1.Негізгі әдебиет

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

5. Самуэльсон П., Нордхаус В. Экономика,15-е изд.-М.: Бином, 1999,-799 с.

6. Цены и ценообразование / Под ред. В.Е. Есипова: Учебник для вузов, 3-е изд. СПБ Питер, 2001

7. Уткин Э.А. Цены. Ценообразование. Ценовая политика.- М.: ЭКМОС,2000

2. Қосымша әдебиет

1. Макконнел К. Р., Брю С., Экономикс,-М. Республика, 1993

2. Ноздрёва Р.Б., Цыгичко Л.И. Как побеждать на рынке. Ф и С,1991

3. Основы рыночного ценообразования, учебное пособие для студентов и слушателей экономических специальностей, Алматы,1993

4. Биржевое дело под ред. Галанова В.М.М.:2003

5. Багиев Г.Л. и др. Маркетинг .СПб.: Питер .-2007

14- тақырып: Трансфертті баға құру және оның әдісі

1. Трансфертті бағалар туралы ұғым.

2. Трансфертті баға құрудың әдісі.

Оқытуды ұйымдастыру түрі: көрнекілік лекция.

Лекция мақсаты: Трансфертті баға құруға жалпы мағлұмат беру.

Трансфетті бағалар туралы ұғым.

Бағалар – транснационалды корпорациялар (ТНК) мен өзара қатынастағы бөлімшелердің сатып алу – сату материалды қор жинау операцияларын Трансфертті деп атаймыз. Әдетте Трансфертті бағалар деп – ТНК-ның басқа аймақтағы, елдегі бағаның өзгеруіне ықпал жасауды айтамыз.

Трансфертті бағалар ТНК – экономикалық саясатын белгілеуде жүзеге асады. Трансфертті бағалардың жоспарлауда құрал ретінде ауылшаруашылық байланысын, кірісті көрсететін көрсеткіш ретінде пайдаланамыз. Қаржылық жоспарда құрал, есептеу барысында, дәл осы трансфертті бағалар негізгі бөлікті көрсеткіші болып есептеледі. Сонымен қатар, оны компания арасында ресурстарды анықтап, бөлшектеп беруде, көп пайда тигізуде.

Трансфертті бағалар ТНК басшылығымен спецификалық тасымалдарды орындап, оларды баға құру бойынша бөліп тастайды.

• бөлінуімен қайта бөлшектеу кірісі, ана мен қызының арасындағы компания іспеттес.

• кеденнің минимизациясы және қаржылай төлем, бұлар әлемдік масштабта төленеді

• саяси минимизация, экономикалық және несиелік қателер

• базардағы көтерілімнің ТНК және бөлімшелер, басқару түрі шетелдік компаниялар арқылы бөліну

• жаңа сауда орындары жаулап алу

• кіріс аударылымы

• әдейі кірісті төмендету

Трансфертті баға құру саясатын анықтау үшін, мына жайттарды есте ұстайды:

• қатысып жатқан елдің саяси және экономикалық құрылысы

• қатысып жатқан елдің заңға сай келуі

• инфляция деңгейінің қатысып жатқан елдің сауда базарына әсер етуі

• саяси, экономикалық және несиелік қателіктер

• қатысып жатқан елдің базарындағы баға деңгейі

• валюттік ортаның либерализация деңгейі

• қатысып жатқан елдің дивидент төлеу тәртібі. ТНК бір саясатты ұстанады және де бұл маңызды шешімдер талап ететін мүмкіндіктерге жол ашады.

• Ұлтаралық заңға сай келіп тарифтік кеден саясатын қолданып, әр түрлі елдердегі қаржы салығына байланысты белгіленеді

• қатысып жатқан елдердің сауда нарық шарттары мен талаптарын ескереді

• меңгеру шеңберінің масштабына, көлеміне сай стратегия жүргізіледі.

Атап айтарлық жайт, тапсырмалар мен функциялар, дәл осы трансфертті бағалардың көмегімен ТНК саясатына сай шешіледі. Трансфертті бағаларды өзгерту, енгізу механизмі де ерекше орынды иеленеді. Басты міндеті жоғары бағадағы немесе төмен бағадағы тауарды қызмет көрсеткеніне байланысты жеңілдіктер беру арқылы жүзеге асыру болып табылады.

Жоғары бағадағы тауарын экспортты импортшыға берген жағдайда, импортшы аса кіріспе ие бола алмайтыны хақ. Осылайша, экспортшы үлкен кіріспе кенелу рас. Бұл жағдайда экспортшы компания импортшіге административті, басқарушылық, техникалық, танымдық қызметтерді, сол сияқты патенттер, лицензиялар, «ноу-хоу» мүмкіндіктерін қолданғаны жөн. ТНК кіріс жүргізу саясатын жалпы сомманы салыққа байланысты минималды жетістіктерге жеткізу мақсатында әлемдік масштабта қолданады.

Бұл мемлекеттердегі салықтың көлемін білу арқылы, ТНК саясаты бойынша, кірісті бөлу операциясы жүзеге асады. Осылайша, трансфертті бағалар мемлекеттердің салық жүйесіне байланысты баға құру мүмкіндігін беретіні анықталады.

Бұл тұрыста, әлемдік масштабтағы салық төлеу соммасы азайтылды. Салықтың төменгі нәтижелерінде экспортшы компанияның кірісін ТНК саясаты бойынша, салығы төмен мемлекеттерге бөлінеді, осы мүмкіндікке орай, экспортшы өз мүмкіндіктерін кеңейте алады. Трансфертті бағалар қатысушы, елдің кеден бекетінен аз төлеммен өтеуге көмегін береді. Бұған қол жеткізу мүмкіндігі, өте қолайлы, бастысы импорттың келуін азайту болып табылады. Трансфертті бағалардың тағы бір мүмкіндігі саяси, экономикалық, несие бағаларын экспортшы компания үшін азайтып, минимизациялау.

Импорттық тауарларда баға өскен сайын, шығынға бату қаупі жоғары тұрады. Трансфертті бағалар сауда нарығындағы орталық механизм болып, импортшы мен экспортшы арасында қызмет көрсетеді де, өз шарттарын жаңа немесе қиын сауда орталықтарында жүргізе бастайды. ТНК- ның анықталған филиалы, төмен бағаны иеленген жағдайда, бәсекелестеріне осы мемлекетте жақсы қызмет жасауына көп мүмкіндік береді. Бұл мақсатқа қол жеткізу үшін, компания қаржы бөледі, немесе қызмет көрсету түрін өзгертеді.