4.Коферментерге жалпы сипаттама

Коферменттер ( лат. тілінде Ко-бірге және фермент деген сөзден ишыққан) – құрамында белок жоқ органикалық қосылыстар, олар апоферментпен тығыз байланысқан.

Коферменттер – төменгі молекулалы заттар, олар жоғары температураға төзімді келеді және ферменттің белоктық бөлігінен оңай ажырайды.

Көптеген ферменттер витвминдерге жатады немесе витаминдер туындысы болып табылады. Коферменттерге активті тобы бар витаминдер –тиаминпирофосфат ( В1 витаминінің туындысы), никотинамидті коферменттер (РР витамині) жатады. В2, В6, В12 витаминдері және т.б. витаминдер кіреді. Сондықтан да витаминдер жетіспеуі коферменттердің синтезін бұзады, соның салдарынан тиісті ферменттердің түзілуі тежеледі. Осыдан зат алмасу бұзылады және адам мен организм бір қалыпты тіршілік ете алмайды.

Витаминдік емес коферменттер де бар, мысалы, металлпорфириндер, нуклеотидтер, пептидтер, т.б. Мұндай коферменттер зат алмасудың аралық өнімдерінен түзіледі және әрқашан организмде болады.

Биохимиялық реакцияларда коферменттер екі түрлі қызмет атқарады:

Күрделі фермент құрамында субстраттың(фермент әсер ететін зат) катализдік өңделіп өзгеруіне қатысады, бұл кезде кофермент оның активті ортасына енеді;

Бір субстраттан екінші субстратқа электрондарды, протондарды тасымалдайды.

№ 13-билет

1.Тұнбаның ластануы және оны тазарту. Аморфты тұнбаның түзілуі.

2.Тұнбаның ластануы және оны тазарту. Кристалды тұнбаның түзілуі.

1.Тұнбаның ластануы және оны тазарту.

Қатты фазаның (тұнбаның) түзілу күрделі процесс, оны мына схемамен көрсетуге болады.

Анықталатын компонент + тұнба түсіргіш



индукциялық кезең

(алғашқы кристалдардың түзілуі)



тұнбаның түзілуі

(үлкен бөлшектердің түзілуі)



бөліп-бөліп жылдам тұнбаға

тұнбаға түсіргішті құю түсіргішті тез құю

алғашқы кристалл алғашқы кристалдардың

бетінде заттың бөлінуі үлкен агрегаттарға

қосылуы (коагуляция)

кристаллды аморфты

тұнбаның түзілуі тұнбаның түзіл

2.Кристалды тұнбаның түзілуі.

Аналитикалық мақсатта күрделі кристаллды тұнбамен жұмыс жасаған ыңғайлы. Осыны ескеріп күрделі кристалды тұнбаның түзілуіне жағдай жасау қажет.

Аморфты тұнбаның түзілуі.

Аморфты тұнбалар коллоидтты бөлшектердің бірігуінен түзіледі. Коагуляция және пептизация процессін болдырмау үшін, аморфты тұнба түзілуіне жағдай жасау қажет.

Гравимериялық анықтаудың оптимальды жағдайын жасауға теориялық негіздер.

Кез-келген затты анықтау үшін, анализдің дәл мәні қажет, сондықтан оптимальдық жағдайды жасау керек:

Тұнбаға түсіргішті анықтау;

Тұнбаға түсу және гравиметриялық форманы дұрыс анықтау;

рН тұнбаға түсуге әсері;

Кешентүзілудің әсері;

Жуатын сұйықты таңдау;

Тұз эффектісі.

Бірігіп тұнбаға түсу (соосаждение).

Тұнба түзілген кезде бірігіп басқа қоспалар түседі. Оның бірнеше түрі бар: адсорбция, окклюзия, изоморфизм:

 адсорбция: қоспа қатты фазаның бетінде орналасады;

 окклюзияда қоспа тұнбаның ішкі қабатында орналасады;

 изоморфизмде аралас кристаллдар түзіледі.

Анализ жүргізген кездегі бірігіп тұнбаға түсудің себептері:

 гравиметриялық анықтау жүргізгенде қате жіберу;

 микрокомпонент кез-келген коллектор-мен (носитель) бірігіп түседі;

 реакцияның сезімталдығын артырады;

 тұнбаға түсу жағдайын арттырады;

 анализге кедергі жасайтын заттарды жою.

Ластанудан тазарту жолдары:

Қоспаларды басқа иондармен біріктіріп, аз тұнбаға түсетін формаға ауыстырады;

 тұнбаны жақсылап жуу;

 қайта тұнбаға түсіру;

 тұнбаға түсіру талаптарын бұзбау.

Гравиметриялық әдістегі есептеулер:

 Анализге берілген заттың (навескасын) сынамасын есептеу.

m(анализ.зат) К мұндағы,

К – тұнбаның түріне сәйкес коэффициент.

Егер тұнба аморфты болса К = 0,1, ал кристалды болса К = 0,5

p, q - стехиометриялық коэффициен

 Тұнбаға түсіргіштің (т.т) көлемін есептеу.

V(т.т.)  1,5 мұндағы

g, р – стехиометриялық коэффициент;

, - тұнбаға түсіргіштің тығыздығы;

 анықталатын заттың мөлшерін есептеу.

F мұндағы

Р, q – стехиометриялық коэффициент.

m(анық.зат)  m (грав.ф)F

(анықзат)  