5В011700 – Қазақ тілі мен әдебиеті мамандығы

Қазақ тілінің стилистикасы және көркем мәтінге лингвистикалық талдау

пәнінен І аралық бақылау үшін

№3 нұсқа

1.Стилистикалық синонимдер туралы айтыңыз.

2.Ғылыми мәтін құрастырыңыз.

3.Сөздіктердің түрлеріне түсініктеме беріңіз.

4.Лексикалық құралдардың стилистикалық қызметіне тоқталыңыз.

5. Мәтінге стилистикалық талдау жасаңыз.

«Сол күні-ақ оқу басталды. Ертеңінде шәкірттердің пәтеріне, тамағына ақша үлестірілді. Кереку шәкірттерімен бірге қазақтың бір тоқал үйіне Қартқожа да мекендеп, қатарлы шәкірт болды.

Күніне бес сабақ болады. Оқыту қазақша. Қазақ тілі, есеп, жағрапия, жаратылыс, тәрбие ғылымы, дене тәрбиесі, ән-күй – бірінен-бірі қызық.

Қартқожа жолдастарымен еріп, қазақ мекемелерін де, азаматтарын да көрді. Базарды да аралады. Базар толған қазақ. Мекеме алды қазақ. Сауда, қызмет, оқу, қымыз, қайық. Күн ыстық. Жұрт қызыл танау. Өмір қызу. Қартқожаның жүрегі де қызу»(Ж.Аймауытов).

Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті

Филология және педагогика факультеті

Қазақ филологиясы кафедрасы

5В011700 – Қазақ тілі мен әдебиеті мамандығы

Қазақ тілінің стилистикасы және көркем мәтінге лингвистикалық талдау

пәнінен І аралық бақылау үшін

№4 нұсқа

1.Стилистикалық қате болса түзетіңіз: «Ол бүгіндер келіп қалар. Былтырлар егін бітік шықты».

2.Мәтіндегі стилистикалық құралдарға сипаттама беріңіз: «О, бейбақ, бейхам-ақ отыр ем, үшеуі бірдей үстіме қона кеткені».

3.Көнерген сөздердің стилистикалық бояуын пайдаланып, мәтін құрастырыңыз.

4.Сөз таптары стилистикасына мысалдар келтіріңіз.

5.Мәтінге стилистикалық талдау жасаңыз.

Кек неге қысады дейсіздер, оны да айта кетейін. Жастық шақ маған бір-ақ рет берілмеп пе еді? Сол кезімді әлдеқайда түнерген қара күш жұлып әкетпекші. Ол жастықтан бір айрылсам ол қайтып оралар ма? Оралмайтының мен жақсы білем, аһ, жақсы білем! Біз, жастар, өмір сүруге асығатын едік, жастық шағымыздың іші-тысы бірдей мағыналы болсын деуші едік қой, солай емес пе, құрбыларым? Міне, сол қымбат шағымызды фашистер тонап алғысы келеді, балдырған бақшаға өрт салғысы келеді. Мен осыған кектенем.

Мен дүниеде жиырма-ақ жыл жасадым ба? Бірақ дәл қазір ересек адаммын деуге болады. Мен жиырмадамын, бірақ мендегі ой ақсақалды, байсалды, талай белді артқа салған адамның ойындай(Б.Бұлқышев).

Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті

Филология және педагогика факультеті

Қазақ филологиясы кафедрасы

5В011700 – Қазақ тілі мен әдебиеті мамандығы

Қазақ тілінің стилистикасы және көркем мәтінге лингвистикалық талдау

пәнінен І аралық бақылау үшін

№5 нұсқа

1.Көркем мәтіннің басты белгілерін атаңыз.

2.Эссе жанрына мәтін құрастырыңыз.

3.Мәтін бейнелілігі қандай тәсілдер арқылы жасалғанын анықтаңыз.

Сап-сары бел,

Еседі жел,

Еседі.

Еседі жел,

Көшеді ел,

Көшеді (М.Жұмабаев).

4.Публицистикалық стильдің лексикалық ерекшеліктері туралы айтыңыз.

5.Мәтінге стилистикалық талдау жасаңыз.

Қазақ тілі негізінен ауызша дамыды: қазақтың қанына ананың ақ сүтімен еніп, жан-жүрегін ананың үнімен тербетті, ауыл арасында ер жетті, аттың жалы, түйенің қомында желіді, жыр болып шалқып, нұр болып қалқыды: әлемде жоқ 150 томдық ауыз әдебиетін тудырды; Ақымет атындағы 9 дауысты, 19 дауыссыз дыбыстың әрқайсысының орнын анықтап әлемдегі ең жүйелі, үнемді, дара да сара тілді білдіреді. Соңғы мың жылда, Ақымет опат болғанға дейін, сыртта бір дыбыс енді дегенді білмейміз (Орыс тілінде де соңғы 200 жылда жаңа дыбысенгенің оқи алмадық). Олай бола, тілдің дыбыстық құрамы ғаламат тұрақтылығымен ерекшеленеді. Сол үшін де – тілдің жаны, өзі. Тіл мәңгі болса ол да мәңгі. Оның қатары бұзылса, тіл де бұзылады.

Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті

Филология және педагогика факультеті

Қазақ филологиясы кафедрасы