Тема 9. Бронхиалды астма терапиясының фармакоэкономикасы
Клиникалық медицинада соңғы 2 жиырмажылдықта бронхиалды астманы (БА) түсінуде және емдеуде айтарлықтай үрдіс байқалып келеді. Бұған үлкен үлестерін қосқан молекулярлы биология, генетика, эпидемиология ғылымдары қосты. Дәрігер-пульмонологтардың қабылдауы бойынша ең соңғы танымал құжаттардың бірі GINA (Global Initiative for Asthma), «Бронхиальды астманы емдеудің глобалды стратегиясы». Осындай глобальды концепция бронхиальды астманы анықтауға және адам ағзасында болып жатқан процесстерді жақсы түсінуге жол ашты. БА – көптеген жасушалар және жасушалық элементтері қатысатын тыныс жолдарының созылмалы қабунуы. Бұл созылмалы ауру тыныстың жолының гиперактивтілігіне келтіреді, бұл өз кезегінде қайталанатын ысқыр- күркілдің, тұншықпаның және жөтелді шақыртады, әсіресе түн немесе таң атарда. Бұл бронхиалды астманың көп тараған көріністері, емдеуді талап етеді.
Өкпелерде болып жататын үдерістерден бірінші кезекте созылмалы аурумен күреске оқталатын емдеу терапиясын қажет етеді. Сонымен, БА өмір бойы емдеу терапиясын қажет ететін ауру.
БА қоғамдағы ең жиі таралған созылмалы ауру түрі. Қазіргі кезде әлем бойынша БА-дан емделіп жатқан адам саны 300 млн. Әлем бойынша таралуы 18% в Уэльсте, 15% Жаңа Зеландияда ,1%-ға дейін Нигерияда және Албанияда. Мәскеуде БА 6,4% еркектерде және 6,0% әйелдерде, Санкт-Петербургте үлкендерде 7,3%, ал балаларда 2007 ж. 7,36% [13], Свердлов ауданында 5,7 - 6,5% үлкендер арасында, Новосибирскіде 6,4% (4,8% еркектер арасында және 7,4% әйелдер арасында). Ресейде БА таралуы үлкендер арасында 5,6-7,3%, ал балалар арасында 5,6-12,1%. Созылмалы инфекциялы емес дерт 2020 ж әлем бойынша 73% өлімге алып келеді. Бұл дерттен құтылудың ең бір жолы заманауи диагностика мен ауруды бақылаудың комплексін құрастыру, аурудың пайда болу қауіпін алдын-ала белгілеу және емдеу.
БА еделушілеріне медициналық көмек көрсетудің тікелей экономикалық шығындарды есептегенде, маңызды орында ауруды бақылауға арналған медициналық көмек көрсетудің ресурс үнемдеуші технологиялары тұр.
Тікелей шығындарға кіреді:
1. амбулаторлық қарап шығудың және бақылаудың құны;
2. амбулаторлық дәрі-дәрмектік терапиясының құны;
3. стационарлы көмек құны;
4. жедел жәрдем шақыру құны.
Амбулаторлық жағдайда емдеудің шығындары жоғарылаған себептен, стационарлық емдеуге және жедел көмек көрсетуге шығындардың төмендеуіне алып келу керек. БА емделушілерінің экономикалық шығындарын есептеу методологиясы дамып келеді, бірақ шығындар жайлы нақты ақпаратты алу жолдарын дамытуды талап етеді.
Мақсаты: БА емделушілеріне денсаулығын қалыпты ұстау үшін жасалған терапияның жіне осындай терапияны жасап болған соң тікелей шығындарды ретроспективті талдау.
БА ересек емделушілер арасында медициналық көмектің тікелей шығынды есептеу үшін, Алматы қаласында емдеу терапиясын қабылдаған 1999 ж және 2008 жылы осы емдеу терапиясын қабылдаған емделушілер топтары арасында салыстырылған.
Ақпараттар көзі ретінде ресурс пен құнын есептеу үшін ҚР Үкіметінің үкімі «ҚР тегін медициналық көмек көрсету» программасы қолданылды.
