14 Тақырып. Трансферттік баға құру және оның әдісі

9-шы тапсырма.

Финляндияға фирмадан 250у.е. 1 тоннасынан 40т. метанол шығарылады. Кедендік бақылауда 1 тоннасына 4 ЭКЮ дан құралады. Евро одаққа кірмес бұрын, Финляндияға жіберілген метанол еш салықсыз өтетін, ал кіргенне соң бұл 13%-ға жеңілдетілді. Анықтайтыныңыз: 1т. метанолдың бағасы евро одаққа кірген соң, Финляндияда қалай өзгереді.

2.Тапсырма.

Жаңа көкөніс кесуші машинасының бағасын анықтаңыз,егерде сол ескі машинаның орнын басу үшін таралған болса, ескісінің құны 275 ақшалай бірлік болғанда, жаңасының басты техникалық жетістігі оның жылдамдығында, яғни картопты кескенде 900кг/сағ болса, ескісінде бұл көрсеткіш 200кг/сағ.

15 тақырып. Баға құрудың әлемдік тәжірибесіндегі реформалары

10-шы тапсырма.

Кір жуғыш сатылу бағасын анықтаңыз, құны 1220теңге тұратын ескі машинаның орнын басады. Оның негізгі техникалық жетістігі өндіріс уақытында 7кг/сағ затты көтере алады, ескісінің мүмкіндігі 5кг/сағ болғанда.

9. Пәнді оқыту бойынша әдістемелік нұсқау

Нарықтық қатынастардың дамуы, әртүрлі меншік түрлерінің пайда болуы, сонымен қатар қызмет көрсетудің өзгеруі жалпы басқару саласына түбегейлі өзгерістер енгізді. Республикадағы экономикалық жағдайды басқаруда баға белгілеу курсының алатын орны ерекше. Демек әрбір кәсіпорын немесе мекеме өз экономикасы жағынан дербес түрде қалыптаса бастады. Мұндай жағдайда оны іске асыру үшін білікті мамандардың керек екендігі, яғни олардың білімділігі іскерлігі арқасында көптеген үлкен мәселелерді шешуге болатындығы анықталды. Жалпы алғанда жоғарғы білімді мамандар даярлауда әсіресе «Баға белгілеу» пәнінің де атқаратын рөлі өте жоғары.

Нарықтық экономикаға өту кезеңінде бұл пәннің алдына қойған үлкен мақсаттары бар. «Баға белгілеу» пәнінің негізгі мақсаттары келесідей:

Курстың негізгі мақсаты студенттердің нарықтық экономика жағдайында тауарлар мен қызмет көрсетулерге баға белгілеу құрылымын, әдістердің мәнін және олардың бәсекеқабілеттілікке әсерін халық шаруашылығының барлық салаларында – тауардың, өнімнің бәсекеқабілеттілігінен бастап, ұлттық деңгейге дейінгі бәсекеқабілеттілікті игеру болып саналады. Курстың міндеттері:

• - тауар нарығындағы баға қалыптасуының негізгі әдістемелік мәселелерін, бағалық құрылым аясындағы мемлекеттік саясатты, сонымен қатар компанияның баға саясаты мен стратегиясын білуі;

• баға мен бағалық құрылымды анықтау;

• өндірістің баға стратегиясын, бағалық құрылым стратегиясын таңдай білу;

• бағаны мемлекеттік реттеудің мәні мен қажеттілігін талдау;

• жиналған мәліметтерге талдау және болашаққа болжам жасай білу;

құнды есептеу үшін жеке ғылыми зерттеушілік жұмыстарымен айналысу қабілетінің болуы.

1-тақырып. Бағалық құрылымның теориялық негіздері

1. Баға мен бағалық құрылымды анықтау

2. Бағалық құрылымға әсер ететін факторлар

Дәрістің мақсаты: бағалық құрылымның теориялық негізі туралы білім жүйесінің қалыптасуына жағдай жасау.

Міндеттері:

1. Баға мен бағалық құрылымының негізі.

2.Бағаның шығын теориясы, баға мен бағалық құрылымының маржинальды теориясы.

3. Бағалық құрылымының базистік, конъюнктуралық, реттеуші факторлары.

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Бағалардың атқаратын қызметі.

2. Жоспарлы экономика, монополиялық және олигополиялық құрылымдардағы қайта бөлуші баға қызметі.

3. Баға қызметі өндірісті оңтайлы орналастыру құралы ретінде. Функция цены как средства более рационального размещения производства

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтарға жауап беру

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

5. Самуэльсон П., Нордхаус В. Экономика,15-е изд.-М.: Бином, 1999,-799 с.

6. Цены и ценообразование / Под ред. В.Е. Есипова: Учебник для вузов, 3-е изд. СПБ Питер, 2001

7. Уткин Э.А. Цены. Ценообразование. Ценовая политика.- М.: ЭКМОС,2000

2-тақырып. Бағаның функциялары

Дәріс мақсаты: бағаның қызметі туралы білім жүйесін алу.

