- •1.Теориялық механика пәнінің зерттейтін негізгі мәселелері мен тәсілдері
- •2. Кеңістікте берілген нүктенің орнын анықтау тәсілдері.
- •3.Жалпылама координаттар. Координаттық беттер, сызықтар. Ламэ коэффициенттері.
- •4. Жалпылама жылдамдық. Координаттардың ортогональды жүйесі
- •5.Қисықсызықты қозғалыс жылдамдығы
- •6.Жылдамдықтың радиал және трансверсаль құраушылары
- •7.Нүкте жылдамдығының қисықсызықты координаттарда жазылуы
- •8. Механиканың заңдары. Галилейдің салыстырмалық принципі. Инерциалды санақ жүйелері.
- •10. Бірінші, екінші қозғалыс интегралдары
- •9. Механиканың детерминизмі. Ньютонның қозғалыс теңдеулері
- •11.Еркін материалдық нүктенің Лагранж функциясы. Материалдық бөлшектер жүйесінің Лагранж функциясы
- •12. Ең аз әсер принципі немесе Гамильтон принципі
- •13. Лагранж теңдеулерін механиканың ең аз әсер принципінен қорытып шығару
- •14.Гамильтон функциясы. Оның физикалық мағынасы
- •15. Гамильтонның ең аз әсер принципінен оның канондық теңдеулер жүйесін қорытып шығару
- •16. Импульстің, импульс моментінің, энергияның сақталу заңдарының кеңістік пен уақыт симметрияларымен байланысы. Энергияның сақталу заңы
- •17. Сақталу заңдарының кеңістік пен уақыт симметрияларымен байланысы. Импульстің сақталу заңы
- •18. Сақталу заңдарының кеңістік пен уақыт симметрияларымен байланысы. Импульс моменті сақталу заңы
- •19. Инерция центрі
- •21. Бір өлшемді қозғалыс
- •22.Орталық өрістегі қозғалыс
- •23. Аудандар заңы немесе Кеплердің екінші заңы
- •24. Кеплердің бірінші және үшінші заңдары
- •27. Бөлшектердің ыдырау энергиясы
- •28. Бөлшектердің ыдырау жылдамдығын шарты бойынша қарастыру
- •29. Бөлшектердің ыдырау жылдамдығын шарты бойынша қарастыру
- •30.Бөлшектердің серпімді соқтығысы
- •1.Бөлшектердің шашырауы. Шашыраудың эффективті қимасы
- •2.Бөлшектердің шашырауының эффективті қимасына арналған Резерфорд формуласы
- •3. Аз тербелістер. Бір өлшемді еркін тербелістер
- •4.Гармониялық тербелістер
- •5.Еріксіз тербелістер
- •6. Периодты гармониялық күштің әсерінен болатын еріксіз тербелістер
- •7. Резонанс кезіндегі тербеліс амплитудасы және энергиясы
- •8.Өшетін тербелістер. Өшу коэффициенті
- •9.Үйкеліс күші бар кездегі еріксіз тербелістер
- •10. Үйкеліс күші бар кездегі еріксіз тербелістердің амплитудасы
- •11. Еріксіз тербелістердің фазасы
- •12.Ангармониялық тербелістер
- •13.Абсолют қатты дене. Оның еркіндік дәрежелері. Абсолют қатты дененің координаттары. Эйлер бұрыштары
- •14. Бұрыштық жылдамдық. Бұрыштық жылдамдықтың қозғалыстағы санақ жүйесінің остеріне проекциялары. Лездік айналу осі
- •15.Абсолютті қатты дененің инерция тензоры. Инерцияның бас өстері
- •16. Инерция моменттері бас осьтері. Ассиметриялы ұршық
- •17. Инерция моменттері бас осьтері. Симметриялы ұршық
- •18. Инерция моменттері бас осьтері. Сызықтық ұршық
- •19.Қатты дененің импульс моменті
- •20.Қатты дененің қозғалыс теңдеулері
- •21. Күш моменті
- •22. Бір нүктесі бекітілген абсолютті қатты дене үшін Эйлердің қозғалыс теңдеулері
- •23.Инерциалды емес санақ жүйелеріндегі қозғалыс
- •24. Инерциалды емес санақ жүйелеріндегі денелердің айналмалы қозғалысы теңдеуі
- •25. Инерциалды емес санақ жүйелеріндегі толық энергия
- •26. Пуассон жақшалары. Пуассон жақшаларының қасиеттері
- •27. Якоби теңдігі
- •28. Гамильтон-Якоби теңдеуі
- •29. Гамильтон-Якоби теңдеуі математикалық құрылысы. Толық интегралы
- •30.Айнымалыларды ажырату тәсілі
25. Инерциалды емес санақ жүйелеріндегі толық энергия
Бөлшектің энергиясын есептеу үшін:
,
(1)
;
,(2)
Энергияда
жылдамдық бойынша сызықты мүше жоқ
екеніне көңіл аударайық. Санақ жүйесінің
айналуы энергияға арналған өрнекте тек
бөлшектің координатына және бұрыштың
жылдамдығының квадратына тәуелді
қосымша мүшенің пайда болуына әкеліп
соғады. Осы қосымша
энергиясы центрден
тепкіш
потенциалдық
энергия
деп аталады. Біртекті айналып тұрған
санақ жүйесіне қатысты алған бөлшектің
жылдамдығы
;
осы бөлшектің инерциалды санақ жүйесі
-ға
қатысты жылдамдығы
жылдамдығымен былай байланысты:
,
(3)
Сондықтан
жүйесіндегі импульсі
оның жүйесіндегі импульсі сәйкес
келеді. Сонымен қатар моменттері де
сәйкес болады.
