- •Фармакология -1-1 .Кіріспе . Жалпы рецептура
- •Жеке фармакология
- •Нитрофурган туындылары
- •Антибиотиктер.
- •1. Карбапенемдер (I буыны: имипене, «тиенам, «примаксин», II буыны: меропенем).
- •2. Макролидтер
- •3 Тетрациклиндер.
- •4. Левомицетин (хлорамфеникол) тобы.
- •5. Аминогликозидтер.
- •6. Полимиксиндер
- •7. Әртурлі топтағы антибиотиктер
- •1. Гликопептидтер: ванкомицин (эдицин), тейкопланин (таргоцид).
- •2.Синтетикалық микробқа қарсы дәрілер
- •3. Туберкулезға қарсы дәрілер.
- •4.Мерезге қарсы (сифилиске қарсы) дәрілер
- •5. Саңырауқұлақтарға қарсы дәрілер
- •6. Вирусқа қарсы дәрілер.
- •7. Қарапайымдыларға қарсы дәрілер
- •8. Құрттарға қарсы (антигельминтті) дәрілер.
- •2.Құсық шақыратын және құсыққа қарсы әсер ететін дәрілік заттар. (анорексигенді дәрілер).
- •2. Құсық шақыратын дәрілік заттар көп.
- •3.Асқазанның шырышты қабаттарына әсер ететін дәрілік заттар.
- •2. Асқазандағы тұз қышқылының секрециясын тежейтін дәрілік заттар.
- •4. Ұйқы безінің секрециясы бұзылғанда әсер ететін дәрілік заттар.
- •Синтетикалық препараттары: фенолфталеин, изафенин, бисакодил (дульколакс), гутталакс.
- •Шеткерлік жүйке жүйесіне әсер ететін дәрілік заттар
- •А. Афферентті иннервацияға әсер ететін дәрілер
- •Б. Эфферентті иннервацияға әсер ететін дәрілер
- •Холинергиялық жүйелерді тітіркендіргенде байқалатын негізгі әсерлер :
- •1. Холинергиялық синапстарға әсер ететін дәрілер
- •2. Адренергиялық синапстарға әсер ететін дәрілер
- •Дофаминергиялық дәрілер
- •Орталық жүйке жүйесіне әсер ететін заттар.
- •Хирургиялық наркоз:
- •2. Этил спирті
- •3. Ұйықтататын дәрілер
- •5.Паркинсонизмге қарсы әсер ететін дәрілік заттар.
- •6. Анальгетиктер
- •Наркотикалық анальгетиктердің антагонистері: налорфин, налоксон, налтрексон.
- •2. Наркотикалық емес анальгетиктер
- •2. Пиразолон туындылары: антипирин, амидопирин, анальгин.
- •Салицил қышқылының туындылары: метил салицилаты – сұйық зат, сыртқа қолданылады, мазьдердің линименттердің құрамына кіреді, артирит, миоз емдейді.
- •2. Басқа топқа жататын дәрілік заттардың туындылары:мепротан (мепробамат), амизил, оксилидин, мебикар, триоксазин.
- •3. Седативті әсер ететін дәрілік заттар. (тыныштандыратын)
- •4. Антидепрессанттар
- •8. Аналептиктер.
- •Жүрек – қан тамыр жүйесіне әсер ететін дәрілер
- •Тез әсер ететін препараттар (жіті жүрек қызметінің жеткіліксіздігінде қолданылады)
- •Жүректің β1 – адренорецепторларын қуаттандыратын: дофамин, добутамин.
- •Фосфодиэстераза ингибиторлары: амринон, милринон.
- •2. Антиаритмиялық дәрілік заттар
- •Тахиаритмияны басатын дәрілір
- •Жүрек ишемиялық ауруында қолданылатын дәрілік заттар. (Антиангинальды дәрілер)
- •Стенокардия ұстамасының алды налу үшін қолданылатын дәрілер:
- •Оксигенотерапия.
- •1.Буыны:каптоприл(капотен);
- •2.Буыны:эналаприл(ренитек,энам),лизиноприл(привинил,диротон),рамиприл(тритаце),циллазаприл(инхибес),периндоприл(престариум),фозиноприл(моноприл)трандолаприл(гоптен)
- •1.Атерогенді липопротеиндердің түзілуін тежейтін дәрілер.