Міндеттері:

1. Өлшеуші, есептік функция

2. Реттеуші функция

3. Ынталандыру функция

4. Қайта бөлуші функция

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Баға қызметтері

2. Жоспарлы экономика, экономикалық және олигополиялық жағдайлардағы қайта бөлінетін бағалық құрылым.

3. Өндірістің рациональды орналастырылу құралы ретіндегі баға қызметі.

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтарға жауап беру

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

5. Самуэльсон П., Нордхаус В. Экономика,15-е изд.-М.: Бином, 1999,-799 с.

6. Цены и ценообразование / Под ред. В.Е. Есипова: Учебник для вузов, 3-е изд. СПБ Питер, 2001

7. Уткин Э.А. Цены. Ценообразование. Ценовая политика.- М.: ЭКМОС,2000

3-тақырып. Баға жүйесі

Дәріс мақсаты: бағаларды класификациялау бойынша білім жүйесін құру.

Міндеттері:

1. Қызмет көрсетілетін айналым сипаты бойынша баға түрі

2. Нарықтағы бәсекелестік деңгейіне, мемлекеттік әсер ету тәуекелділігі

3. Бекіту, фискациялау әдісі бойынша

4. Баға деңгейі туралы ақпарат алу әдісі бойынша

5. Нарық түріне тәуелдігі

6. Уақыт факторын есепке алу бойынша

7. Фирмаішілік бағалар

8. Жеткізу мен сату жағдайы бойынша

9. Әлемдік баға

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Экономикадағы баға жүйесі, баға диференциациясының қағидалары

2. Жылжу шектігі

3. Номиналды бағалар

4. Жалпы баға

5. «ИНКОТЕРМС» шартының төрт тобы

6. Баға жеңілдіктер

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтарға жауап беру

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

5. Самуэльсон П., Нордхаус В. Экономика,15-е изд.-М.: Бином, 1999,-799 с.

4- тақырып. Баға құрылымы, құрамы мен деңгейі

Дәріс мақсаты: өндірістің баға стратегиясы мен баға құрылысы, деңгейі,құрамы туралы білім жүйесін қалыптастыру.

Міндеттері:

1. Баға құрылымы,құрамы мен деңгейінің түсінігі.

2. Өндірістің баға стратегиясы. Бағалық құрылым стратегиясын таңдау.

3. Өндірістің шығындары негізінде тауар бағасын тағайындау әдісі. Шығындарға негізделген баға стратегиясы

4. Залалсыздық әдісі

5. Сұранысқа негізделетн бағаны анықтау. Сұранысқа негіздеген бағалық құрылым стратегиясы

6. Бәселестік деңгейіне негізделген бағаны анықтау. Бәсекелестікке негізделетін баға стратегиясы.

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Баға құрылысы мен деңгейінің түсінігі

2. Бәсекеге қабілеттіліктің негізгі көрсеткіші ретіндегі баға

3. Өнеркәсіптің бағалық стратегиясы

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтарға жауап беру

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

5. Самуэльсон П., Нордхаус В. Экономика,15-е изд.-М.: Бином, 1999,-799 с.

5-тақырып. Бағаның базистік элементі ретіндегі өнімнің өзіндік құны.

Дәріс мақсаты: өзіндік құнның теориялық негізі туралы білім жинау

Міндеттері:

1.Өнімнің өзіндік құны-бағаның алғашқы базасы.

2. Өнімнің өзіндік құнына кіретін шығын құрамы

3. Акциздер және акциздік алымдар

4 Қосылған құнға салық

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Баға құрылысы мен деңгейінің түсінігі

2. Бәсекеге қабілеттіліктің негізгі көрсеткіші ретіндегі баға

3. Өнеркәсіптің бағалық стратегиясы

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтарға жауап беру

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

5. Самуэльсон П., Нордхаус В. Экономика,15-е изд.-М.: Бином, 1999,-799 с.

6-тақырып. Таза табыс және оның бағалармен байланысы

Дәріс мақсаты: табыс ұғымы және оның бағалармен байланысын анықтау.

Міндеттері:

1. Пайда таза табыстың баға арқылы көрінетін нысаны.

2. Рентабельділік (табыстылық)

Лекция мазмұны

3. Пайда таза табыстың баға арқылы көрінетін нысаны

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Мемлекеттік бағалық саясаттың мәні.

2. Мемлекеттік бағаны реттеу әдістерінің жіктелімі.

3. Қолданылатын бағалардың тәртібіне бақылау жүргізу.

4. ҚР бағаларды реттеудің мемлекеттік ерекшеліктері.

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

7- тақырып. Бағаларды мемлекеттік реттеу

Дәрістің мақсаты: бағаны мемлекеттік реттеудің теориялық аспектілерін ашу

Міндеттері:

1. Бағаларды мемлекеттік реттеудің мәні мен қажеттілігі

2. Бағаны мемлекеттік реттеудің мақсаттары

3. Дамыған нарықтық экономиканы елдердегі бағаны мемлекеттік реттеудің сипаттамасы

4. Бағаны реттеудің әдістері

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. АӨК бағалар және пропорционалды және баланстанған даму мәселелері.

