат үшін «шығын-эффектвитілік» арақатынасын салыстыру

Препарат	100 науқасты емдеудің бағасы, Евро	100 науқасты емдеудегі құтқарылған өмір саны	«шығын-эффективтілік» арақатынасы, (1 Евро бір құтқарылған өмір үшін)
А	30000	1	30000
B	6000	3	2000
C	22000	5	4500

Кесте 2

Үш құсуға қарсы препараттардың анализі

Препарат	Енгізу еселігі, тәу/1 рет	Енгізу тәсілі	Тәулігіне қолдану бағасы, Евро	Лоқсу жағдайының жиілігінің эффективтілігінің төмендеуі, %
Х	2	Ерітіндіні дайындаумен, инфузомат арқылы в/в инфуузияны баяу жіберу	22,00	90-100
Y	3	в/в баяу енгізуге араластыру қажет етілмейді	13,50	80-90
Z	4	В/м	2	70-95

Кесте 3

Үш құсуға қарсы препараттың эффективтілігінің анализі

Препарат	Лоқсу жағдайының жиілігінің эффективтілігінің төмендеуі, %	Лоқсудың алдын алған жағдайлар саны
Х	90-100	4,5-5 (орт.4,75)
Y	80-90	4-4,5 (орт.4,25)
Z	70-95	3,5-4,75 (орт.4,13)

Шығынның өлшеу масштабын және пайдасын білгеннен кейін препараттың қолдану және алу бағасы және оның енгізу жайында ақпарат жинай бастайды Пациенттердің құсуға қарсы препараттарды жылына қанша күн қолдануына байланысты препараттың жылдық қолданылуының құнын есептейді. Бұл мысалды, теория жүзінде жылына болатын операциялар санына сай, шамамен 15000 операциядан кейінгі адам-өмір болжамдалады.Операциядан кейінгі науқастардың ауру тарихының анализіне қараса, құсуға қарсы препарат алмаған науқастарда күніне орта есеппен құсудың 5 эпизоды болған.

Бұл мысалдың препараттарының эффективтілігінің көрсеткіші құсу эпизодтарының төмендеуі болып табылады. Бұл анализденетін препараттар туралы ақпараттарды медициналық және фармацевтикалық әдебиеттерден алады. Егер сіздің емханаңызда уақыт және мүмкіндік болса, ретроспективті немесе проспективті зерттеу арқылы мәлімет алуға .

Біздің мысалда 6,00 Евро тұратын Х препарат күніне екі рет баяу инфузия арқылы қолданылады. Қолдану шығынына инфузионды система, инфузоматты қолдану және инфузияны дайындауға кетекен уақыт жатады және 1 доза 5,00 Евроны құрайды. Бқл препарат құсу жағдайын 90-100% төмендетеді.

Y препараты баяу инъекция арқылы енгізе алады және араластыруды қажет етпейді. Оның 1 дозасы 2,00 Евро және күніне 3 рет енгізу қажет. Препараттығ құны медбикенің инъекцияны жүргізуге кеткен (2,50 Евро, медбикенәі орташа жалақысы мен инъекцияға кеткен орташа уақытқа сәйкес) уақыт шығығын есептейді. Бұл препарат шамамен эффективті және құсу жиілігін 80-90% төмендетеді.

Z препараты қымбат емес, (дозасына 0,25 Евро),күніне 4 рет қолданады,шығынға тек шприц және ине бағасы жатады (бұларда дозасына 0,25 Евро). эффективтілік жиілігінің төмендеуі 70-тен 95%-ға дейін.

«Шығын-эффективтілік» анализінің келесі қадамы пайызбен белгіленген эффективті препараттарының күніге болатын құсу жағдайының санына айналу . Бұл үшін эффективтілік пайызының бір күніне құсудың 5 жағдайын көбейтеді (3 кесте).

Кейін «Шығын-эффективтілік» арақатынасын есептейді немесе бір алдын алған құсу жағдайының шығынының жалпы құнын берілген препараттың күн сайын алдын алатын құсатын жағдайына бөледі .

Кесте 4

Үш құсуға қарсы препараттардың «шығын-эффективтілік» анализі

Препарат	СЕR, Евро
Х	4,4-4,8
Y	3,0-3,7
Z	0,42-0,57

Қолданылуы:

Есептеу мына формула бойынша жүргізіледі CER= C/Ef,мұнда CER —шығын эффективтілігінің  коэффициенті;  С — тәулігіне қолданылатын препараттар құны (2 кесте);  Ef — құсудың алдын алған жағдайлар саны ( 3 кесте)

Нәтижесінде «шығын-эффективтілік» арақатынасы жақсы болып шығады - 0,42 Евро-дан 0,57 Евро-ға дейін бір алдын алған жағдай үшін (4 кесте).

