14 Дәріс. Жоғары су өсімдікті тоғанды пайдалану. Су әкету тораптарын жөндеу және пайдалану

Қазіргі кезде Сорбұлақ каналының авариялық шығаруында терең тазалайтын биологиялық тоған орнатылды. Тоғанның өлшемдері келесідегідей: ұзындығы-850м, ені-150м, тоған ауданы-12,25га, тереңдігі-2м. тоған су кіріп шығатын реттегіш құрылғылармен жабдықталған. Авариялық жағдайлармен тоғандағы судың келу уақытын реттеу үшін айналу каналы соғылған.

Су қойма каскадының кейінгі судың гидрохимиялық сараптамалары көрсеткендей, жылдың әр мезгілінде (көктем, жаз және күз) су температурасы, қалқыма заттар, фосфат және азот топтары, гидробионт планктондарының гүлденуіне байланысты өзгеріп отырады (8 кесте).

9 кесте

№3 ПСК су қоймасындағы лас судың физико-химиялық құрамы

№	Көрсеткіштері	Өлшем бірлігі	Қыс	Көктем	Жаз	Күз
1	Мөлдірлігі	см.	25,0	14,0	10,0	7,0
2	Қалқыма заттар	мг/л	9,5	20,4	8,0	32,0
3	ОХҚ	мг/л	4,36	14,3	27,8	15,0
4	ОБҚ5	мг/л	2,52	6,2	12,4	9,0
5	Азот аммониі	мг/л	5	2	-	1,9
6	Азот нитриті	мг/л	0,18	0,0097	0,65	0,1
7	Азот нитраты	мг/л	5,1	13,3	5,7	0,12
8	Хлоридтер	мг/л	51,1	42,75	42,52	41,2

9 кестенің соңы

9	Сульфаттар	мг/л	61,62	50,95	51,2	46,8
10	Фосфаттар	мг/л	2,34	2,2	0,92	0,5
11	РН	мг/л	7,62	7,3	8,4	10,4
12	Фенолдар	мг/л	-	-	0,024	0,002
13	Темір	мг/л	0,03	0,155	0,2	0,05
14	СББЗ	мг/л	0,45	0,3	0,28	0,2
15	Мұнай өнімдері	мг/л	0,04	0,03	-	0,001
16	Магний	мг/л	24,65	11,72	25,28	13,7
17	Кальций	мг/л	71,39	63,95	52,1	36,8
18	Минерализациялануы	мг/л	300,0	268,54	299,0	284,0
19	Роданидтер	мг/л	0,12	0,08	-	-
20	Жалпы микроб саны	мг/л	5	126,3	193	269
21	Коли-индекс	мг/л	250	231	84	50
22	Стронций	мг/л	0,23	0,31	-	-

Дамбаның беті батырылған күйде алғанда тоғанның өлшемдері келесідегідей: тоған ұзындығы – 830м, ені-120м, су бетінің ауданы – 99600м², дамбаның ауданы 39840м² болатын су бетінің ауданынан 40% құрайды, жалпы барлық дамба ені – 332м, батырылған дамбалардың саны – 8, 35 сур.

8 дамбаның әр дамбасының ені – 41,5м құрайды.

Дамбаның биіктігі түптен – 0,8м жоғары емес.

Дамба бетіндегі су қабатының биіктігі 0,8-0,9м.

Батырылған дамбаларды орындау үшін ірі блокты галька, гравий материалдарын қолдануға болады. Бұл жағдайда дамбы, сонымен қатар сүзгіш режимде болып ғимараттардың тотықтыру қуатын өсіреді.