- •Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі қ.И. Сатпаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу техникалық университеті
- •Сумен жабдықтау және cарқынды суды әкету жүйесіндегі ресурсты қорғау технологиясы
- •Мазмұны
- •1. Пәннің оқу бағдарламасы - syllabus
- •Оқытушы туралы мағұлмат:
- •1.2 Пән туралы мағұлмат:
- •1.6 Тапсырмалардың тізімі мен түрлері және оларды орындау кестесі:
- •Білімді бақылау және бағалау
- •3.Реагенттерді енгізудің технологиялық схемасын пайдалану
- •2. Белсенді тарату материалының мазмұны
- •2.1 Курстың тақырыптық жоспары
- •2.Тесікті полиэтилен құбырларымен қайта жарақтандырылған араластырғыш
- •2.2 Дәріс сабақтарының конспектісі
- •2 Сур. И.Н.Извековтың эжектор конструкциясын пайдаланған реагентті шаруашылық схемасы (өлшемдері мм)
- •Реагенттерді енгізудің технологиялық схемасын пайдалану
- •4 Сур. Суқұбыр тазарту бекеттерінің схемасы
- •5 Сур. Жедел сүзгінің араластырғышқа қайта құрылған схемасы
- •Тұндырғышқа кететін судың есептік шығыны
- •7 Сур. Суды хлорлау кезіндегі түстіліктің төмендеу кинетикасы
- •8 Сур. Қарапайым жедел сүзгінің ірі түйіршіктіге қайта құрылған схемасы
- •8 Дәріс. Сарқынды су әкету жүйесіндегі ғимараттардың ресурстарын қорғау технологиясы. Торларды пайдалану
- •Тор конструкциясын дамыту
- •9 Сур. Тордың қайта құруы
- •Тордың түсіру мен қыру механизмдерін жетілдірудің қажеттілігі
- •10 Сур. Ластардың қозғалуына түсетін күшіне және тырма тістерінің қозғалу схемасы
- •11 Сур. Қоқыстарды лақтыру жұмысының схемасы
- •12 Сур. Лас судан қалдықтарды ұстайтын жаңа тор схемасы
- •13 Сур. Алматы қаласының аэрация бекетінде механикалық торлар схемасы
- •9 Дәріс. Көлденең құмстағышты пайдалану
- •1 Құм түйіршіктеріні 5 сур. Құм құрамы фракциясының интегралды графигі
- •Көлденең құмұстағыштың кіру таратушы құрылғысын пайдалану
- •16 Сур. Көлденең құмұстағыш
- •Құмұстағыштан құм әкетудің гидромеханикалық жүйесін пайдалану
- •17 Сур. Гидроэлеватор мен гидромеханикалық жүйеден тұнба әкету құбырының орналасуының аксонометриялық схемасы
- •10Дәріс. Бірінші сатылы радиалды тұндырғыштарды пайдалану
- •19 Сур. Таратушы құрылғыда қайтарушы тегеріш құрылғысы
- •Тоқымаған материалдар өндірісінің тазарту ғимараттарының жұмысын қарқындату
- •20 Сур. Тазарту ғимараттарының принципиалды схемасы
- •21 Сур. Аэротенк-араластырғыш
- •11Дәріс. Биологиялық тазарту ғимараттарының жұмысын пайдалану
- •Аэротенктерді пайдалану
- •22 Сур. Ауа үрлеу схемасы
- •23 Сур. Аэротенктегі лас сұйықтықты жылыту схемасы
- •Биосүзгілерді пайдалану
- •25 Сур. Биологиялық сүзгі схемасы
- •26 Сур. Регенераторлы төрт тәрізді аэротенк
- •27 Сур. Аэратордың тесікті қалпағы
- •12Дәріс. Екінші сатылы радиалды тұндырғыштарды пайдалану
- •31 Сур. Екінші сатылы тұндырғыштың ивр-40 тұнбасорғыштарындағы қозғалғыш сорғы
- •32 Сур. Радиалды тұндырғыштағы рәзіңке катокты пневмопарларға ауыстыру
- •13 Дәріс. Терең тазалау ғимараттарының жұмысын қарқындату мен пайдалану
- •Биотоғандардағы терең тазалауды негіздеу
- •14 Дәріс. Жоғары су өсімдікті тоғанды пайдалану. Су әкету тораптарын жөндеу және пайдалану
- •35 Сур. Жоғары су өсімдікті лас суды терең тазалайтын тоған
- •Биологиялық тоғанның технологиялық жұмыс режимі
- •Жсө биотоғандарды пайдалану
- •Су әкету тораптарын жөндеу және пайдалану
- •36 Сур. Темірбетон көйлекті коллектор
- •15 Дәріс. Лас су тұнбаларын өңдеу процестерін пайдалану мен қарқындату Үлкен көлемді метантенктерді қарқындату
- •Тұнба әкету жүйелерін пайдалану
- •37 Сур. Тұнба әкету схемасы
- •Қалқыма заттарды жинау құрылғысы (е.В.Алексеев, а.Д.Шинибаев, патент №2031848 рф)
- •38 Сур. Қалқыма заттарды жинау құрылғысы
- •Құм бункерлерін пайдалану
- •40 Сур. Құм бункерлері
- •2.3 Тәжірбиелік сабақтардың мазмұны
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орындалатын студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша өткізілетін сабақтардың жоспары (соөж)
- •2.5 Студенттердің өздік жұмыстары бойынша сабақ жоспары (сөж)
- •Пән бойынша емтихан сұрақтары
- •59. И.Н.Извековтыњ эжектор конструкциясын пайдаланған реагентті шаруашылық
- •60.Тесікті полиэтилен құбырларымен қайта жарақтандырылған араластырғыш
- •61.Реагенттерді енгізудің технологиялық схемасын пайдалану
- •Глоссарий
- •«Сумен жабдықтау және сарқынды суды әкету жүйесіндегі ресурсты қорғау технологиясы»
- •050752 – Инженерлік жүйелер және жүйелер мамандығы үшін
2.5 Студенттердің өздік жұмыстары бойынша сабақ жоспары (сөж)
№1–Тапсырма. Суменжабдықтау және су әкету жұйелерінің жөндеп іске қосу кезеніндегі дайындық жұмыстары.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №1 дәрісті және №1 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Тазалау ғимараттарын техникалық жағдайын алдын ала тексеру.
2.Тазалау ғимараттарын пайдалануына жаңа еңіздретілетін іске қосу жұмыстарының дайындығын тексеру.
Ұсынылатын әдебиеттер:
1 нег. [35-48, 120-130],
14 қос.[1-11], 17 қос. [1-7].
№2–Тапсырма. Сумен жабдықтау және су әкету жүйелерінің жөндеп іске қосу кезеңіндегі технологиясы
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №2 дәрісті және №2 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Тазалау ғимараттарының жұмыстарының технологиялық режімі.
2. