5.6 Сору-тарту желдетуін ұйымдастыру

Қалыпты жағдайды санитарлы шарттарды жасау үшін өндірістік бөлмелерде күші бар нормаларға сәйкес сору-тарту, табиғи және табиғи және механикалық қоздырғыш жасанды желдету қарастырылады.

Шаң бөлінетін цехтар: қалыптау цехы және шикізаттар, яғни толтырғыштар және байланыстырғыш заттар қоймасы.

Темірбетон бұйымдарын өндірісі кезіндегі қалыптау цехында негізгі зиянды шығыстарға щаң-тозаңның шығысы тек қана өндірістік едендердің таза болмауы есебінен болады, ылғал шығуы жылу ылғалды өңдеу процесі кезінде бөлінеді. Цехтан ауаны сору таза еден деңгейінен 5-6 метр деңгейінде жүргізіледі.

15-кесте - Зиянды факторлар

	Зиянды заттар және факторлар	ШБК мг/м3	Адам ағзасына әсері	Қорғаныс құралдары
1	Күшті қышқылдар: фосфор қышқылы, күкірт қышқылы, азот қышқылы, тұз қышқылы және т.б.	1,00 1,00 5,00 5,00	тері қабатын күйдіреді, иісінен адам асқазанына жара пайда болуы мүмкін	Жеке басты қорғау құралдары: халат, қолғап кию, желднту денгейін жоғарылату
2	Бейорганикалық шаң:	1,31	Тыныс жолдарына, өкпеге зиянды әсері бар	Зертханалық бөлмелерде желдету жүйесін жоғарылату, респератор қолдану
3	Бөлінетін газдар: фтор газдары, көмірқышқыл газдары, ыстық су буы, күкірт газдары, азот газдары және т.б.	0,05 20,0 10,0 0,06	адам ағзасын уландыруы мүмкін	Зертханалық бөлмелерде желдету жұмыстарын жақсарту

Шикізаттар қоймасы сыртқы ашық алаңдарда орналасқандықтан ауа алмасуын қарастырмаймыз.

Цехта жүргізілетін жұмыстар ауырлық дәрежесі бойынша 2а категориясына жатады, яғни ол барлық уақытта жүрумен, тұрып немесе отырып, бірақ ауыр жүктерді орын ауыстыруды қажет етпейтін орындаумен байланысты жұмыстар.

5.7 Өндіріс орнындағы жасанды жарықтандыруды есептеу

Темірбетон шпалдарының сапасын бақылайтын зертхананы жасанды жарықтандыруды есептеу. Осы әдіспен есептеу кезінде лампаның жарық ағыны есептелінеді

мұндағыE-берілген минимальды жарықтандыру;

K₃ - артық қор коэффициенті;

S- жарықтану алаңы,м²;

Z-жарықтандырудың нормативті коэффициенті;

N- дана жарықтандыру,шт;

η-жарық ағынын пайдалану коэффициенті;

Ағынның саналатын түсу бетіне барлық лампа ағынын қосқандағы қатынасы: аумақтың индексінің үлкендігіне байланысты(i) және еден мен қабырғаның сәулеленуіне байланысты. Аумақтың индексі мына формуламен сипатталады

мұндағы h-жарықтың жұмыс істеу орнынан биіктігі,м;

А.В-аумақтың ұзындығы және ені,м

Есептеулер нәтижесі бойынша цехта ЛД-550 F₂-52000лм разрядты лампалар қажет.

5.8 Метеорологиялық шарттарды қамтамассыз ету

Зиянды қоспалардың болуын анықтау үшін өндірістік жағдайларда негізгі технологиялық процестерді технологиялық құрал-жабдықтардың жұмыс істеуін және зиянды заттарды бөлетін жерлерде ескере отырып сынақ жұмыс зонасынан алыну қажет.

Периодты санитарлы тексеру кезінде жұмыс аймағындағы ауа құрамындағы зиянды заттардың болуын максимальді бірлік концентрациясын анықтаумен шектелуге рұқсат етіледі.