1999 ж. және 2008 ж. аралығында салыстыру жүргізу барысында, 2008 ж. есеп бойынша емделудің бір күн құны 758,9 тенге., жедел жәрдем шақыру құны 1213,3 тенге., амбулаторлы-клиникада болу 133,3 тенге. 1999 ж. есептеу бойынша, хабарласқан адамдар саны 4826 человек, 2008 ж. басында 9289 адамды құрады, сонын арасында тегін дәрі-дәрмекті 5333 емделуші, 3956 тегін дәрі-дәрмекті алмаған адамдар саны.
1. Емделушілерді бақылауда амбулаторлы емделудің құны.
1) 1999 ж. емделушілер тегін дәрі-дәрмек алу үшін дәрігерге көріну қажеттілігі тумады, жоспарлы және жоспарлы емес дәрігерге көріну жылына 4 ретті құрады, осыны есепке ала отырып амбулаторлық көрінуді мына формула бойынша анықтадық:
А = Х × 4 × 133,3, бұл жерде А – амбулаторлық көрінуге шығын, Х –емделушілер саны, 4 – жылына көріну құны, 133,3 тенге. –дәрігерге бір реттік амбулаторлық көріну;
А = 4826 × 4 × 133,3 = 2573223 (тенге.).
2) 2008 ж. 5333 емделуші тегін дәрі-дәрмек алды, жылына 12 рет дәрігерге көрінді, 3956 емделуші тегін дәрі-дәрмек алмады, бірақ тіркелгені бойынша жылына кем дегенде 1 рет дәрігерге бақыланған.Шығындар мына формула бойынша анықталды:
А1 = Х × 12 × 133,3;
А2 = У × 1 × 133,3;
А = А1 + А2
Бұл жерде А1 – бақылануға шығын, тегін дәрі-дәрмек алған емделушілер арасында (Х), А2 – тегін дәрі-дәрмек алмаған емделушілер арасында (У), А –БА емделушілерінің жалпы шығыны.
А1 = 5333 × 12 × 133,3 = 8530667 (тенге.);
А2 = 3956 × 1 × 133,3 = 527335 (тенге.);
А = А1 + А2 = 9058002 (тенге.).
2. Амбулаторлы дәрі-дәрмектік емделудің құны.
1) 1999 ж. тегін дәрі-дәрмектермен емделу Алматы қаласында жүргізілмеді, сол себепті шы не проводилын болмады.
2) 2008 ж. тегін дәрі-дәрмекпен емделу шығынын есептеу.
Дәрі-дәрмекті тегін алған емделушілер саны Х = 2198, жылына емдудің құны А = 9359 тенге. Аудан бойынша тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілген емделушілер саны У = 3135, аудан бойынша емделудің құны жылына В = 4581 тенге., ∑ -тегін дәрі-дәрмекке шығын.
∑ = Х×А + У×В = 2198×9359 + 3135×4581 = 34932517 (тенге.).
Стационарлы көмектің құны.
Стационарлы көмектің құны 1 кестеге жүгіне отырып жасалынды.
1999 ж. емделудің стационарлық құны мына формула бойынша есептелінді:
В = С × 17 ×758,9, бұл жерде В –стационарлы көмектің құны, С –емделушілер саны, 17 БА емделушілерінің орташа бір күндік емделу құны 1999 ж., 758,9 тенге. –бір күндік емделу құны. В = 1557 × 17 × 758,9 = 20087324 (тенге.).
2) 2008 жылғы стационарлық көмектің құны мына формулаға негізделген:
В = С × 12,1 × 758,9, мұнда В – стационарлық көмектің құны, С – госпитализациядағы науқастардың саны, 12,1 208 ж БА науқастарының кунделікті орташа төсек саны; 758,9 тенге. – күнделікті төсек құны.
В = 1413 × 12,1 × 758,9 = 12975140 (тенге.).
4. БА бойынша жедел жәрдем шақыру құны.
БА бойынша жедел жәрдем шақырылғандардың есептік мәліметтері 2 кестеде көрсетілген..
