1920-1924-Жиллири Қазақ аксҗ-ң тәркивигә бириктүрүлгән Қазақ йәрлирини хәритидин көрситиң.
-1920-жили 4-октябрьда Қазақ АКСЖ-ти қурулди.
-1920-жили 22-февральда Мәркизий Комитет йеңи декрет билән Қазақ АКСЖ тәркивигә Оренбург губерниясини қошти.
- Декрет бойичә АКСЖ тәркивигә - Шәмәй, Ақмола,Торғай, Урал вилайәтлири кирди, Маңғыстау уези, Закаспий вилайитидики Красноводск уезидики 4-вә 5- адай болуслири, Астрахань губерниясиниң Синеморье болуси, Бөкей Ордиси, биринчи вә иккинчи Приморский округиниң қазақлар маканлиған йәрлири киргүзүлди.
- Қазақ АКСР-ниң тәркиви 1920-жилқи мәлуматлар бойичә 1 871 239 квадрат верстни (1,07км) тәшкил қилиду. Бирақ қазақ йерини бир территориягә жиғиш Қазақ АКСЖ-ниң қурулуши билән аяқлашмиди. Йәттису вә Сырдәрия вилайәтлири Түркстан АКСЖ- тәркивигә, Шәмәй вә Ақмола вилайәтлири Сибирь ревкоминиң тәркивидә болди.
-1921-жили Ақмола вә Шәмәй вилайәтлири Сибирь инқилавий комитетиниң қаримиғидин Қазақ АКСЖ ға берилди.
- 1924-жили Оттура Азиядики кеңәшлик республикиларни миллий – территориялик бириктүрүш нәтижисидә Қазақ АКСЖ тәркивигә 1млн 468 миң хәлқи бар Сырдария (Қазали, Ақмечит,Түркстан, Чимкәнт уезлири, Әвлияата уезиниң көп бөлүги, Ташкент, Мирзичөл уезлириниң бир бөлүги) Сәмәрқәнт вилайити, Жизақ уезиниң қазақлар яшайдиған болуси, Йәттису вилайитиниң Алмута, Яркәнт, Лепси, Қапал, Пишпәк уезлириниң бир бөлүги Қазақстанға қариди. Оренбург губернияси Қазақстан тәркивидин чиқирилди. Жумһурийәт территорияси 1/3-гә кәңийип, 2,7 млн квадрат километрға йәтти. 1925-жили апрельда өткән Кеңәшләрниң пүткүлқазақстанлиқ V съези «Қирғиз хәлқиниң тарихий тоғра атилишини әслигә кәлтүрүш үчүн «қирғизлар бундин буян қазақлар дәп аталсун» дегән қарар қобул қилинди. ПМИКниң 1925-ж. 15-июндики тохтами бойичә Қирғиз АССР-и әнди Қазақ АССР-и дәп атилидиған болди.
6-Билет
Биринчи дүния йүзүлүк уруш дәвридики Қазақстан.
Һунлар билән моңғолларниң жәмийәтлик қурулуши вә уруш сәнъитидики умумий бәлгүлири.
Улуқ Ипәк йолиниң Қазақстан территорияси арқилиқ өткән тармақлирини вә уларниң бойида орунлашқан оттура әсирлик шәһәрләрни бәлгүләң. Улуқ Ипәк йолиниң оттура әсирлик шәһәрләрниң риважилинишиға тәсири.
Жавави:
Биринчи дүния йүзлүк уруш дәвридики Қазақстан.
Биринчи дуния йүзлүк урушикки һәрбий-сәясий топларға бириккән дөләтләрниң ихтисадий вә жәмийәтлик әһвалини қийинлаштурупла қоймай, шуниң билән биргә чәттә ятқан Қазақстанниңму риважлинишиға өз тәсирини йәткүзди. Әң алди билән егилик алаһидиликлиригә қарап өлкиниң мәйданни вә дөләтни хамәшия, озуқ-түлүк билән тәминләштики роли күчәйди. 1914-1916-жилларниң арисида пәқәт Түркстан өлкисидин 2 089 миң тонна пахта, йәтмиш миң жилқа, он үч миңға йеқин төгә, он төрт миңға йеқин кигиз өй елинған. Урушниң дәсләпки жиллири пәқәт Йәттису өлкисидинла мәйдан муһтажлиғиға әвәтилгән мал вә мал егилик мәһчулатиниң хуни оттуз төрт миллион сомға йәтти.
Урушниң еғир зәрдаплириниң бир көрүнүши – түтүн селиғиниң көпийиши. 1914-жили қазақлардин елинидиған мошу ижтимаий еғирчилиқларниң мөлчәри 600 миң болса, 1917-жилға қәдәр 1 миллион 200 сомға өсти.
Урушниң еғир зәрдаплири билән еғирчилиқлири егиликниң һәр бир саһасида ениқ байқалди. Асасән тағ кан ишләп чиқириш саһасида, Қазақстанниң мәркизий вилайәтлиридики көмүр, ғәриптә нефть ишләп чиқириш боһранға учуриди. Емба (Жем) ихтисадий өлкисидә нефть ишләп чиқириш урушниң биринчи жилиниң өзидә 265 560 тоннадан 1915-жили 80 миң тоннағичә йәтти.
Әскә чүшүридиған йәнә бир әһвал, урушниң қанлиқ жәңлири миңлиған адәмләрни ялмап, аз болсиму ишләп чиқириш кәспи бар, униңсизму аз кәсип егилириниң мәйданға атлинишини һажәт қилди. Бу әһвал риважилинип келиватқан ишләп чиқириш орунлирида ишчилар үлүшиниң төвәнлишигә елип кәлди.
Мошундақ ихтисаттики шундақла жәмийәттики боһран ижтимаий боһранниму чоңқурлатти.