Кейбір фармакоэкономистер осымен анализді аяқтауы мүмкін, олар Z препаратын таңдап, Х және Y препараттарын Z препаратына ауыстыруы мүмкін. Бірақ препараттарды қолданудан нақты бас тартпас бұрын тағы бір қадам жасаған жөн.

Х және Y препараттары «шығын-эффективтілікке» жақсы арақатынаста болсада, емдеу мекемесінің меңгерушісі жоғары сомманы төлеуді қалауы мүмкін, егер ол нақты емхананың басқа жүйесінің жағдайын эконамдауға мүмкіндік берсе. Егер әрбір құсу жағдайы медициналық шараларды немесе пациенттің шығарылымын баяулатса,онда емхана қосымша шығынғы ие болады. Кейін «шығын-эффективтілік» арақатынасының арасындағы өзгешелік Z және Х немесе Y препараттары үшін жоғары эффективтілікке жету құнын анықтайды. Кейде әдістің сезімталдығының анализін жүргізеді, Z препаратының жақсы эффективтілігін және Х және Y препараттарының нашар эффективтілігін (керісіншеде) есебін ескере және анықтай отырып, анализ нәтижесіне қаншалықты әсер ететінін анықтайды.

«Шығын-эффективтілік» арақатынасының айырмашылығының есебі келесі формула бойынша жүреді. Екі препаратты қолданудағы тәуліктік айырмашылықты препараттардың эффективтілігінің айырмашылығына бөледі.

(Сx-Сz)/(Еfx-Efz), мұнда Сx — Х препартының тәулігіне қолдану құны ( 2 кесте);  Сz — Z препартының тәулігіне қолдану құны (2 кесте);  Efx — X препаратында құсудың алдын алынғын орташа мөлшері (3 кесте); Efz— Z препаратында құсудың алдын алынғын орташа мөлшері (3 кесте);

Мысалы, Х және Z препараттарының орташа мәнін қолданғанда 32,26 Евро құсудың бір алдын алынған жағдайы үшін (22,00 Евро/тәу - 2,00 Евро/тәу)/(4,75 күніне жағдай - 4,13 күніне жағдай). 32,26 Евро бұл емхана бір құсу жағдайының алдын алу үшін төлейтін қосымша құн, нәтижесінде құсу жағдайы жылына 9300 жағдайға азаяды (15 000 адам-күн х [4,75 - 4,13 күніне жағдай]).

Препараттардың эффективтілігінің орташа мәнін қолданғанда Y және Z препараттары бір құсу жағдайының алдын алғаны 46 Евро (13,50 Евро/тәу - 2,00 Евро/тәу)/(4,25 күніне жағдай - 4,13 күніне жағдай). 46 Евро бұл емхана бір құсу жағдайының алдын алу үшін төлейтін қосымша құн, нәтижесінде құсу жағдайы жылына 91800 жағдайға азаяды (15 000 адам-күн х [4,25 - 4,13 күніне жағдай]).

Бұл есептеуге қарасақ Х препараты өте жақсы клиникалық эффективтілікке ие деп қорытынды шығаруға болады; Z препаратты ең жақсы «шығын-эффективтілікке» ие;бірақ Y препараты (клиникаға қымбат болсада) құсу эпизодтарын төмендетуге мүмкіндік береді (жылына 1800 дейін).

Енді бұл бағалар бір құсу жағдайының алдын алуға қаншалықты тиімді екенін шешу керек. Мұны қалай жасауға болады? Жолдарының бірі – бұл сандарды құсу эпизодтарымен байланысты емдеу орнының шығындарыман сәйкестендіру,мысалы, операциядан кейін науқастың палатада ұзақ болуы, медициналық шаралар және науқастың дискомфорт жағдайымен байланысты.

Қорытынды. «Шығын-эффективтілік»  анализі – бұл «шығын-эффективтіліктің» минимальды арақатынасына негізделген, аналогтар тобынан препаратты таңдауға көмектесетін фармакоэкономикалық құрылғы. Егер қандай да бір препарат «шығын-эффективтілікке» жоғары арақатынаста болса, сонымен қатар эффектиті, қосымша шығынды есептейтін, бір бірлікке сай эффективтіліктің жоғарылауымен байланысты және бұл баға қосымша эффекті алуға қаншалықта тиімді.

8-тақырып. Ауруханадан тыс пневмонияның антибактериалды