Жедел жәрдем шақыру құны мына формулаға негізделген:
Е = F × 1213,3, мұнда F – БА бойынша жылдық жедел жәрдем шақыру саны, 1213,3 – шақыру құны.
1999 ж БА бойынша жедел медициналық жәрдем көрсеткен кездегі шығындар. в қолданылған үлгілер мынаны құрайды:
Е99 = 10534 × 1213,3 = 12780902 (тенге.).
2008 ж БА бойынша жедел медициналық жәрдем көрсеткен кездегі шығындар құрайды:
Е08 = 7066 × 1213,3 = 8573178 (тенге.).
5. Алматы қаласы бойынша бір улкен БА науқасының тікелей шығындары.
Бір жылдық бір улкен БА науқасының тікелей шығындары мына формулаға негізделген:
N = (A + B + E) : Х, 1999 ж жеңілдікпен босатылған дәрілік заттардың шығыны болмаған, А – дәрігерге келу үшін бір жылдық жалпы шығын, , В – стационарлы көмек үшін бір жылдық жалпы шығын, Е – БА бойынша жедел жәрдем шақырудың бір жылдық жалпы шығыны, Х – жылдың басындағы БА бойынша науқастар саны.
1) 1999 ж БА бойынша бір үлкен науқасқа тікелей шығын модельі.
N = (A + B + E): Х = (2573223+ 20087324 +12780902): 4826=7344 (тенге.).
2) 2008 ж БА бойынша бір үлкен науқасқа тікелей шығындар.
N = (A + B + E): Х = (9058001 + 12975140 + 8573178) : 9289= 3295 (тенге.).
2008 ж бағаларды есептегеніміз бойынша, астмаға қарсы терапияның қолдауынсыз Омск қаласындағы бір жылдағы БА науқасын зерттеу барысында қолданылған амбулаториялық дәрігерге келудің тікелей шығындары, БА бойынша жедел жәрдем шақыру және стационарлық көмек 7344 теңгені құрайды. 2008 ж астмаға қарсы терапияның қолдауымен бір жылдағы БА науқасын зерттеу барысында қолданылған амбулаториялық дәрігерге келудің тікелей шығындары, БА бойынша жедел жәрдем шақыру және стационарлық көмек 3295 теңгені құрайды
Мұндай жағдайда, астмаға қарсы терапияның қолдауымен бір жылдағы БА науқасын зерттеу барысында қолданылған амбулаториялық дәрігерге келудің тікелей шығындары, БА бойынша жедел жәрдем шақыру және стационарлық көмек 4049 теңгеге қысқарады, егерде осы терапия қолданылатын болса.
Егерде алынған тікелей шығындарды моделдендірсек онда 4049 тенгеге үнемдейміз бір науқастың шығынын, оны 2008 ж БА бойынша науқастар санына көбейтеміз, сонда суммасы пайда болады: 9289 × 4049 = 37611161 тенге. Зерттеуге сүйенетін болсақ, 2008 ж астмаға қарсы терапия қатыспағандықтан, бұл заттар қосымша БА емдеу ұйымдарының шығындарын өтеу үшін қажет болар еді.
6. 2008 ж Алматы қаласы бойынша БА науқастарын астмаға қарсы терапия қолдауы бойынша мөлшерленген экономикалық тиімділік.
∑ - 2008 Алматы қаласы бойынша жеңілдікпен босатылатын дәрілік заттардың шығыны 34932517 тенгені құрайды. Күтпеген және стационарлық көмектің моделдендірілген қосымша шығындары 37611161 тенгені құрайды. Экономикалық тиімділік 2678644 тенгені құрайды..
Тізім бойынша 2008 ж Алматы қаласы бойынша 3956 улкен БА науқастарына астмаға қарсы жеңілдікпен қолдау көрсетілмеді, егерде осы заттарды бір науқасқа жылына астмаға қарсы терапияның қолдауымен 677 тенгеге көлеміндегі шығын жұмсалар еді, сол уақытта жеңілдік препараттарымен қамту 4581 теңгені құрады
7. Алматы қаласы бойынша БА науқастарына тікелей жәрдем көрсету шығындарының талдауы.
