4.3 Арматура

Құбырды арматуралауға пайдаланылуы тиіс:

4.3.1 Ыстықтегістелген стержень, ГОСТ 5781сәйкес А-I и А-III класты болат арматура; ГОСТ 6727 сәйкес BP-I классты сым.

4.3.2 Дәнекерленген арматуралық өнімі ГОСТ 10922 және қазіргі стандарттың талаптарына сәйкес болуы тиіс.

4.3.3 Номиналды диаметрі мен қаңқа ұзындығының ауытқуы, қаңқаның спираль арматурасының аралығы ± 5 мм аспауы тиіс.

4.3.4 Қаңқадағы спиральді арматура арасындағы ауытқу аспауы тиіс:

±2 - ұзындығы 5 м болатын құбырлар үшін ;

±1 - ұзындығы 2,5м немесе 3,5м болатын құбырлар үшін.

2.3.2. Толықтырғыштар

Толықтырғыштар бетон көлемінің 80% - ға дейін алады және бетонның құны мен ұзақ мерзімділігіне, оның қасиетіне белгілі бір әсер етеді.

Бетонға толықтырғыштар енгізу барынша қымбат және тапшы бетон компоненті болып табылатын цементтің шығынын дереу қысқартуға мүмкіндік береді. Одан басқа толықтырғыштар бетонның техникалық қасиеттерін жақсартады.

Жоғары төзімді толықтырғыш қатты қаңқа бетонға ұзақ уақыт салмақ әсер еткенде бетонның беріктігі мен деформация модулін бірнеше есе көбейтеді, салмақ түсіп тұрған құрастырылымның деформациясы (өзгерісі) – оның сырғуын азайтады. Толықтырғыш бетонның шөгуін азайта отырып, барынша ұзақ – мәңгі материал алу үшін септігін тигізеді. Цементті тасты отырғызу, оның қату барысында 1- 2 мм/м жетеді.

Аз тығыздыққа ие кеуекті, табиғи және жасанды толтырғыштар жеңіл бетонның тығыздығын азайтады, жылутехникалық қасиеттерін жақсартады. Бетон және темірбетон құрылымдарының құнынан толықтырғыш құны 30-50 % құрайды (кейде одан да көп), сондықтан біршама арзан қолжетімді толықтырғыш қолдану бірқатар жағдайда құрылыстың құнын азайтуға құрылыстың уақытын қысқартуға, транспорттың тасымалдау көлемін азайтуға мүмкіндік береді.

Бетон технологиясының ең маңызды мақсаты - бетон үшін толықтырғышты дұрыс таңдау, оларды тиімді қолдану. Бетонның қасиетіне әсер етуші ерекшеліктер ескеріле отырып бетонды толықтырғыштарға талаптар қойылады: бетонның қасиетіне барынша байыпты ықпал ететіндер дәнді құрамы, төзімділігі және толтырғының тазалығы.

Бетонда ірі және майда толтырғылар қолданылады.

Өлшемі 5 мм-ден үлкен болатын ірі толтырғыштарды қиыршық тас (гравий) және шағыл тас (щебень) деп бөледі. Табиғи немесе жасанды құм бетондағы майда толтырғыш болып табылады. Тау жыныстарынан алынған шағыл тас - ірілігі 5 мм асатын, бейорганикалық түйіршікті, сусымалы, тау жыныстары, қиыршық тас, қойтастарды майдалау арқылы алынатын, жолай өндірілетін соғу және араластыру жыныстары немесе руда өңдейтін (қара, түсті, сирек кездесетін металдардың металлургиялық өнеркәсіптері) тау-кен өнеркәсіптерінің кондициялы емес қалдықтары мен басқа да өнеркәсіп салаларының металл емес қазбалары ары қарай ұсақтағыш азықтарын шашырататын материал. Қиыршық тастан алынатын шағылдың ұсақталған дәндерінің саны массасынан 80% - дан кем болмау керек.

Тұтынушы мен дайындаушының келісімдері бойынша қиыршық тастан құрамында ұсақталған 60%- дан кем емес шағыл шығаруға рұқсат етіледі.

Қиыршық тас пен шағыл суыққа төзімді және суыққа төзімді жеңіл бетонның маркасы бойынша талапты қамтамасыз ету керек.

Алма-кезек қатыру мен ерітудің 15 циклінен кейін салмағын жоғалту 8% - дан аспау керек.

Шағыл мен қиыршық тасты аязға төзімділігіне қарай келесі маркаға бөлінеді: F15; F25; F 50; F100; F150; F200; F300; F400. Шағыл мен қиыршық тастың аязға төзімділік көрсеткіштері суыққа қатыру және ерітуге сынау барысында немесе қаныққан натрийдің күкірт қышқылы ерітіндісіне салып – кептіргенде ГОСТ 3344-83 нұсқауларына сәйкес келу керек.

Жасанды кеуек қиыршық тас, шағыл және құмды нақты стандарт талаптарына сай белгіленген тәртіппен бекітілген технологиялық регламент бойынша дайындау керек.

Дайындаушы мен тұтынушының келісімі бойынша қиыршық тас пен шағылды 2,5 мм-ден 10 мм-ге дейін, 5-тен 20 мм-ге дейін, реакция қоспасы және жылуоқшаулағыш ретінде жабу үшін 5-тен 40 мм- ге дейін дайындауға рұқсат етіледі. Шашылған тау (кейде шөгінді) жыныстарының желдің әсерінен жинақталуы нәтижесінде қалыптасқан майда (ұсақ) түйіршіктердің жұмсақ, бос жиынтығы құм деп аталады.

Кейде құмды тау жыныстарын майдалау арқылы да алады, бірақ мұндай құм табиғи құмға қарағанда анағұрлым қымбат және арнайы мақсатта ғана қолданылады.

Құмды, оның түйіршіктерінің құрамына байланысты үш топқа бөледі.

1 – құрылымды - жылуоқшаулағыш бетондар үшін;

2 – құрылымдық бетондар үшін;

3 – жылу оқшаулағыш бетондар үшін.