I.Қызығушылықты ояту

«Ой қозғау » стратегиясы

Өзің білмес ісіңді,

Білгендерден сұрап біл.

Өліп жатсаң наданнан,

Қабырыңды жырақ қыл!-деп Жиренше шешен айтқандай елін қорғап, әділ билік айта білген Жиренше шешен туралы білімімізді толықтырамыз.

Сабақ мақсаты айтылады.

Үнтаспадан әңгіме толық тыңдалады.

Мағынасын ашу мақсатында сұрақтар қойылады:

1.Әңгіме кімдер туралы?

2.Кейіпкерлер әрекетін айтыңыз.

3.Қандай тапқырлық сөздер кездесіп тұр?

4.Әңгімеге жоспар құр және тәрбиелік мәнін ашу.

«Топтастыру» стратегиясы

ЖИРЕНШЕ ХАН

II.Мағынаны тану

Үш қатарға жекелей тапсырмалар беріледі.

1-қатар «Ғылыми талдау»стратегиясы

Жиренше бойындағы адами қасиеттерді ашу.

2-қатар: «Тумалы бейне» стратегиясы

Өткен тақырыптар бойынша Жиреншеге ұқсас бейнелерді табу.

3-қатар: «Түйінді сөздер» стратегиясы

Әңгіме желісімен Жиреншенің тапқырлық, ұшқыр ойларын теріп жазу.

III.Ой толғаныс

Концептуалдық кесте

Аңыз кейіпкері	Адамгершілік қасиеті	Іс-әрекеті	Өз бағаң Себебі

IV.Сабақты қорытындылау

Сұрақ-жауап

1.Аңыз әңгімелер дегеніміз не?

2.Жиреншедегі бірбеткейлік мінездер кімге тән қылық? (қазаққа)

3.Тауып сөйлеуге байланысты мақал-мәтелдер жаз.

Бақырып сөйлегеннің сөзі,

Естілер де қалар.

Ақылды сөйлегеннің сөзі,

Көкейге кеп қонар.

Тапқыр сөз топас құлақта ұйықтайды.

Оңды сөз қашанда оңтайлы.

Тапқыр сөз тауды да төңкерер.

V.Үйге тапсырма

Жиреншенің тапқырлық сөздерінен үзінділер жаттау.

VI.Бағалау

№ 3 Сабақ тақырыбы: Шешендік сөздер

Сабақ мақсаты: Оқушыларға қазақтың шешендік сөздері және жанрлық түрлері туралы мағлұмат беру.

Міндеті:

1.Қазақтың би-шешендері туралы ойларын кеңейту, қазақ халқының сөз өнері, шешендік өнерімен таныстыру, мәтіндермен жұмыс жүргізу арқылы тілдік ортаны кеңейту;

2. Сөз өнері туралы білімдерін ұштастыра отырып, ой белсенділігін дамыту, шығармашылық ізденіске бағыттау, сөйлеу мәдениетін жетілдіру, ой бөлісе отырып, ой – пікір, сөз еркіндігіне баулу;

3.Оқушыларды достыққа, бірлікке, сөз қадірін түсініп, бағалай білуге тәрбиелеу.

Сабақ түрі: жаңа білім беру

Әдісі: баяндау, әңгімелеу,сұрақ-жауап, СТО элементтері

Пәнаралық байланыс: тарих,қазақ тілі.

Көрнекілігі: шешен,билер портреті, интерактивті тақта, нақыл сөздер.

Сабақ барысы:

I.Ұйымдастыру кезеңі

II.Үй тапсырмасын сұрау

Үй тапсырмасы аңыз әңгімелерді қайталау мақсатында «ББҮ» кестесі толтыртылады.

III.Жаңа сабақ

Сабақ мақсаты айтылады.

«Түгел сөздің түбі бір, түп атасы-Майқы би»деген мақал бар.Қазақтың шешендік сөздері-би,шешен секілді сөз шеберлерінің дауда, жиында, терең ойға, көркем сөзге байланысты айтқан тапқыр сөздері. Көбіне авторы белгілі болып келеді және ол ежелгі ауыз әдебиетінің соңы мен жазба әдебиетінің бастау болып табылады.Құрылымы шынайы оқиғалар, өмірде болған адамдар, олардың арасындағы қарым-қатынас,әрі көркем образды түрде болып келеді.Түп төркіні сонау сақ, ғұн туындыларынан, Орхон ескерткіштерінен, бер жағында орта ғасырдағы түркі жазба ескерткіштерінен басталады.

Интерактивті тақтадан кесте көрсетіледі.

Ғасыр	Би-шешендер
XII-XIII	Майқы би, Аяз би
XIV-XV	Асан қайғы, Жиренше шешен
XV-XVIII	Шалкиіз, Бұқар жырау
XVIII	Төле, Қазыбек, Әйтеке, Шортанбай, Дулат, Мұрат т.б.
XVIII-XIX	Хан-сұлтандрға қарсы шыққандар: Байдалы би, Тіленші би, Тарақты тұяқ, Шалқар шешен. Бек-болыстарға қарсы: Сырым Датұлы, Досбол шешен

Қазақтың атақты үш биі Қазыбек,Әйтеке,Төле билердің суреттері ілінеді.Қысқаша мағлұмат беріледі.

Бұл кісілер хан, сұлтандардың кеңесшілері, ел мен елді татуластыру, бітістіру мақсатындағы жұмыстарды атқарған.Қазіргі таңдағы сот, прокурорлар міндетін атқарған.Ол кісілер жай сөзбен емес, көркем де, терең мағыналы,астарлы, айшықты сөздерді пайдаланған.Олар шешендік сөздер.

Шешендік сөздердің жанрлық түрлері: шешендік дау,шешендік арнау,шешендік толғау.

«Бұл дүниеде не өлмейді?», «Кімнен кім туады?» үнтаспадан тыңдату.

«Ассоциация » әдісі