Тікелей шығындарды талдау барысында, белгілі бір аумақтағы БА науқастарына медициналық жәрдем көрсетуімен байланысты бірқатар жыл бойынша жыл сайынғы қажеттілік бағасы қиындап өзгеріп келеді, денсаулық сақтау қызметкерлерінің еңбек ақысының индекстері. Бұл байланыста моделдеу қолданылған,әр түрлі жылдағы көрсетілген медициналық көмектің бірлік көлемі, көлемі бойынша бағаланады, белгілі талданатын жылға ғана, көрсеткіштері көрсетіледі. Бизге берілген Алматы қаласы бойынша 1997 ж бастап 2008 ж аралығындағы БА науқастарына көрсетілген жедел жәрдем мен госпитальды көмектің тікелей шығындарына моделдеу жүйесі қолданылған, 2008 ж бағасы бойынша. Амбулаториялық мекемелердегі БА науқастарын көріп қайтудағы шығындар есепке алыбаған, себебі науқастарды көріп қайту санын нақты білу мүмкін емес.
Бір жылдағы науқастардың заттық саны, бір жыл ішіндегі БА бойынша жедел жәрдем шақыру саны, бір жыл ішіндегі БА науқастарын госпитальдау саны, БА бойынша кунделікті орташа төсек саны және бір науқасқа бір жыл ішіндегі тікелей шығындары 3 кестеде және 1 суретте берілген.
Кесте 1
БА
ауруын госпитальдау Алматы қаласының
орта жастағы тұрғындарына
кесте 2
БА ауруына байланысты Алматы қаласының жастық топтарына жедел жәрдем шақыру бөлімдері. (заттық көрсеткіштер)
Кесте 3
Алматы қаласы бойынша улкен БА науқастарының заттық саны және жедел жәрдемнің тікелей шығынының моделі және бір жыл ішіндегі бір науқасқа госпитальды көмектің көрсетілуі.
1-сурет. Бронхиалды астмамен ауыратын ересек адамдардың нақты саны және Алматы қаласындағы бір жылға ересек ауру адамдарға жедел және госпиталдық көмек шығыны.
Беріліп отырған мәліметтерден 2000 жылы Алматы қаласында енгізілген астмаға қарсы терапияны қолдау нәтижесі бойынша бранхиалды астманың тікелей жедел және госпиталды көмек шығыны бір ауруға 4876 теңгеден 2126 теңгеге дейін төмендегенін көреміз.
Алматы қаласында жүргізілген фармакоэкономикалық зерттеу негізінде айғақтауға болады:
1. Бархиалды астманы осы территорияда емдеудің фармакоэкономикалық зерттеуі экономикалық шығынды бағалау құралы ретінде қолданылуы мүмкін.
2. Экономикалық модельдеу және экстраполяция әдісін қолдану бронхиалды астмамен ауыратын бір аурудың астмаға қарсы терапияның құнын бағалауының федералды және аумақтық жеңілдікті, дәрігердің амбулаторлы баруының тікелей шығынын, жедел жәрдем шақыру және нағыз клиникалық практикада стационарлы емделуін бағалауға мүмкіндік береді.
Қорытынды: Алматы қаласындағы астмаға қарсы терапияны қолдайтын ұйым бронхиалды астмамен ауыратындарға медициналық көмек көрсетумен байланысты тікелей шығынның азаюын және экономикалық тиімділікті көрсетті. Бронхиалды астмамен ауыратындарға көмек көрсетудің тікелей шығын динамикасын бағалайтын ақпараттық қамсыздандыру әзірлеу қажет.
Тема 10. Фармакоэкономический анализ стратегии управления ресурсами здравоохранения.
