2) Электрондық осциллографтың көмегімен пунктирлік дөңгелек әдісімен жиілікті өлшу. Оның схемасы және өлшеу принципі. Артықшылығы және кемшілігі.

3) Берілгені: Уақыт – импульстік волтметрінің көрсеткіші Ux, пропорционалдық коэффициент к, импульстардың тұрақты жиілігі f0.

Табу керек: Өлшеу уақытысын t_x, вольтметрдің санау құрылығысының кірісіндегі импульстардың санын N.

35 Билет

1) Сигналдардың деңгейлері туралы ұғым. Сигналдардың абсолюттік деңгейлері. Деңгейді өлшеуіштің схемасы.

2) 3 ваттметрлік әдіс. Желіге қосу схемасы. Қортынды қуатты табу формуласы Жүктеменің толық не жартылай ассиметриялық қосылу кезінде қуатты өлшеу үшін 3 ваттметрлік әдіс қолданады. Бұл әдіс симметриялы не симметриясыз жүктелген 3 фазалық желілерде активтік қуатты өлшеу үшін арналған.

3 фазалық желілердің толық активтік қуаты 3 фазаның қуаттарының қосындысына тең

.            (10.6)

Бұл қуатты табу үшін әр фазада қуатты 3 ваттметрмен бір кезде өлшейді (10.3 сурет). Бұл жағдайда ваттметрлерді бірден, не жартылай жанамалы не толық жанамалы ретінде қосуға болады.

10.3 Сурет – 3 ваттметрлік әдіс. Қалай болса солай жүктемеленген электр тораптарының активтік қуатын өлшеу

3) Берілгені: Жиілігі 100 Гц, ұзақтығы 10 мкс төртбұрышты импульстар берілген. Импульстық вольтметрмен өлшегенде оның амплитудасы 1в.

Табу керек: ортаквадраттық (әрекеттік) мәнін.

36 Билет

1) Ваттметрді қосу схемасы, оның жұмыс істеу принципі, оның тұрақты және айнымалы токтардағы шкаласының теңдеуі, тұрақтылық коэффициенті Сw.

Қуатты өлшеу дегеніміз электр қуатының мәнін табу. Қуатты өлшегенде оның бірнеше құраушыдан тұратындығын ұмытпау керек: активтік, реактивтік және толық қуат. Кей кезде қуатты өлшеуге оның коэффициентін өлшегенді жатқызады. Тұрақты токтың қуатын өлшеу дегеніміз тұрақты токтың тізбегіндегі электрлік активтік қуатты өлшеу деген. Егер қосалқы әдіспен қуатты өлшесек, онда кернеу мен токты табу керек. Шынында, электр қуат ток пен кернеудің көбейтіндісіне тең. Егер токты және кернеуді өлшеп олардың мәнін тапсақ, онда тұрақты токтың активтік қуаты

P₌ = U₌ I ₌ .                                               (10.1)

Айнымалы кернеу мен токтың тиімді мәнін (эфф. знач) өлшеу арқылы, толық қуатты табуға болады. Ол

S = U_w I_w.                                                  (10.2)

Токты және кернеуді (айнымалы) түзеткіш схема арқылы өлшеуге болады. Қуатты тапқан кезде, оның кернеудің көзінің қуаты ма, не жүктеменің алған қуаты ма, соны ажырата білу керек.  Кез келген өлшеуіш құрал өзінің пайдалану қуаты болады, сондықтан қуаттың аз шамасын өлшеген кезде осы жағдайды еске алу керек. Ол ескертпе: U_, I – кернеу мен токтың өлшенген мәндері; P_B – вольтметрдің пайдаланған қуаты; R_B – оның ішкі кедергісі. P_I=I² R_I – амперметрдің пайдаланған қуаты; R_I – оның ішкі кедергісі.

Тұрақты токты және кернеуді өлшеу үшін шунтты не қосымша кедергісі бар магнитоэлектрлік жүйедегі аспаптар қолданады. Ал, айнымалы ток пен кернеуді өлшеу үшін электромагниттік және электродинамикалық жүйелердегі аспаптар қолданады. Қуатты өлшеудің ең оңайы электродинамикалық өлшеуіш механизмнің негізінде жасалған ваттметрмен өлшеу (10.1 сурет).

10.1 Сурет – Ваттметрді қосу сұлбасы

 

Қуатты өлшегенде ваттметрдің шкаласының теңдеуі мына түрде болады: -тұрақты ток үшін

;                                       (10.3)

 – айнымалы токта

                     (10.4)

мұндағы пропорциялық коэффициент.

Дәлдік класы 0,5 Д539 ваттметрдің шкаласы біркелкі, 150 бөлісі бар ол 150 В арналған; Сонда паральелдік тізбектегі номиналдық ток 3 мА, біртізбекке қосылған орауыштың шыдайтын тогы 5А, ал кедергісі: R_а = 0,002 Ом. Кейде ваттметрді косинустық депте атайды, себебі ол  кезінде өлшемденеді. Ваттметрдің тұрақтылық коэффициенті

                                                        (10.5)

Мұндағы I_H, U_H - номиналдық ток пен кернеу;

 – номиналдық бөліс саны.