28. Подагра, жіктемесі, клиникалық көрінісі, зертханалық-аспаптық зерттеу әдістері.

Патогенезіне қарай подагранын үш түрін айырады (метаболизмдік, бүйректік жөне аралас).

Метаболизмдік подагра. Подаграның бүл түрі ген кемістігінен болатын энзимопатияларға байланысты зәр кышкылының шамадан артық түзілуінен дамиды.

Бүйректік подагра. Оның негізгі себебі — зәр қышқылы экскрециясының азаюы. Подаграның бұл түріне зәр қышқылының тәуліктік экскрециясының азаюы (1,8 ммоль-ден кем) және бүйректен бөліну клиренсінің төмендеуі тән.

Аралас типті подагра. Подаграның бұл патогенездік түрі зәр қышқылы түзілуінің артуынан және экскрециясының төмендеуінен болады.

Клиникалық белгілері

Типті жедел ұстама ( 3-10 күн ) – кенет басталады, продромальды кезең болуы мүмкін (әлсіздік, субфебрилитет, бастың ауруы, артралгиялар). Ұстаманы шақырады: майлы тағам, алкоголь, суық тию, жарақат. Бірінші бақайдағы кенеттен басталған қатты ауырсыну, ауырсыну түнде басталады, буын ұлғаяды, терісі қызады, көкшіл –қызыл түсті болуы мүмкін тері түсі, түзілген томпаюлар (тофустар) тығыз болады. Ауырсыну кезінде дене қызуы 38-39° С дейін жоғарылайды. Подагра бірінші рет болса, бірінші табан фалангалық буын зардап шегеді. Бұл подаграның ең айқын белгілерінің бірі.

Подаграның негізгі белгілерінің бірі тофустар болып табылады. Тофустар дегеніміз – ураттар немесе жиналып қалған тұздар, дәнекер тіндерінен тұратын подагралық түйіндер. Орналасуы – құлақ қалқаны, білезік буыны, өкше, тізе, аяқтың бірінші бақайында , табанда, өкшеде, мұрынның шеміршегінде, қол басында -ұсақ буындар айналасында, саусақтың жұмсақ бөлігінде, бұдан басқа өкше сіңірі аймағында, синовиальді қапшықтарда кездеседі. Тофустарға қарап аурудың мерзімі мен ауырлық дәрежесін , гиперурекемия дәрежесін анықтайды. Орташа есеппен тофустар бірінші ұстамадан кейін 6 жылда түзіледі, кейбір науқастарда одан да ерте. Өлшемдері әртүрлі — түйреуіш басындай, кейде кішкене алмаға дейін. Жеке тофустар бірігеді де, үлкен конгломераттар түзеді.

Жеделдеу формасында моноартрит, шамалы ауырсыну, экссудативті көріністер байқалады. Жедел подагралық артриттің біріншілік ( ерте ) ұстамаларында моноартрит 85% байқалады. Моноартрит түнде немесе таңертең ерте кенеттен басталады. Ісіну тез ұлғайып, буын аймағындағы ауырсыну мен температураның жоғарлауы байқалады. Псевдофлегманозды формасында – айқын қабынулық көріністері бар кез келген локализациядағы моноартрит дамиды.

Ревматоидтәрізді нұсқа – ұсақ және орташа буындардың біріншілік зақымдануы, моно-, олигоартрит болады.

Подагранның диагностикалық критериилері

1.Буын сұйықтығында химиялық зерттеулер мен поляризацияланған микроскопия арқылы дәлелденген кристаллоидты ураттардың болуы

2.Тофустар болуы (дәлелденген), құрамында химиялық және поляризациялық микроскопиямен анықталған кристалдық ураттар болуы

өмендегі белгілердің 6 немесе 12 түрі болса:

Анамнезінде кем дегенде бір рет жедел артриттің шабуылы болса; Бірінші күні ауырғанда буынның қабынуы максимальді деңгейге жетсе; Моноартрит; Зақымдалған буын аймағында терінің гиперемиясы; Бірінші саусақ табанфалангты буынның ауырсынуы мен ісінуі; Бірінші саусақ табанфалангты буынның біржақты зақымдануы; Табан буындарының біржакты зақымдалуы; Тофустарға күдік болса; Гиперурикемия; Рентгенограммада зақымданған буынның ассиметриялық зақымдалуы; Рентгенограммада эрозияларсыз субкортикальды кисталардың болуы; Буын сұйықтығына себу жасағанда флораның болмауы;

Подаграның зертханалық тексерулері

1.Жалпы қан анализі кезінде – жедел артрит кезінде ЭТЖ (СОЭ) аздап жоғарлайды; 2.Биохимиялық қан анализінде – креатининді анықтау, зәр қышқылының деңгейі жоғарлайды;

3.Синовиальді сұйықтықтықты зерттеу кезінде – нейтрофильдер мен лейкоциттердің көбеюі.

4.Ең маңызды диагностикалық әдіс — поляризацияланған микроскопия арқылы натрий, урат кристалдарының анықталуы.