19 Билет

1) Дыбыстық жиіліктегі тербелістің қуатын Аронның схемасымен өлшеу.

4 сымды жүйелерде ваттметрлер қосымша кедергі арқылы нольдік сымға қосылады. 3 сымды жүйелерде үш кернеудің тізбектері қосымша кедергілер арқылы жасанды нольдік точкамен қосылады. 3-10кВ тың айнымалы токтың электротораптарында қуатты өлшеу үшін кең тараған екі аспаптың әдісі – Аронның сұлбасы қолданады.

10.4 Сурет – Арон сұлбасы: а) 2 ваттметрлік әдіспен активтік қуатты өлшеу; б) қуаттық коэффициенттің өлшенген қуаттарға қатысы P₁/P₂

Активтік қуат былай табылады.

.                            (10.7)

Мұндағы ₁ – PW₁ ваттметрдің көрсеткіші (бөліс саны);

₂ – PW₂ ваттметрдің көрсеткіші (бөліс). Егер ток пен кернеудің фазаларының айырмашылығы 60тан асса (cos 0,5) онда бір ваттметрдің көрсеткіші теріс бағытқа ауытқыйды. Сондықтан ол ваттметрдің екі қыспағын орын ауыстырып оның көрсеткішін оң бағытқа ауыстырады, оның көрсеткішінен екінші ваттметрдің көрсеткішін алып тастайды.

Симметриялық жүктелген торапта Арон сұлбасы арқылы активтік екі қуатты өлшегеннен кейін, қуаттың коэффициентін табуға болады:

                                           (10.8)

не 10.4 б-дағы диаграмма арқылы табылады. Барлық кезде Р₁ и Р₂ таңбаларын ескеру керек.

2.Электрлік кедергіні нольдік әдіспен өлшеу. Өлшеу процесінің негізі.

Нөлдік әдіс салыстыру әдісінің бір түрі болып табылады. Ал өнеркәсіпте бұл әдісті компенсациялық өлшеу әдісі д.а. Сонымен комепнсациялық әдіс өлшеніп отырған шаманың салыстыру құрылғысына (нөлдік индикаторға) әсері белгілі шамалардың қарсы әсерімен толық теңестірілуге негізделген өлшеу әдісі.

Сұлбада өлшеніп отырған резистор R_изм үлгілі кедергі R_обр-мен тізбектей қосылған. Ток үлгілі кедергінің кернеуінің төмендеуімен анықталады. I=U_обр\R_обр. Екінші жағынан I=U_изм\R_изм. Осы жоғарыдағы 2 формула арқылы өлшеніп отырған кедергінің мәнін табамыз:

R_изм= R_обр* U_изм\R_обр

3.Берілгені: Табу керек: орта мәні (U_ОР) ;

орта түзетілген мәні (U_ОТ) ;

әрекеттік мәні (U_ӘР) .

Шешуі: U_ОР=U_m\π; U_ОТ= U_m\π

U_ӘР= U_m\2

20 Билет

1.Аналогтық өлшеуіш аспаптардың метрологиялық сипаттамалары, шкалалардың түрлері, келтірілген қателік, дәлдік класы.

Дәлдік класы–өлшеу құралдары- ның метрологиялық сипаттамасы. Метрологиялық деп өлшеу нәтижесі мен оның сапасына әсер ететін өлшеу құралдарының техникалық сипаттамаларын айтады. Дәлдік класс деп есептегіш құрылғылардың көрсеткішіне қатысты өлшеуші көлемнің мәні болатын шектерді бекітетін берілген типтегі өлшеу құралдарының жалпылама сипаттамасы болып табылады.

Дәлдік класының халықаралық мәндері.

Келтірілген қателік өлшеу құралдарының абсолюттік қателі-гінің өлшеудің барлық диапазон- ында тұрақты шаманың шартты алынған мәніне қатынасымен анықталады.

Шкала түрлері: 1) Өлшемсіз шкала- бұл аналогтық шкалада бөлістердің мәні қатар сандар ретінде беріледі. 2) Жанама мәндер шкаласы. Мұндай өлшеуіш аспаптардың шкалалары жанама әдіспен өлшенген мәндердің шамасына сәйкес өлшемдік белгілерімен көрсетілген. 3)Құрамалық шкала- бұл шкалалар аналогтық және сандық көрсеткіштермен жабдықталған.

4) Біркелкі емес шкалалар. Бұл аналогтық шкалаларда бөлістердің ара қашықтықтары және оларға берілген мәндері біркелкі емес шкалалар көрсетілген.