48. Сіз м. Мидтің: « Ұрпақтар арасындағы тартыстар ең алдымен жоғары сатылас икемділіктегі таптық қоғамдарға тән »деген пікірмен келісесіз бе?

Қазіргі заманғы балалар тез есейеді. Сондықтан оларға нақты өмір туралы уақытылы нақты білім беру, жеке тәжірейбесімен дер кезінде бөлісу және үлкендердің тәжірейбесін сыйлауға үйретуі маңызды. Бұрынғыдан бас тартуға болмайды, өйткені онсыз бүгінің мен ертеңің жоқ. Ұрапақтар арасындағы түсінбеушіліктің астарында жатқан көптеген себептер сол жылдардағы әлеуметтік ахуалды, өмір тарихын білімдеуден туындайды, әрі қазіргі заманғы білім мен тәжірейбенің биігінен саралаған кезде, біз сол замандағы адамдардың психологиясын назадан тыс қалдырамыз.

Жоғарыда айтылғандай, отбасында жүретін өзгерістерге байланысты балаларға деген жаңа қарым-қатынас қалыптасады да, әрі ол екіұшты болады. Бір жағынан, балар құндылық болып саналады да, ата-аналардың көпшілігі перзенттерін қуаныш етеді. Екінші жағынан, тұрмыс жағдайларының, әлеуметтік және эконмикалық құндылықтар жүйелерінің өзгеруіне байланысты балаға құштарлық азаяды. Балаларды тәрбиелеу мен оларға білім беру рухани да, материалдық та үлкен күш-жігер мен жұмсалатын қаражатты талап етеді. М. Мидтің пікірі бойынша, отбасында балалардың, санын азайту ата-аналарға әр балаға көбірек көңіл бөлуге, ал балалар жақсы білім алулары мен өмірде көп нәрсеге қол жеткізулеріне мүмкіндік береді. Расында да солайма? Қаржы және басқа да қиындықтарға қарамастан, көпшілік жас отбасылар балаларды құнды «әлеуметтік инвестициялау» деп есептейді.

Балалалардың қаншалықты лайықты тәрбие алатынына байланысты алаңдаушылық 80-ші жылдардың соңы мен 90-шы жылдардың бас кезінде бұқаралық медианың тақырыптарының біріне айналды.Егер журнгалистер ұдайы көтеріп жүрген проблемалар- баланы дұрыс тәрбиелемеуге, оның мүдделерін елемеуге, балаларға күш көрсетеуге, ұрлауға, жасөспірімде қылмыстылығына назар аударатын болса, онда балалар да, олардың ата- аналарыда жаңа ұрпақтың әлеуметтену міндеттеріне сай емес деген пікір туындайды.

Отбасы- негізгі иниституттардың бірі ғана емес: неке мен отбасы туралы түсінік көпшілік адамдар үшін өмірлік философияда басты мәнге ие. Осы тұрғыда көптеген нормалар мен ұғымдарды ,бағдарлар мен таптауырындарды қайта пайымдауға байланысты отбасылық құндылыұқтар эволюциясының проблемасы аса маңызды сиякты болып көрінеді. Отбасыға барынша баламалы анықтама табу және оны жіктеу күрделі мәселе болып табылады.

49. «Жастар мәдениеті бұқара халықтың мәдениетінің бір түрі» деген тақырыпты талдаңыз

Жастар еліміздің бетке ұстар азаматтары, еліміздің ертеңі. Мемлекетіміздің мәдениетін қалыптастыра отырып, жастарды мәдениеттілікке тәрбиелейміз.

Мәдениеттің жаңартудағы жас ұрпақтың рөлі, «жастардың мәдениеті» мен «ересектер мәдениетінің» өзара қатынастары туралы мәселелер аса өзекті болып табылатын сияқты, бірақ оларды ғылыми талқылау, осы ұғымдардың сапалық межелері анықталған жағдайда әдептілікке бағдарлануы мүмкін.

Жаңару және қалыптасу үстіндегі мәдениетке бейімделу кезеңін бастан кешіретін жас ұрпақ дүниетанымдық, мағыналы өмір бағдарларында, субмәдениетке бағдарланған ұстанымдарда елеулі өзгерістерге ұшырайды.

Осы проблемалар қатарын зерттеудің әдіснамалық негізін қадағалағандар: В.Дильтейге, К.Маннгеймге, Г.Шельскийге тірелетін ұрпақтардың қалыптасу және әлеуметтік өзгеру теориясы; Т.Парсонсқа тірелетін құрылымдық-функционалды теориялар; жас топтары мен ұрпақтар арасындағы өзара қатынастар туралы Ш.Айзенштадттың теориясы, сондай-ақ К. Левиннің әлеуметтік-психологиялық тәсілі, А.Коэннің, Дж. Колеманның, Д. Аусубельдің, Ф. Тенбруктың және көптеген басқа ғалымдардың тұжырымдамалары.

Жастар субмәдениетінің мәнін түсіндіретін негізгі тәсілдерді белгілемес бұрын, «жастар», «мәдениет», «субмәдениет» ұғымдарының анықтамаларын қарау қажет.

С.И. Григорьевтың пікірі бойынша, ресейлік әдебиетте бүгінгі күнге қарай «мәдениет» ұғымының дефинициялары туралы мынадай түсініктер кең тараған:

-заттық, материалдық таратушыларға дәйектелген, келесі ұрпақтарға берілетін адамзат баласының материялдық және рухани қызметіндегі тәсілдер мен амалдардың жиынтығы;

- тарихи нақты қоғамда әлеуметтік бағдарлау функциясын орындайтын нормалардың, құндылықтар мен мұраттардың жиынтығы.

Мәдениетке әлеуметтік меңгерілген мінез-құлық ретінде анықтама беру мәдениеттің әлеуметтендіруші рөлін күшейтеді және ол субмәдениеттердің мазмұнын зерттеуге қолданымдылығымен шектелместен, сонымен бірге олардың мәдени айырмашылықтары тұрғысынан да маңызды сияқты. Іс-жүзінде мәдениет бір жағынан біріктіруші, екінші жағынан ажыратушы күш болып табылады. Адамдар әртүрлі және бір-бірінен өзгешеленетін әлеуметтік топтарда дүниеге келеді және өмір сүреді, осы топтарда олардың бастапқы әлеуметтенуі жүреді. Нақ осы әлеуметтік-мәдени орта, әлеуметтік сәйкестік қалыптастыратын нормалар мен құндылықтарды береді. Осыған қарай кез-келген стратификацияланған қоғамда түрлі мәдениеттің болуы, олардың баламасы мен таңдау мүмкіндігі құндылықтар, стильдер, өмірлік бағдарлар, биоәлеуметтік бедел мен мінез-құлық тартыстарының себебі болып табылады.