1. Сақларниң мустәқиллик үчүн күриши.
2. «Қарқарали петициясиниң» хәлиқ көтирилишидики роли.
3. Түркәш хақанлиғиниң территориясини карта бойичә бәлгүләң.
Жавави:
1. Сақларниң мустәқиллик үчүн күриши.б.з.б 560-жили сақ йеригә Кир башлиған парис әскәрлири бесип кирди. Бу вақитта сақларниң башқурғучиси Томирис болди. Кир әскәрлири билән Сирдәрияғичә келип, өз әлчилирини Томирисқа әвәтти. Бирақ Томирис аял болсиму , дүшмән чапқунчилиғидин қорқмиди дәп Рим тарихчиси Помпей Трог язди. Сақ падишаси Томирис келишим шәрт қуруштин баш тартти. Парис падишаси Кир сақларниң йеригә бесип кириду. Геродотниң ейтишичә, бешида әскәрләр ок-я билән етишиду. Ок-я оқи пүткәндин кейин йәкму-йәккә чиқип, қилич вә нәйзә билән уришиду. Нәтижисидә массагетлар йеңип чиқиду. Парис әскәрлириниң көпи қирилип, Кир өлтүрилиду. Кир вапат болуп, 11 жил өткәндин кейин б.з.б 519-жили парислар қайтидин жәңгә чиқиду. Бу жәңни Дарий падиша башқуриду. Мән әскәрлирим билән сақ йеригә жәңгә атландим дегән Дарийниң сөзлири Бехистун язмилирида ейтилған. Сақларни Скунха башқурди. Скунха урушта йеңилип, парис әскәрлири Сирдәриядин өтиду. Бу жәңдә Ширақ дегән әскәрниң арқисида сақлар өзлиринң мустәқиллигини сақлап қалди. Шундақ болсиму урушта сақларниң бираз йери парисларниң қол астида қалди. Улар селиқ төләп, парислар билән бирикип урушқа өз әскәрлирини әвәтип турди. Мәсилән: б.з.б 490-жили Марафон жеңидә парис әскириниң тәркивидә грекларға қарши сақ әскәрлири билән қошулуп, Египеттики , Грециядики урушларға қатнашти.
Б.з.б 4 әсирдә греклар сақ йәрлиригә ховуп туғдурди. Александр Македонский башлиған грек әскәрлири Оттура Азияға бесип кирип , Сирдәрия бойиға қарап атлиниду. «Йеңилмәс әскәр» дәп атилип кәлгән Александрға сақ қәбилилири қарши туруп, уларниң алға қарап меңишиға тосалғулуқ қилған. Грек –македон басқунчилириға қарши күрәшни Спидамен атлиқ сақ башқурди. У македон әскиригә қарши 3 жил партизан урушини жүргүзди. Қедимий грек тарихчиси Арриан қолбашчи Александр Македонскийниң Сирдәриядин үзүп өтүп, сақларға қандақ һужум қилғанлиғи тоғрилиқ язиду. Бу һужумда грек әскәрлиригә ховуп туғулуп улар қирғинға учрашқа башлиди. Күнниң иссиқлиғи, сақларниң кәйни-кәйнидин убданла мәңдитип қойди. Нәтижидә Александр Македонскийниң Сирдәрияниң у тәрипини маканлиған сақ кәбилилирини беқиндуруш үчүн ясиған жүрүшлири утуқсиз аяқлашти. Сақлар униң шәриктә маңидиған йолини тосап ташлиди.
2.Қарқарали петициясиниң хәлиқ көтирилишидики ролини ениқлаң.
Хәлиқни қириғинға учритидиған көтирилиш охшаш қураллиқ услуб өзини ақлимиди. Миллий мүмкинчиликләрни умумий мәхсәтләргә қариталайдиған , йеңи күрәш түрлирини дурус пайдилинидиған ижтимаий күч-миллий зиялилар еди. Улар ХХ ә бешида йәни күрәш услублирини миллий имканийәтләрни қоғдаш турғусидин маарип ишини алға сүрүп, гезит-журнал , китап бесип чиқиришни қолға алди. ХХ ә бешидин 1902-жили течлиқ күрәш услублири ретидә тәләп –тиләклирини язмичә әризә қилиш түридә тәләп қилиш –петиция услубини қоллинишқа башлиди. 1905-жили Шәмәй вилайити, Қарқарали уезидики Қоянды йәрмәнкисидә атақлиқ Қарқаралы петицияси вужутқа кәлди. Уни Ә.Бөкейханов, М.Дулатов, А. Байтурсунов, Ж.Ақпаев охшаш зиялилар 42 адәм уюштурди. Униңға 14,5 миң адәм қол қойди. Бу әриз –тиләктә шу тарихий вақиттики қазақ азатлиқ һәрикитиниң алдида турған асасий вәзипилири программилиқ 11 пункт дәрижисидә баян қилинди. Йәр мәсилиси, хәлқиниң билим елиш мүмкинчилиги, диний әркинлиги, һакимийәтлик башқуруш ишини қайта қараш, мәркизий аппарат чиновниклирини қисқартиш, сот ишини қазақ тилида жүргүзүшни қануний түрдә бәкитиш, аһалини көчириш сәяситини тохтитиш, Дөләт Думмисиға қазақ депутатлирини сайлашқа қатнаштуруш в.б. һаятий мәсилиләр қоюлди. Қарқаралы пентицияси ХХ әсир бешидики Қазақстанниң сәясий һаятидики әң муһим дәвирләрниң бири болди. Қаркарали петтициясидә қазақ жәмийитиниң һаятидики әң муһим мәсилиләр толуқ түрдә баян қилинди. Қазақ хәлқиниң аң-сәвийәсиниң ойғинип, күчийишигә башлиғинини көрсәтти. Буниң өзи хәлиқниң өз һоқуқлирини қоғдашқа қабилийәтлик екәнлигини көрсәтти.