және
,
(4)
Ал және жүйелеріндегі энергиялары әр түрлі болады. Сондықтан (3)-(2)-ге қойып:
,
(5)
Осындағы
алғашқы екі мүше
жүйесінің энергиясы
білдіреді, ал үшінші мүшесі импульс
моменті, сондықтан:
,
(6)
Осы формуламен координаттар жүйесінің біртекті айналмалы қозғалысқа өткен кездегі энергияның түрленуін есептеуге болады.
26. Пуассон жақшалары. Пуассон жақшаларының қасиеттері
Кез-келген
функциясын – координата, импулсь және
уақыттың функциясы ретінде қарастыралық.
Оның уақыт бойынша толық туындысын
қарастыратын болсақ
,
(1)
Гамильтон
теңдеулерін қолданамыз:
;
,
(2)
(1)-ге
қойғанда
(3)
Мынадай
белгілеу енгіздік:
,
(4)
және
-ке
арналған өрнекті Пуассон
жақшалары
деп атайды. Жүйенің қозғалысы кезінде
тұрақты болып қалатын динамикалық
айнымалыларға тәуелді осындай функцияларды
біз қозғалыс интегралдары деп аталатынын
білеміз. (3) өрнегінде көріп тұрғандай,
-тің
қозғалыс интегралы болуы шарты ретінде
,
(5) деп жазуға болады. Егер де қозғалыс
интегралы анық уақыттан тәуелсіз болса
,
(6)
яғни,
оның Гамильтон функциясымен жасаған
Пуассон жақшасы нөлге айналуы тиіс.
Кез-келген
және
шамаларының құраған Пуассон жақшалары
да осындай жолмен табылады:
,
(7)
Енді
осы анықтамаларды қолданып Пуассон
жақшаларының қасиеттерін көрсетелік.
Егер де функциялардың орнын алмастырса,
жақшаның таңбасы өзгереді:
,
(8)
Егер функциялардың бірі тұрақты шама болса, жақша нөлге айналады:
,
(9)
Әрі қарай:
(10)
немесе
(11)
(7) уақыт бойынша дербес туынды алып
(12)
Егер және функцияларының бірі импульс немесе координаттың бірімен сәйкес келсе, Пуассон жақшалары жай ғана дербес туындыны көрсетеді деуге болады
(13)
немесе
(14)
,
ал
болғандықтан (13) формуланы (7) өрнектегі
қойып алуға да болады. (13) және (14)-ке
және
тең функцияларды қойып
,
,
.
(15)
27. Якоби теңдігі
Пуассон жақшаларының қасиеттерін пайдаланамыз. Егер де функциялардың орнын алмастырса, жақшаның таңбасы өзгереді:
, (1)
Егер функциялардың бірі тұрақты шама болса, жақша нөлге айналады:
, (2)
Әрі қарай:
(3)
немесе
(4)
уақыт бойынша дербес туынды алып
(5)
Егер және функцияларының бірі импульс немесе координаттың бірімен сәйкес келсе, Пуассон жақшалары жай ғана дербес туындыны көрсетеді деуге болады
(6) немесе (7)
, ал болғандықтан (6) формуланы өрнектегі қойып алуға да болады. (6) және (7)-ке және тең функцияларды қойып
, , . (8)
Сонымен Пуассон жақшаларының үш функциялар арқылы жазылған қатынасты Якоби теңдігі деп атайды:
,
(9)
