Мәліметтерді өңдеудің ақпараттық технологиясы

Мәліметтерді өңдеудің қпараттық технологиясы қажетті кіріс мәліметтері бар, алгоритмдері белгілі және оларды өңдеудің басқа стандартты процедуралары бар жақсы структураланған мәселелерді шешу үшін арналған. Бұл технология басқаруда кейбір ескішілердің үнемі қайталану операциясының мақсатында операциялық деңгейде қолданылады (орындаушылықтың). Сондықтан бұл деңгейдегі ақпараттық технологиялардың және жүйелердің енгізуі қызметшіші еңбегігінің өнімділігін маңызды жоғарлатады, оны ескішіл операциялардан босатады, тіпті қызметкерлердің санын қысқартуна әкелуі мүмкін.

Операциялық қызмет деңгейінде келесі мәселелер шешіледі:

• фирма шығаратын операциялар туралы мәліметтерді өңдеу;

• Фирма жұмыстарының күй-жағдайы туралы оқтын-оқтын бақылау есептеу нәтижелерінің жасалуы;

• алуан ағымдағы сұранысқа жауап алу және оларды қағаз құжаттар түрінде немесе бақылау нәтижелері түрінде дайындау.

Мысалы: Ескішіл операция мысалы:

• қоймадағы тауар қорының көрсеткішінің нормативке сәйкес келуін тексеру. Қор деңгейі азаюы жағдайында тауардың керекті саны және жеткізу мерзімі көрсетілген нұсқаумен жабдықтаушыға тапсырыс беріледі;

• нәтижесінде сатушыға арналған тауардың сатылу кезінде чек немесе квитанция түрінде шығатын құжат қалыптасады.

Бақылау есептеу нәтижесі мысалы : банк беретін құралдар балансын бақылау мақсатында қалыптасатын, құралдардың түсу және шығарылуы туралы күн сайынғыесептеу нәтижесі. Сұраныс мысалы : белгілі бір лауазымды алу кандидаттарына көрсетілген,талаптар туралы мәліметтер ала алатын кадрлардың мәліметтер қорына сұраныс.

Мәліметтерді өңдеумен байланысты берілген технологияны басқасынан ажырататын бірнеше ерекшелер бар:

• Мәліметтерді өңдеуге байланысты фирмаға қажетті мәселелерді шешу.

Әрбір фирма заң бойынша фирманы бақылауға керек болатын өз істері жайлы мәліметтерді сақтау керек.Сондықтан әрбір фирмада ақпараттық жүйенің болуы міндетті және сәйкесінше аөпараттық технология:

• Алгоритм өңдеуге болатын тек қана жақсы құрылымды мәселелерді шешу;

• Өңдеудің стандартты процедуралрының орындалуы.

Бар болу стандарттарды мәліметтерді өңдеудің типтік процедуралары анықтайды және ұйымдарға олардың барлық түрлерін сақтауға бұйрық береді ;

• Адамның қатысынсыз автоматтық режимдегі жұмыстың негізгі көлемін орындау;

• Нақтыланған мәліметтерді қолдану;

• Оқиғалардың хронологиясына акцент;

• Мәселелерді шешу барысында басқа деңгей мамандары жағынан ең аз көмекті талап ету;

Негізгі компоненттер

Мәліметтерді жинау.Фирма өндіретін өнімдер немесе қызметтерге байланысты,оның әрбір қадамы сәйкес мәліметтер жазуымен жүргізіледі.Әдетте қоршаған ортаны қозғайтын фирма әрекеті фирма шығаратын өзгеше операциялармен бөлінеді.

Мәліметтерді өңдеу. Фирманың ісін көрсететін мәліметтерден түсіп жатқан ақпараттарды құру үшін, келесі типтік операциялар қолданылады:

• Топталу немесе топотастыру. Әдетте алғашқы мәліметтерде бір немесе бірнеше символдардан тұратын кодтар түрлері болады. Объектілердің айқын белгілерін көрсететін, бұл кодтар жазулардың теңестірілуі мен топтастырылуына қолданылады.

Мысалы. Еңбек ақы төлеу кезінде әрбір жазуда қызметкердің коды (табельдік нөмір), жұмыс істейтін бөлімшенің коды, атқаратын қызметі және т.б. жазылады. Бұл кодтардың сәйкестігімен әр түрлі топтаулар құрастыруға болады.

• Сорттау көмегімен жазулардың жүйелігі реттеледі.

• Арифметикалық және логикалық опреациялар қосылған есептеулер. Мәліметтермен орындалатын бұл операциялар жаңа мәліметтер алуға мүмкіндік туғызады.

• Мәліметтер көлемін азайту үшін және қорытынды есеп-қисаптардың түрінде ірілендіру немесе агрегаттау,қорытынды немесе орта мағынадағы агрегаттау.

Мәліметтерді сақтау. Операциялық қызмет деңгейіндегі көптеген мәліметтерді келесі қолданулар үшін осында немесе басқа деңгейде сақтау керек. Олардың сақталуы үшін мәліметтер базасы жасалады.

Есептеу нәтижелерінің ( құжаттардың ) жасалуы. Мәліметтер өңдеу ақпараттық технологияларында басшылыққа және фирма қызметкерлеріне, сонымен қатар сыртқы серіктерге арналған құжаттар жасау қажет. Осыған орай құжаттар сұраныспен немесе фирмамен өткізілген операцияға байланысты қалай жасалса, әрбір ай, тоқсан немесе жыл соңында солай жасалады.