22.Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй-коммуналдық сфераны реформалау

Қазақстан Республикасының саяси ұстанымдарының ішіндегі басты әлеуметтік міндеттерінің бірі — республикамыздың барлық азаматтарына тұрғын үйді қолжетімді ету. Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй-коммуналдық сфераны реформалау қолданыстағы тұрғын үй қорының тиісінше пайдаланылуы мен ұсталуын, онда қауіпсіз және қолайлы тұру жағдайын қамтамасыз ету мақсаттарына бағдарланған

Тұрғын үй жүйесі мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік-саяси және құқықтық салаларында жүргізіліп жатқан реформаларымен тікелей байланысты анықталатын күрделі экономикалық-құқықтық ұғым. Нарық қатынасында пайда болған ең жаңа индустрия тұрғын үй құрылысын қарқынды дамытудың мемлекеттік бағдарламалары жасалып, жүзеге асырылып жатыр. Қазақстан Республикасы жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтудің негізгі кезеңдерінде шаруашылықтың барлық құрылымында түбегейлі өзгерістер жасауды жүзеге асырды.

«Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» (2006ж)  Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. Бұл заңда қарастырылған негізгі мәселелер төмендегідей:

• тұрғын үй құрылысын қаржыландыру

• тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жүйелерін реформалау

• түрғын үй құрылысының құнын төмендету

• тұрғын үй салынатын аудандарда әлеуметтік, экономикалық және көліктік инфрақұрылымдарды дамыту және т.б.

Мемлекеттің тұрғын үй-коммуналдық сала бойынша жүргізетін саясатының бүгінгі таңдағы басым бағыттарының бірі – азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін жағдай жасау, сондай-ақ, қауіпсіз және сапалы өмір сүруіне мүмкіндік беру. Тұрғын үй қорын ұстау мен тиімді пайдалану, тұрақты іс-қимыл жасау, санитарлық және техникалық жағдайына талапты, халыққа инженерлік және коммуналдық қызмет көрсетумен қамтамасыз етуді мемлекет белгілейді. Сондықтан мемлекет тарапынан белгіленген заңдар мен түрлі жобалар және бағдарламалар аясында жыл сайын тұрғын үй құрылысының көлемін ұлғайтып, қолжетімді баспана санын өсіруге бағдарланып отыр. Бүгінгі таңда ел экономикасында тұрғын үй – коммуналық шаруашылық саласы негізгі аса маңызды сала ретінде танылып отыр.

23.Тұрғын үй -коммуналдық шаруашылықты жаңғырту-2020 бағдарламасы

Бағдарлама тиімді тұрғын үй қатынастарының үлгілерін жасау, азаматтарға сапалы қызметтер алуға және коммуналдық кәсіпорындардың тиімді жұмысын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ал, тұрғын үй саласындағы инновациялық технологиялар ресурстық және энергоүнемдеу мәдениетін қалыптастыруға көмектеседі.

Бағдарламаны іске асыру белгіленген міндеттер бөлінісінде екі кезеңде жүзеге асырылатын болады:

1-кезең: 2011 -2015 жылдар

2-кезең: 2016 - 2020 жылдар Бағдарламада мынадай іс-шаралар іске асырылады:

1) Тұрғын үй қатынасының оңтайлы моделін құру

2) Коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту

Мақсатты индикаторлар:

• Толық жөндеуді талап ететін кондоминиумның нысандар үлесі 2015 жылға қарай 32%-дан 22%-ге дейін азаяды .

• 2015 жылға қарай 31 мың шақырым желіні жаңғырту (соның ішінде осы бағдарламаны іске асыру аясында - 24,4 мың шаршы және «Ақ Бұлақ» бағдарламасы бойынша 6,7 мың шақырым) .

• Әр өңірде азаматтардың 50%-ы және 2020 жылға қарай 70%-ы коммуналдық қызметтер сапасына көңілдері толатын болады.

Тұрғын үй қатынасының оңтайлы моделін құру

Тұрғын үй қатынастарының оңтайлы моделі дегеніміз-тұрғын үй қатынастары саласында кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін басқару мен күтіп ұстау функцияларын кондоминиум объектілерін басқару органдары мен сервистік компаниялардың арасында бөлуге жағдай жасау, сондай-ақ кондоминиум объектілерінің ортақ мүлкін жөндеуге қолжетімді несие беру тетігін жасау.

Осы міндеттерді іске асыру үшін мынадай шаралар қабылдау қажет: 1) азаматтардың міндетті қаражат жинақтау жүйесін және тұрғын үй көмегін көрсету тетігін пайдалануды қоса алғанда, арнайы қаржы құралдарын пайдаланып, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкіне жөндеу жүргізу.

2) тұрғын үй қатынастарының жаңа моделін енгізу жөніндегі «пилоттық» жобаларды іске асыру.

3) мамандандырылған қаржы ұйымын кұру.

Коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту

Қолданыстағы инженерлік желілер мен объектілерге жаңғырту және қайта жаңарту жүргізу үшін мынадай іс-шаралар кешенін іске асыру қажет:

1) инженерлік желілер мен объектілердің техникалық жай-күйіне бағалау жүргізу;

2) бағалау нәтижелерінің негізінде инвестициялық негіздемелер әзірлеу;

3) коммуналдық қалдықтарды басқаруды жетілдіру;

4) коммуналдық инфрақұрылымды жаңғыртуды қаржыландырудың арнайы құралдарын жасау;

5) ғылыми-техникалық дамыту;

6) нормативтік-техникалық құжаттаманы дамыту;

7) кадрлық қамтамасыз ету.

Бағдарламада коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жобаларын қаржыландырудың мынадай қағидаттары белгіленген:

1) табиғи монополия субъектілерін орта мерзімді немесе ұзақ мерзімді инвестициялық бағдарламаларға өткізе отырып тарифтік реттеу;

2) мемлекеттік меншіктегі объектілер үшін бюджеттік қаражат бөлу, сонымен бірге табиғи монополия субъектілерін (коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар) тарифтік реттеуді жүргізу.