Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
shygaru_2 (2).docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
153 Кб
Скачать
☆
  1. Асқазан және и 12-ішектің ойық жарасы. Клинико-диагностикалық критерийлері.

Асқазан мен 12 елі ішектің ойық жара ауруы (ОЖА)- созылмалы рецидивті кесел, жергілікті қорганыс факторлары мен агрессия арасындағы тепе-теңдік жойылуынан болган асқазан шырышы мен 12 елі ішек шырышының тін мүкістігі.

Таралымы.Балаларда ОЖА сирек кесел емес, қала тұрғындарында 3,4 % болса, ауылда -1,9 %. Соңғы онжылдықта ОЖА 2,5 есе көбейді, қыз бен ұл балада бірдей. Ең жиісі -12 елі ішек ОЖ-ы (81 %), асқазан ОЖ-13 %, бұл екі аурудың аралас түрі 6 %.

Этиологиясы. ОЖА-полиэтиологиялық ауру. Кеселдің дамуында ең мәнді жай –тұқымқуалау ауыртпалығы, бұл науқастардың 30-40 % -да.

Қазіргі кезде гендік факторлардың мәндісіне асқазан сөлінің жоғары агрессиясын жатқызады, бұның көрсеткіштері:

  1. Тұз қышқылының максимальды секрециясының жоғары деңгейі.

  2. қан мен зәрде пепсиноген 1-дің жоғары мөлшері;

  3. үстемелеуге сай гастриннің аса көп бөлінуі. Ең мәндісіне жататыны 2- көрсеткіш, бұл жайт аутосомды-доминантты беріліп, дуоденалдық ойық жарамен науқастардың 50%-да анықталады; жара болу қаупін 8 есеге асырады.

  4. Қан тобының О (I)- тобына жататындарда бұл кесел 1,5 есе артық, әрі оларға ауру ағымының аурлығы ауырлығы тән.

  5. Асқазан сөлінің АВ (О) жүйесінің антигендік түзу қабілетінің жоқтығы, бұл шырыш пен гликоопротеиндер бөлінісіне қатысты. Бұндай науқастарда (секреторлар еместер) дуоденалды ойық жара ауруы секреторларға қарағанда 1,5 есе жиі, егер секреторлық статус О (Ш) қан тобымен бірге болса, кесел жиілігі 2,5 есе артады.

  6. Науқастарда В5, В15, В15HLAантигендері жиі анықталады.

ОЖА-ның негізі әрі белгісі асқазан не 12 елі ішек шырышының жара текті мүкістігі. кейде жараның қауырт пайда болуы мүмкін десек те, көбінесе бұл бірте-бірте үдейтін процесс; алдымен- жара алды жайы болады (В.м. Успенский, В.А. Новик енгізген түсінік). Бұл кезең шамамен 5 жылға созылады. кейбір критерийлері:

  1. ОЖА-мен тұқымқуалауға бейімділік, әсіресе жақын туыстар ішінен.

  2. Асқазанның қышқыл өндірі қабілетінің жоғарылауы, әсіресе базалдық.

  3. Қан мен пепсиноген 1-дің деңгейі.

  4. Асқазан сөлі мен бикарбонаттар түзілмеуі.

Қанның О (I) тобына жату, астениялық конституция және ваготония белгілерінің де мәні бар.

Тұқымқуалауға бейімділіктің іске асуы Нр- ассоциациалы гастродуоденит арқылы болатындықтан, соңғысын да жара алдының мәнді шартына жатқызу жөн (аурулардың 56 %-да).

ОЖА-ның классикалық клиникалық сипатына ең типті ауыру синдром (Мойниган ритмі) тән: ауыру сезімі ашқарынға не тамақ ішкеннен 1,5-2 сағат өткен соң білінеді, кейде түнде мазалайды, бірақ ең мәндісі- қоюы не бәсендеуі тамақ ішкен соң (буферлік әсер). Ауыру сезімі антацид не спазмолитиктен де тиылады. Ауыру күші шамалыдан жоғарыға дейін, бірақ асқынбаған ОЖА-на шағымсыз сипат тән емес. орны, әдетте, эпигастрий, кейде іштің оң бөлігі, кейде төс арты не жүрек тұсына (қосалқы гастроэзофагалды рефлюкс болса), берге берілуі байқалады.

Диспепсиялық бұзылыстарда ең жиісі қыжыл, бұл көбіне кеселдің рефлюкс-эзофагитпен қосарлануынан. Кейде кекірік, қышқыл аралас құсу, әдетте, бір рет, жеңілдік әкелумен. Қайталап құсу пилородуоденалдық стеноз жөнінде ойландыруы тиіс. Жүрек айнуы бұл кеселге тән емес, тәбеті, әдетте, жақсы. Іштің пальпациясында эпигастрийді аурсыну, жиірек пилоро-дуоденалдық маңда. Мендель сиптомы бұл кеселге патогномды емес.

ОЖА-ның диагнозы эндоскопия көмегімен асқазан не 12 елі ішекте жаралы мүкісті анықтауға негізделеді. Жара көбінесе 12 ілі ішектің буылтығында (81%), сирек асқазанда (13%) орналасады, екеуінде бірдей-6%, көлемі, әдетте, 0,4-1,2 см. (кіші- 0,5 см, орташа 0,5-1 см, ірісі-1-2 см)

Эндоскопиялық жаңа жара. (I-стадия)-дөңгелек, шырыштың едәуәр терең мүкісі, әдетте, ақшыл фибрин жабынымен, төңірегі қабынулы. Асқазан мен 12 елі ішектің басқа жерлерінде де белсенді қабыну белгілері анық.

Нр-ге тексеру.Нобайдың міндетті құрамы, аурулардың барлығында дерлік анықталады. Жарадан қан кетуіне күдік туғандағы диагноз тәсілдерінің алгоритмі анамнез жинау мен ауруды қарау, қан тобы мен Rh-факторын анықтау, эндоскопия және қажет болса, асқазан R-скопиясы мен құрсақ УДТ.

Асқынулары балаларда 8,5%, ұлдарда 2 есе артық. Қазіргі кездегі жиілік қатары төмендегідей.

Қан кету-ең жиісі (80%). Көрінісі: қан аралас құсу, мелена, жедел қан кету белгілері. Кофе қоюы түсті құсу, гемоглобиннің НCl-мен байланысып, гематинге (қара түсті) айналуына байланысты. Көп мөлшерде қан кетуде құсық арасында қан алқызыл болуы мүмкін; қара түсті нәжіс 60-мл-ден аса қан кетіп, Нв-нің асқорыту ферменттері әсерінен күкіртті темірге (түсі қара) ыдырауына байланысты. Өте көп мөлшерде қан кеткенде әлсіздік, соқсу, бозғылдық, тахикардия, суық жабысқақ тер, гипотония, бас айналуы, кейде аз уақытқа естен тану байқалады. Қанда бұл кезде Нв мен гематокрит азаюы анық. Жарадан қан кету кезіне Бергман симптомы тән (ауыру сезімінің жоғалуы).

Қан кету жасырын да болуы мүмкін, бірақ бұл кезде нәжісте жасырын қан анықталады (грегерсен реакциясы оң).

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]