Билет – 12

Ежелгі түріктердің руникалық жазуы ескерткіштері.

Мемлекет күшейіп нығайа бастағанда кезде жазу өнерінің маңызы арта түсті Түріктер ресми қағаздарды кеңінен қолданған. Олардың жазуы туралы деректер Менондр Протектор қалдырған.Түріктерде жазу болғандығын Қытай деректері ашық айтады.Бұл деректерге қарағанда Түріктерде 6.ғ.2-ші жартысында –ақ өздерінің жазуы болған. Ежелгі түріктердің ең белгілі ескерткіші деп солт. Монғолиядан орхон, Толы өзенінің бойынан табылған тастағы жазуларды айтамыз.Олрады биге, қаған Құлтеген Тоныкөк секілді атақты адамдардың құрметіне жазған. ОЛ руна жазуымен сақталған. Орта азиялық ескерткіштер тобына талас аңғарынан табылған құлпытастағы тұрмыстық затар және керамика мен металлға жазылған жазулар жатады. 6-10ғ.өзінде түркі тектес тайпалардың арасында ерте бас-п,қалыптасып үлгерген жанрлық дәстүр болды. Жазу үлгісін зерттеу 7-10ғ. Монғолияд.оңт Сібір ,Жетісуда бірыңғай әдеби тілде таралған. Монғолияда Енисейден табылған руникалық жазулар тарихи құжат ғана емес,әдеби көркем шығарма болып есептеледі.

Бөкей хандығындағы Исатай Тайманов және Махамбет Өтемісов бастаған қазақ шаруаларының көтерілісі (1835-38ж.)

Бөкей ордасында (Жайық- еділ арасында болды. Себебі Феодалдар қанауының күшеюі жайылым жері пайд-ы үшін төлен-н алым-салықтар Жайылымының пайдалану үшін шектеу жасау сылтау малшылар Каспий обылысының басқарушысы.Қарауыл Қожа арас салық жинау кезінде туған дау. Көтер-ң барысы 1-кезең 1936-37 жыл 1-жартысында чиновниктерге қарсы ханның көмек сұрап. Онысы сәтеу аяқталады. Қозғалыс кенейе түседі 2-кезен 1837ж. 2-жартысында Қарауыл Қожаның ауылын көтерілістер талқантап кетеді. Феодалдық наз-ақуын хан ордасына қауіп төнеді. 1837ж. қарашада көтерілістер Тастөбеде босған соғыстарда жеңіліске ұшырап қақтығытар қатан жазаланады. 2 кезен 1838ж. 1 жартысында көтеріліс сенімсіз Ресейге қарсы деген сипатқа ие болады. 1888ж. шілдеде Исатай отряды Ақбұлаққа дейін жерде патша әскерін женеді Исатай өледі ал Махамбет 1846ж. өлтіріледі. Маңызы:Феодалдарға қарсы халық көтерілісі Бөкей ордасындағы аса ірі оқиға. Бұл ру тәртібін шиелінстірді.

Қаз. 20ғ 50-ші ж. басында 60-ші ж. ортасы

50 ж. ортасында прогресшіл бастамалар барлығы бірдей күткен нәтиже бермеді. Мұның басты себебі саясатты жүзеге асырудың ғылыми болжамы болмады. Хрушевтен бастап бәрнін саяси мәдениет денгейінің төмендігі КОКП X1 съез І кабылдагған қоғамдық демократиялау бағыты экономика-саясатқа өзгерістер енгізуді талап етті Партиялық құжаттарды мем. басшыларының сөйлеген сөздерінде тұжырымдарын қағидалар 1 бес-жылдықта калылтаскан олардың жүйесі оны басқару әдістері 50ж. талаптарына жауап Бере алмайтындығы туралы айты.50ж 1 жартысында мем. 60 ж.өндірісті басқарудың жаңа жолдарын іздестірді, көп эканомикалық шараларды бақарудағы демократиялық одақтың респ.шаруашылық құқыларын кеңейту мүдделеріне бағытталды бұл қаз. қоғамдық саяси өміріне әсер етті эканомика дамыды 1954-58 ж. 730 өнеркәсіп орындары цехтар іске қосылды 1958ж өнім өндіру жөніннен қаз-н ксро да 3орын да б. Көлік байланыс жүйесі де өркенделді 5 ж оған 55,4 млн сом бөлінсе 1956-58 ж 146,4 млн сом бөлінді 1945 ж темір жол ұзындығы 8,2 мың болса,1960 ж 11,42мың шақырымға жетті 1958 ж қазақ темір жолы құрылды 1951-55 ж қаз. пайда болған жол ұз. 1066 шақырымға өтті.өнеркәсіптің дамуыда өсті. Қарағанды металлургия комбинаты тек респ. Емес Сібір,Урал,Орта Азияны қамтамасыз ететін базаға айналды. КСРО-ға барлық темір жолдардың30 пайызы қаз. үлесіне тиді.