- •2Катаболизмді және холестериннің шығарылуын күшейтетін дәрілер.
- •1.Атерогенді липопротеиндердің түзілуін тежейтін дәрілер:
- •2. Катаболизмді және холестериннің шығарылуын күшейтетін дәрілер.
- •5. Несеп айдаушы дәрілер (диуретиктер)
- •Подаграны емдеу үшін қолданылады:
- •Жөтелді басатын дәрілер.
- •4. Бронхолитикалық дәрілер.
- •Өкпе ісінуінде қолданылатын дәрілер.
- •Миометрияның жиырылу белсенділігін қуаттандыратын дәрілер (Утеростимуляторлар)
- •Тек миометрия тонусын жоғарлататын дәрілер
- •Миометрияның тонусы мен жиырылуын төмендететін дәрілер.
- •I. Эритропоэзды күшейтетін дәрілер
- •II. Лейкопоэзды күшейтетін дәрілер
- •III.Гемостаз жүйесіне әсер ететін дәрілер
- •1. Тробоциттердің агрегациясын (бірігуі) және адгезиясын (жабысуы) күшейтетін дәрілер:
- •2. Қан ұюын төмендететін дәрілер (Антикоаугулянттан).
- •Зат алмасу процесін реттейтін дәрілер Гормонды және олардың синтетикалық алмастырғыш және антагонисті препараттары
- •1. Гипофиз гормондарының препараттары
- •2. Қалқанша безі гормондарының препараттары (антитиреоидты дәрілер)
- •3. Қалқансерік безінің гормонды препараттары
- •4. Ұйқы безі гормондарының препараттары және ауыз қуысы арқылы енгізілетін диабетке қарсы дәрілер
- •Ауыз қуысы арқылы енгізілетін диабетке қарсы дәрілер
- •5.Бүйрек үсті безінің қыртысының гормондарының препараттары
- •6. Жыныстық гормондарының препараттары Әйелдің жыныстық безінің препараттары
- •Ұрықтануға қарсы ауыз қуысы арқылы енгізілетін дәрілер (Контрацептивтер)
- •Еркектің жыныс гормонының препараттары (андрогенді препараттар)
- •Анаболитикалық стероидтар
- •8. Витаминді препараттар (Дәрумендер)
- •Суда еритін витаминдер
- •Майда еритін витаминдер
- •Поливитаминдер
- •Қабыну және аллергия процестеріне әсер ететін дәрілер
- •1. Қабынуға қарсы дәрілер
- •Стероидты қабынуға қарсы дәрілер (сққд)
- •2. Аллергияға қарсы дәрілер
8. Витаминді препараттар (Дәрумендер)
Витаминдер зат алмасу процесіне қажетті ағзаға түсетін заттар. Витаминдер метаболизм реттеуіне қатысу арқылы биохимиялық және физиологиялық процестердің қалыпты жүруін қамтамасыз етеді. Витаминдерді кеңінен авитаминоз және гиповитаминозды емдеу үшін ағзаға сыртқы факторлар әсер еткенде, ішкі мүшелердің қызметін, физикалық және психикалық жұмыс қабілетін жақсарту мақсатында кеңінен қолданылады.
Суда еритін витаминдер
Тиамин бромиді - Thiamini bromidum: 3% және 6% еріт. амп шығарылып 1 мл тәулігіне 1 рет б/е енгізіледі. В1 дәнде дақылдарды, ашытқының, бауырдың, бүйректің құрамында кездеседі. Көмірсу алмасуына қатысатын ағзада кокарбоксилазаға айналады. В1 витамині ацетилхолиннің синтезі үшін қажет. Гиповитаминозда: бұлшық ет әлсіздігі, полиневриттер, сезімталдықтың бұзылуы, ал ауыр жағдайларда бери-бери (парез, салдану, жүрек жеткліксіздігі, ісінулер, диспепсия) байқалады.
Невритте, невралгияда, радикулитте, АІЖ-ң жүрек қан тамыр жүйесі және тері ауруларында қолданылады.
Жанама әсері: аллергиялық реакциялар байқалуы мүмкін.
Кокарбоксилаза гидрохлориді – Cocarboxylasi hydrochloridum: 0,05 құрғақ зат амп. шығарылып, 2 мл еріткіште ерітіп, 2-4 мл-ден тәулігіне 1 рет бұлшық етке, кей жағдайларда тері астына, күре тамырға енгізіледі.
