Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
teoret_mekh.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
4 Мб
Скачать
☆

25. Инерциалды емес санақ жүйелеріндегі толық энергия

Бөлшектің энергиясын есептеу үшін:

, (1) ;

,(2)

Энергияда жылдамдық бойынша сызықты мүше жоқ екеніне көңіл аударайық. Санақ жүйесінің айналуы энергияға арналған өрнекте тек бөлшектің координатына және бұрыштың жылдамдығының квадратына тәуелді қосымша мүшенің пайда болуына әкеліп соғады. Осы қосымша энергиясы центрден тепкіш потенциалдық энергия деп аталады. Біртекті айналып тұрған санақ жүйесіне қатысты алған бөлшектің жылдамдығы ; осы бөлшектің инерциалды санақ жүйесі -ға қатысты жылдамдығы жылдамдығымен былай байланысты:

, (3)

Сондықтан жүйесіндегі импульсі оның жүйесіндегі импульсі сәйкес келеді. Сонымен қатар моменттері де сәйкес болады.

және , (4)

Ал және жүйелеріндегі энергиялары әр түрлі болады. Сондықтан (3)-(2)-ге қойып:

, (5)

Осындағы алғашқы екі мүше жүйесінің энергиясы білдіреді, ал үшінші мүшесі импульс моменті, сондықтан:

, (6)

Осы формуламен координаттар жүйесінің біртекті айналмалы қозғалысқа өткен кездегі энергияның түрленуін есептеуге болады.

26. Пуассон жақшалары. Пуассон жақшаларының қасиеттері

Кез-келген функциясын – координата, импулсь және уақыттың функциясы ретінде қарастыралық. Оның уақыт бойынша толық туындысын қарастыратын болсақ , (1)

Гамильтон теңдеулерін қолданамыз: ; , (2)

(1)-ге қойғанда (3)

Мынадай белгілеу енгіздік: , (4) және -ке арналған өрнекті Пуассон жақшалары деп атайды. Жүйенің қозғалысы кезінде тұрақты болып қалатын динамикалық айнымалыларға тәуелді осындай функцияларды біз қозғалыс интегралдары деп аталатынын білеміз. (3) өрнегінде көріп тұрғандай, -тің қозғалыс интегралы болуы шарты ретінде , (5) деп жазуға болады. Егер де қозғалыс интегралы анық уақыттан тәуелсіз болса

, (6)

яғни, оның Гамильтон функциясымен жасаған Пуассон жақшасы нөлге айналуы тиіс. Кез-келген және шамаларының құраған Пуассон жақшалары да осындай жолмен табылады: , (7)

Енді осы анықтамаларды қолданып Пуассон жақшаларының қасиеттерін көрсетелік. Егер де функциялардың орнын алмастырса, жақшаның таңбасы өзгереді: , (8)

Егер функциялардың бірі тұрақты шама болса, жақша нөлге айналады:

, (9)

Әрі қарай:

(10)

немесе

(11)

(7) уақыт бойынша дербес туынды алып

(12)

Егер және функцияларының бірі импульс немесе координаттың бірімен сәйкес келсе, Пуассон жақшалары жай ғана дербес туындыны көрсетеді деуге болады

(13) немесе (14) , ал болғандықтан (13) формуланы (7) өрнектегі қойып алуға да болады. (13) және (14)-ке және тең функцияларды қойып

, , . (15)

27. Якоби теңдігі

Пуассон жақшаларының қасиеттерін пайдаланамыз. Егер де функциялардың орнын алмастырса, жақшаның таңбасы өзгереді:

, (1)

Егер функциялардың бірі тұрақты шама болса, жақша нөлге айналады:

, (2)

Әрі қарай:

(3)

немесе

(4)

уақыт бойынша дербес туынды алып

(5)

Егер және функцияларының бірі импульс немесе координаттың бірімен сәйкес келсе, Пуассон жақшалары жай ғана дербес туындыны көрсетеді деуге болады

(6) немесе (7)

, ал болғандықтан (6) формуланы өрнектегі қойып алуға да болады. (6) және (7)-ке және тең функцияларды қойып

, , . (8)

Сонымен Пуассон жақшаларының үш функциялар арқылы жазылған қатынасты Якоби теңдігі деп атайды:

, (9)

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]