16-кесте Цехтардағы орындалатын жұмысшылардың категориялары

	Мамандығы	Категориялар
1	Бетоншы	ауыр – III
2	Оператор	oрташа –II a
3	Краншы	орта ауырлықта – II a
4	Слесарь	aуыр – III
5	Электрик	aуыр–III

2-ші кестеде келтірілген бетоншының слесарьдің және электриктің жұмысының ауырлығына байланысты ауыр «III» категорияға жатады.

Оператордың және краншының жұмысының ауырлығына байланысты орта ауырлықта «IIa» категорияларына жатады.

17-кесте-Өндірістік бөлімдердің жұмыс зонасының температурасының, салыстырмалы ылғалдылығының және ауаның қозғалу жағдайының тиімді нормалары

Цехтың аталуы	Жылдың суық кезеңі			Жылдың жылы кезеңі
	tос	Wыл, %	Vм/ с	tос	Wыл, %	Vм/с
Қалыптау –III	16-18	60-80	0,3	18-21	40-60	0,5
Бетон араластыру цехы-II б	17-19	40-60	0,3	21-23	40-60	0,4
Әкімшілік ғимараты –I	20-23	40-60	0,2	22-25	40-60	0,3
Механикалық жөндеу цехы	16-18	40-60	0,3	18-21	40-60	0,3

Екінші кестеде келтірілген қалыптау және механикалық жөндеу цехтарының жұмыс ауырлығына байланысты жылдық суық кезінде цехтің ауысуының температурасы 16-18°C. Салыстырмалы ылғалдылығы 60-80%, ауаның қозғалу жылдамдығы -0,2 м/с болуы керек, ал жылдың жылы кезінде ауаның температурасы 18-21°Cсалыстырмалы ылғалдылығы -40-60%, ауаның қозғалу жылдамдылығы -0,5 м/с болуы керек.

Бетон араластыру цехтарында жұмыс ауырлығына байланысты жылдың суық кезінде цехтің ауасының температурасы -17-19°C, салыстырмалы ылғалдылығы 40-60%, ауаның қозғалу жылдамдығы -0,3 м/ с болуы керек, ал жылдың жылы кезінде ауаның температурасы 21-23°C салыстырмалы ылғалдылығы 40-60% ауаның қозғалу жылдамдығы -0,4 м/с болуы керек.

Талап етілетін микроклимат жағдайын қамтамасыз ету үшін цехтарда желдеткіштер, ал әкімшілік ғимаратында кондиционер қою жобада қарастырылған. Қысқы суықтарда бөлмелерде анықталған температураларда сақтау үшін жылыту батареялары қойылады.

5.9 Өндірістік шу және дірілдің әсері

Дыбыстардың маңызды көзіне дірілді алаң жатады. Ол өндіріс корпусында қоршалған және бөлек блоктарға бөлінген. Қоршау орнату кезінде жоғары тиімді дыбыс өткізбейтін материалдар қолданылады. Гигиеналық нормаға сәйкес МЕСТ 12.1.003 жұмыс орындары мен өндіріс орындарының дыбыс денгейі 85 дб-дан аспауы керек.

Теріс әсер ету факторларының ұзақтығы адам организіміне профессионалды ауруды туғызуы мүмкін. Сондықтан өндірісте жағдай жасалуы керек, емделу шаралары барысында қауіпті, теріс факторларды жоюға мүмкіндік беретін. Өндірістегі жағымсыз дыбыстармен күрес келесі әдіспен жүреді:

a) дыбыс денгейінің төмендеуі;

б) дыбыс изоляциясы мен дыбыс жұтылуын қолдану;

в) дистанционалды басқару механизмдері мен агрегаттары.

Шуылдың көзі әр түрлі технологиялық жабдықтардың жұмысы болады, мысалы, кранның, бетон тасуғыш эстакада, бетон араластырғыш және тағы басқаларының жұмысы. Шуыл жұмыс орнында дБ-мен шектеулі деңгейінен жоғары болмауы қажет, оның мәні өндірістік бөлмелердің және кәсіпорын территориясының жұмыс зонасында және октавты белдеудегі орташа геометриялық жиілікті құрайды.

18-кесте-Дыбыс денгейі

Дыбыс деңгейі, дБ	Орташа геометриялық жиілік, Гц
	63	125	250	500	1000	2000	4000	8000
Қалыптау цехы	75	75	74	73	72	71	70	70
Санитарлы талаптар	99	92	86	83	80	78	76	74