- •I тарау. Топырақтану – топырақ туралы ғылым, топырақ түзілу процесі
- •Минералдар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тау жыныстары
- •3 Кесте - Магмалық жыныстардың классификациясы
- •4 Кесте - Шөгінді тау жыныстары классификациясы
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақ түзуші жыныстар
- •II тарау. Экологиялық факторлардың топырақтың морфологиялық белгілеріне әсері
- •Бақылау сұрақтары:
- •7 Кесте – Құрылым классификациясы
- •Бақылау сұрақтары:
- •III тарау. Топырақтардың гранулометриялық құрамы және оның маңызы
- •Бақылау сұрақтары:
- •IV тарау. Топырақтардың құрам бөліктері және олардың қасиеттері топырақтар мен топырақ түзуші жыныстардың химиялық құрамы
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақтың органикалық заттары
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақ құнарлығы және топырақтағы қарашірік балансы
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақ коллоидтарының пептизациясы және коагуляциясы
- •I тәжірибе.
- •II тәжірибе.
- •III тәжірибе.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақтың сіңіру қасиеті
- •4 Тәжірибе.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақтың қатты фазасының тығыздығы мен кеуектілігін анықтау
- •Бақылау сұрақтары:
- •Су ерітіндісін талдау
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақтың су өткізгіш және су көтергіш қасиеттері
- •І тәжірибе. Су өткізгіштік
- •Бақылау сұрақтары:
- •V тарау. Топырақ түзілудің экологиялық факторлары және олардың аймақтылыққа әсері
- •Топырақ классификациясы принциптері таксономикалық бірліктер
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тайгалы орман аймағы топырақтары
- •Күлгін топырақтар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Шымды топырақтар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Шымды-күлгін топырақтар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Батпақтық топырақтар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Ормандық қоңыр топырақ
- •Бақылау сұрақтары:
- •Ормандық сұр топырақ
- •Бақылау сұрақтары:
- •Қара және шалғынды -қара топырақтар–
- •Бақылау сұрақтары:
- •Қара-қоңыр және шалғынды қара-қоңыр топырақтар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тұзданған топырақтар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Кебірлер
- •Бақылау сұрақтары:
- •Солодтар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Қоңыр шөлейт топырақ
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тау етегіндегі-шөлді далалар топырақтары
- •Бақылау сұрақтары:
- •Құрғақ және ылғалды субтропик топырақтары
- •Бақылау сұрақтары:
- •Жайылма топырақтары
- •Бақылау сұрақтары:
- •Таулық аймақтар топырақтары
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақтарды агрономиялық сипаттау
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақ бонитировкасы
- •Бақылау сұрақтары:
- •Топырақтану пәнінен тесттер
- •Әдебиеттер
- •Мазмұны
I тәжірибе.
Минералдық коллоидтарды алу.
Топырақта коллоид күйінде темірдің және алюминийдің гидрототығы болуы мүмкін. Темір гидрототығының коллоид ерітіндісін алу үшін әйнек стаканға (100 мл) 50 мл 0,1Н FеCl3 ерітіндісін құямыз. Түсін анықтаймыз және лакмус қағазымен орта реакциясын анықтаймыз, содан кейін ерітіндіні электроплиткада қайнағанынша қыздырамыз. Түсінің, мөлдірлігін және орта реакциясының өзгеруін бақылаймыз. Нәтижесін және реакцияны дәптерге жазыңыздар.
II тәжірибе.
Органикалық коллоидтар коагуляциясы.
7 пробиркаға бірдей мөлшерде органикалық коллоид құямыз, барлық пробиркаға 5 мл ден төмендегі электролиттер ерітіндісін құямыз.
NaCl, KCl, NH4Cl, HCl, MgCl2, CaCl2, FeCl3 (ерітінді концентрациясы 0,1Н). пробиркалардағы ерітінділерді шайқап коагуляцияны бақылап кестеге жазамыз.
16-кесте- Органикалық коллоидтар коагуляциясы
№ пробирка |
Коллоидтар |
Электролит |
Коагуляция |
1. |
Органикалық коллоидтар |
KCl |
|
2. |
Органикалық коллоидтар |
NaCl |
|
3. |
Органикалық коллоидтар |
HCl |
|
4. |
Органикалық коллоидтар |
NH4Cl |
|
5. |
Органикалық коллоидтар |
MgCl2 |
|
6. |
Органикалық коллоидтар |
CaCl2 |
|
7. |
Органикалық коллоидтар |
FeCl3 |
|
Нәтижесін, әртүрлі катиондардың коагуляциялау қасиетін дәптерге жазыңыз.
III тәжірибе.
Әртүрлі катиондардың топырақ коллоидтарына коагуляциялау және пептизациялау әсері.
Үш стаканға бірдей мөлшерде Са катионды қара топырақ салынған 50 мл ден төмендегі реактивтерді құямыз.
17-кесте- Әртүрлі катиондардың топырақ коллоидтарына коагуляциялау және пептизациялау әсері.
№ стакан |
Топырақ |
Электролит |
Пептизациясы немесе коагуляция |
1 |
қара топырақ |
H2O |
|
2 |
қара топырақ |
Na2CO3 |
|
3 |
қара топырақ |
CaCl2+CaSO4 |
|
Келесі үш стаканға сондай мөлшерде кебір топырақ саламыз (топырақ Na катиондарымен қаныққан), сол реактивтерді құямыз.
18-кесте- Әртүрлі катиондардың кебір топырақ коллоидтарына коагуляциялау және пептизациялау әсері.
№ стакана |
Топырақ |
Электролит |
Пептизациясы немесе коагуляция |
1 |
кебір топырақ |
H2O |
|
2 |
кебір топырақ |
Na2CO3 |
|
3 |
кебір топырақ |
CaCl2+CaSO4 |
|
Стакандарды жақсылап шайқап бір тәулікке қоямыз. Нәтижесін кестеге толтырып қорытынды шығарамыз.