Рибофлавин – Riboflavinum (Vit B2) 0,005 және 0,01 таб; 0,001% еріт. көз тамшысы түрінде шығарылады. В2 бауыр, бүйрек, жұмыртқа, сүт өнімдері, ашытқа және дәнді дақылдардың құрамында кездеседі. Тотығу-тотықсыздану процестеріне қатысады. Жеткіліксіздігінде ангулярлы хейлит (ерін шырышты қабатының қабынуы) глоссит, мұрын терісінің және құлақ қалқанының зақымдалуы, васкулярлы кератит, ал балаларда анемия және дене салмағының төмендеуі байқалады. Кератитте, коньюктивитте, иритте, терінің жұқпалы ауруларында және сәуле ауруында қолданылады.
Никотин қышқылы – Acidum nicotinicum (Vit PP, B3)(Б): 0,05 таб; 1% 1 мл еріт. амп шығарылып, к/т енгізіледі. Тотығу-тотықсыздану процестеріне қатысып ағзада никотин қышқылының амидіне айналады. Тамақтың құрамында болмаған жағдайда пеллагра: дерматит, диарея, деменция (жарымес) және дистрофия байқалады. Никотин қышқылының айқын, бірақ қысқа мерзімді қан тамырды кеңейтетін әсері бар. Ол кезде беттің қызаруы, бас айналу, АҚ-ң төмендеуі, тахикардия және т.б. байқалады. Ал никотинамид мұндай әсер көрсетпейді. Никотин қышқылы қандағы холестериннің және бос май қышқылдарының құрамын төмендетіп, липид алмасуына қатысады. Екі препарат пеллаграда (В3 тапшылығынан болған ауру), бауыр ауруларында, қышқылдығы төмен гастритте, тері ауруларында, қан тамыр спазмдарында және атеросклерозда қолданылады.
Пиридоксин гидрохлориді – Pyridoxini hydrochloridum `Vit B6: 1% және 5% 1 мл еріт. амп – 1мл тәулігіне 1 рет б/е және т/а енгізіледі. Ашытқының, дәнді дақылдарды, бұршақ тұқымдастарының, банан, ет балық, бауыр және бүйректің құрамында кездеседі. Ақуыз алмасуына қатысады. Гиповитаминоз кейде балаларда (тырысу, дерматит) және туберкулезге қарсы препараттармен (изониазид) емдеуде (шеткерлік неврит байқалғанда пиридоксинмен басамыз) байқалады. Витамин жеткліксіздігінде, изониазидпен, антибиотиктермен емделуде, жүктіліктің токсикозында, паркинсонизмде, радикулитте, невритте, сәуле ауруында, гепатитте және тері ауруларында қолданылады.
В12 және В6 витаминдері («Қан жүйесіне әсер ететін дәрілер» тақырыбына қара).
Аскорбин қышқылы – Acidum ascorbinicum (Vit.C): 0,1 таб 0,05 драже 5% және 10% 1 мл еріт. амп шығарылып, 1 мл-ден б/е, к/т енгізіледі. Көкөністердің, жемістердің құрамында кездеседі. Тотығу-тотықсыздану процесі мен дәнекер ұлпаның синтезіне қатысып, антиоксидантты әсер көрсетеді. Авитамиинозды Цинга (құрқұлақ) ауруы байқалады. Гиповитаминозда, қан кетулерде, инфекцияларда, химиялық заттармен улануда, атеросклерозда, сәуле ауруларда, ағзаға шамадан тыс күш түскенде және т.б. жағдайларда белгіленеді. Үлкен мөлшерде ұзақ қолданғанда ұйқы безі мен бүйректі (АҚ-ы жоғарлатады) зақымдайды.
Рутин – Rutinum (Vit. P): 0,02 таб шығарылып, цитрустарда, итмұрын (шиповник) жемісі, қара жемісті шетеннің жидегі (рябина черноплодная), көк шай жапырақтарының және т.б. құрамында кезедседі. Тотығу-тотықсыздану процестеріне қатысып, капилярлардың өткізгіштігі мен жарылуын төмендетеді. Геморрагиялық диатезде, әсіресе аскорбин қышқылымен бірге (қиыстырылған препараттары: (Аскорутин»- “Ascorutinum”) қолданған тиімді.