РЕСПУБЛИКАДАҒЫ НАУҚАСТАРДЫҢ ЕМІ ЖӘНЕ ДИАГНОСТИКАСЫ НЕГІЗІНДЕ ДӘРІЛІК ЗАТТАРДЫ АЛУ ЖОСПАРЫНА ФАРМАКОЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖОЛМЕН КЕЛУ
Денсаулық сақтауда фармакоэкономикалық анализдің әдістерінің қолдану аймағы белгеленген. Халықтың фармакотерапия бойынша қажеттілігін оптимальды қанағаттандыру және денсаулық сақтау ресурстарын рационалды қолданудағы фармакоэкономикалық әдістеменің бағалауы медициналық технологияда оптимальды коэффициент «шығын/тиімділік» немесе «шығын/пайда» бойынша көрсетіледі. Шығын/тиімділік арақатынасында бағалау дәрілік терапия жоғары тиімділікпен және аз бағамен препаратты таңдауды анықтайды, бұл мемлекет бюджетін рационалды қолдануға мүмкіндік береді. Фармакоэкономика – денсаулық сақтаудағы шығынды азайтатын ғылыми емес көрініс, ол «жеткізуші» келтірілген шешімдерді объективті қабылдау .
Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымы қол жетімді дәрілік заттармен қамтамасыз ету және бір мезгілде оларға шығындардың өсуін ұстау дәрілік қамтамасыз ету аймағында ұзақ уақытты саясаттың бөлігі ретінде қарау керек деп санайды. Егер проблемаға кеңірек келсек, бұл – мемлекеттің денсаулық сақтау сферасындағы жалпы саясаттың бір бөлігі, сонымен қатар мемлекеттің жалпы әлеуметтік-экономикалық саясатының компоненті.
Тиімділік пен денсаулық сақтау бірнеше аспектілерді кіргізеді: медициналық, экономикалық және әлеуметтік. Медициналық тиімділік жалғасудың қысқаруын және емнің нәтижесінің жоғарылауын, жаңа технологияларды қолданудан болатын амбулаторлық қаралу және/немесе қайталама госпитализация санын азайтуды, сонымен бірге инновациялық ДЗ көрсетеді. Экономкалық тиімділік тиімді ДЗ қолданғанда емге кететін шығынның азаюын, науқастың еңбекке қабілеттілігі жоғалумен байланысты шығынның және өндірістегі шығынның алдын алуды көрсетеді. Әлеуметтік тиімділік әлеуметтік шығындырдың алдын алуын өлшейді (ауру, инвалидтілік, өлім туралы ескерті) және науқастың өмірінің сапасын арттырады (ауырсыну сезімін, қолайсыздықты азайту). Бұл құрамдық тиімділіктер әртүрлі сапалы , бірақ өзара байланысты,сонымен бірге әрқайсысы өз көрсеткіштерімен сипатталады. Клиникалық, экономикалық және психологиялық аспектілер және олардың тиімділіктерін ескере отырып, медико-әлеуметтік көзқарас бойынша ДЗ комплексті, интегралды қажеттілікті алуға фармакоэкономикалық әдіс мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары көптеген елдер өздерінің финанстық ресурстарын жоғары тиімділікпен бөлуге талпынуда, бұл өз кезегінде ДЗ-ға шығынды жоспарлауды қажет ететін фармакоэкономикалық анализді (ФЭА) енгізуді қажет етеді.
ФЭА, АҚШ құрылған,бүгінгі күні медициналық көмек көрсетуде ДЗ қолдануды бағалау әдістемесі болып табылады.
Фармацевтикалық компанияларға бірінші экономикалық қолдану туралы ресми талап 1993 ж Австралия мен Жаңа Зеландияда ұсынылды. 1993 ж бастап австралиялық Кеңес льготты фармацевтикалық заттар бойынша (Pharmaceutical Benefits Advisory Committee - PB AC) фармакоэкономикалық тиімділік түсінігін ДЗ льготты Реестріне сәйкес мемлекеттің ДЗ қолданудағы компенсация төлеу үшін критерий ретінде қарастырды. Сол жылдары Жаңа Зеландияда Фармацевтикалық басқару бектілген (Pharmaceutical Management Agency - PHARMAC), оған Фармацевтикалық реестрдің администрирленуі кіреді. PHARMAC ұсынылуы ДЗ қоданғандағы шығын тиімділікке негізделген.