2. Ауылшаруашылық өніміне баға белгілеудің ерекшеліктері.

3. Өнеркәсіп пен ауылшаруашылығы арасындағы паритет мәселесі.

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

9 – тақырып. Агроөнеркәсіп кешеніндегі бағалардың жасалуы

Дәріс мақсаты: ауыл шаруашылығындағы бағаның жасалуындағы негізгі мәселелер туралы түсінікті қалыптастыру.

Міндеті:

1.Ауыл шаруашылығындағы баға жасалуының мәселелері

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Халыққа ақылы қызмет көрсетудегі баға белгілеудің ерекшеліктері.

2. Тұрмыстық қызметтерге баға белгілеу түрлері мен оны ұйымдастыру.

3. Коммуналдық қызметке тарифтер жүйесі.

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

10-тақырып. Көлік кешеніндегі бағаның жасалуы.

Дәріс мақсаты: қолданыстағы «Табиғи монополиялар туралы» заңға сәйкес, табиғи монополиялар жағдайында, көлікке бағақұрылудың ерекшеліктері жайында білімдер жүйесін қалыптастыру

Міндеттері:

1. Теміржол көлігі сферасындағы бағақұрылу.

2. Әуежай сферасындағы бағақұрылу.

3. Су көлігі сферасындағы бағақұрылу.

Сабақты ұйымдастыру нысаны: шолып өту дәрісі.

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Трансферттік бағалар мәні.

2. Трансферттік баға белгілеу ерекшеліктері.

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

11-тақырып. Қызметтер көрсетулерге тарифтер

Дәрістің мақсаты: қызмет саласы сферасындағы баға құрылуға сипаттама беру.

Міндеттері:

1. Қызмет түсінігі.

2. Қызмет саласындағы сұраныс пен ұсыныс.

3. Қызмет сферасындағы бағаның түрлері:

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Шет елде бағаларды реттеуде қолданылатын әдістер.

2. Қазақстандағы баға белгілеудегі ерекшеліктер.

3 ҚР баға белгілеу реформасының әлемдік тәжірибесін қолдану мүмкіндіктері.

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

12-тақырып. Әлемдік нарық бағалары

Дәріс мақсаты: әлемдік нарық бағалары туралы білімді қалыптастыру

Міндеті:

1. Әлемдік бағаның мәні

2. Әртүрлі әлемдік тауарлық нарықтардағы баға құрылу

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Әлемдік бағаларды тағайындау ерекшеліктері.

2. Әлемдік нарықтар және ондағы баға белгілеу жүйесі.

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

13 – тақырып. Ішкі саудадағы бағаны анықтаудың әдістері

Лекция мақсаты: Ішкі саудадағы бағаның қасиеттеріне мінездеме, жалпы мғлұмат беру.

Міндеті:

1. Ішкі сау дадағы бағаның қасиеттері.

2. Ішкі саудадағы бағаның статистикасы.

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Жүктасымалдау тариф-көліктік өнімнің бағасы ретінде.

2.Тасымалдаудың өзіндік құны: құрамы, құрылымы және факторлары.

3.Тасымалдауға тарифті құру принциптері

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

14- тақырып: Трансфертті баға құру және оның әдісі

Лекция мақсаты: Трансфертті баға құруға жалпы мағлұмат беру.

Міндеті:

1. Трансфертті бағалар туралы ұғым.

2. Трансфертті баға құрудың әдісі.

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Трансфертті бағаның бар болуы

2. Трансфертті баға құрудың мүмкіндіктері

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.

15-тақырып. Баға құрудың әлемдік тәжірибесіндегі реформалары

Лекция мақсаты: Баға құрудағы әлемдік тәжірибемен танысу.

Міндеті:

1.Баға құрудың әлемдік тәжірибесі.

2.Бағаны құруды тікелей мемлекеттік қадағалау.

3.Қазақстандағы баға құру мүмкіндіктері

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

1. Шетелдегі бағаны қадағалау методы

2. Қазақстандағы баға құру мүмкіндіктері

3. Әлемдік баға құру тәжірибелерін Қазақстан Республикасында қолдану мүмкіндіктері.

Әдістемелік нұсқау:

Ауызша жауап беруге дайындалу

Тест сұрақтарына жауап беру

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. В.А. Слепов, Т.Е. Николаева Бағалық құрылым. Оқу құралы. М. ИДФБК – Пресс -2000.-152 б.

2. Тлеубердинова А.Т. «Цены и ценообразование» - Учебное пособие. Караганда 2008г.

3. Касенов С.Д. «Цены и ценообразование» Учебное пособие. Астана 2002г.

4. «Цены и ценообразование» под В.Е. Есипова СП.- 1999г.