1995 ж. бпстып Канадада ДЗ тізіміне ДЗ енгізу үшін фармакоэкономикалық мәліметтер көрсету қажетті шарт болды. ДЗ енгізу туралы өтініш Канадалық координациялық басқару бойынша денсаулық сақтау технологиясын бағалау нормативті документіне (Canadian Coordinating Office for Health Technology Assessment - CCOHTA) немесе Канаданың денсаулық сақтау Министрлігіне сәйкес болуы керек. Келесі 10 жылда мұндай талаптар европалық елдерде және АҚШ елдерінде енгізілді.
Қазіргі кезде фармакоэкономикалық зерттеуді жүргізудің өзіндік стандарты клиникалық сапаны бағалайтын Ұлттық институт (NICE) жұмысы болып табылады. Ол 1999 ж Англияда құрылған. Онығ негізгі мақсаты – емнің клиникалық заттарын бағалау және экономикалық тиімді заттары, оларды қолдану туралы нұсқаулық дайындау болап табылады.
Фармакоэкономикалық әдістің мақсаты денсаулық сақтау ресурсын рационалды қолдану және фармакотерапияда халықтың қажеттілігін оптимальды қанағаттандыру – медициналық технологияда оптимальды коэффициентпен «шығын/тиімділік» немемсе «шығын/пайда» көрінуі. Шығын/тиімділік бағалауының сәйкестігі - мемлекет бюджетін рационалды қолдануды қамтамасыз ететін,жоғары тиімділікпен және минимальды бағаға препартты дәрілік терапияда таңдауды анықтайды.
Фармакоэкономикалық бағалауды негізі нақты технологиялық емді,сатып алуды таңдауда қолданады. Мысалы, кейде науқасқа қымбат бағалы ДЗ-пен толық курс емделу арзан ДЗ емделгенге қарағанда арзандау болады, себебі тез және тұрақты емделеді, жанама әсерлері болмайды, госпитализация мерзімі қысқарады.
ФЭА ш математикалық моделдеу әдісін кеңінен қолданады. Оны қолдану фармакоэкономикалық зерттеу нәтижесімен және анализдің функционалды-бағалауы әдісінде бекітілетін экспертті бағалаумен байланысты. Соңғы бүкіл әлемде практикада орын тапқан ДЗ бағалау медициналық стандарттармен қамтамасыз ету және эксперттердің кеңесі, сатып алынған ДЗ және аурудың құрылымын зерттеуге негізделген.
Барлық елдерде халықты льготты қамтамасыз ету негізгі ДЗ тізіміне негізделеді, олардың құрылуында ФЭА негізгі элементтері қолданылады.
Сонымен қатар бұл әдістер келесілер үшін де кеңінен қолданылады:
Нақты дәрілік затты сатып алудың көлемін орнату;
ДЗ негізгі тізімін құрғанда;
Науқастардың емі мен диагностикасын құрғанда;
• ДЗ формулярын дайындағанда.
Жалпы ФЭА негізделіп, емнің протоколын логистикалық технологиялық өңдеу қиындатылған фармакотерапияны жеңілдетуге, сатып алатын препараттардың атауын азайтуға, ДЗ жалпы сатып алынуына шығынды азайтуға, тиімді және қауіпсіз ДЗ пайдаланудан емнің ұзақтығын қысқатртуға, қайталама госпитализацияны және амбулаторлық қаралуды төмендетуге мүмкіндік береді.
Денсаулық сақтауда фармакотерапия бағасын және терапия нәтижесінің бағасын бағалауда ФЭА 4 түрін қолданады:
Шығынды минимизациялау анализі (немесе барлық ұсталымдардың анализі) (АМЗ); [Cost-Minimization Analysis)(СМА)];
Шығын тиімділігінің анализі (АЭЗ), [Cost-Effectiveness Analysis (CEA}]
Шығын пайдалығының анализ (АПЗ), [Cost-Utility Analysis (CUA)];
Шығын және нәтижелердің анализі (АЗР), [Cost-Benefit Analysis (СВА)].
Емнің әртүрлі сипатта болуына байланыссық көрсетілген әдістер әртүрлі ақшалық бірлікте есептелі мүмкін (долларда, тенгеде).
Әдебиеттердің мәліметі бойынша, көбірек қолданылатын ФЭА әдістері - «минимальды баға» әдісі (шығын минимизациясы) және «баға-тиімділік» әдісі, олар ДЗ жанама әсерінен және ауру жағдайының қиындауынан құтылуды, науқасқа еңбекке қабілеттілігін қысқа уақытта қайтаруды, емге негізгі ұсталымдарды бағалауға мүмкіндік береді. Бұл жағдайда ДЗ бағасы міндетті түрде саналады.
Кең тараған және экономикалық анализдің қарапайым түрі – шығын минимизациясын талдау, кейде « ауру бағасының анализі» деп аталады. Ол дәрілік терапияның альтернативті әдістерінің тиімді тепе-теңдігінде қолданылады. Емнің әдістерінің сәйкетілігі анықталғаннан кейін, анализ терапияның қымбатырақ тұратын әдісін орнатуға негізделген. Ұсталынымдардың минимизациясының нәтижесі деп емнің таза соммасын бөліп алуды айтады (мысалы, ем курсының бағасы), яғни нәтиже әрқышын ақшалық бірлікте көрінеді. Бұл жағдайда дәрілік терапияның альтернативті әдістерінің бағасын нақты сәйкестендіру керек және қолайлы жағдайда «арзанырақ» тиімділікті анықтау керек, яғни бақыланатын клиникалық зерттеулердің тиімділігін қарапайым клиника (нақты) жағдайымен салыстыру керек.
Дегенменде, көптеген фармакоэкономикалық әдістердің негізі болып табылатын кеңінен басылатын эпидемиологиялық көрсеткіштерді бәздің республикаға берілген ауру бойынша экстраполирлеуге болмайды. ДЗ бағасы бойынша елдерде айырмашылық, халықтың және мемлекеттің төлей алу мүмкіндігі және де емдеу технологиясы бар.. Сондықтан ҚР үшін тек отандық фармакоэкономикалық зерттеу дәлелді болады.
Бүгінгі күнде емнің және диагностика протколымен ұсынылатын, дәрілік терапия сипатын экономикалық есептеу және қол жетімді тиімділігі мен бағасы бар препараттарды белгілеу маңызды. Сонымен бірге, мұндай мәліметтер республика мен денсаулық сақтау ұйымының ДЗ қамтамасыз ету жоспарын нақты болуының негізі бола алады.
ҚР реформаланатын денсалық сақтау жүйесі және ДЗ қамтамасыз ету аймағы фармакоэкономикалық емнің стратегиясының бағалауын қажет етеді. Себебі, соңғы кездері мемлекеттік шығындарды қарапайым административті қысқарту тенденциясы, сонымен бірге стационарлық және амбулаторлық (халықтың льготты категориясына) емнің ДЗ қамтамасыз етілуі пайда болды. Фармакоэкономикалық талқылау заттарды экономды түрде тиімділігін жоғарлата отырып қолдануға мүмкіндік береді. Сондықтан бүгінгі күні бұл аймақтағы негізгі мақсат – денсаулық сақтау ұйымындағы фармакоэкономикалық зерттеуді ұйымдасқан және қаржылық ынталандыра жүргізу. Және де медициналық ЖОО*ла мамандар дайындап шығу.
Осылайша, дәрілік заттармен қамтамасыз ету сферасында фармакоэкономикалық әдісті қолдану тәжірибесін оқуды және оны біздің республикада қолдану нұсқаулығын дайындауды талап етеді.
Лекционный комплекс
Дисциплина: Основы фармакоэкономики
Тема № 1 – 2: Предпосылки развития фармакоэкономики
Цель: Сформировать представление о фармакоэкономике как науке и основных предпосылках развития фармакоэкономики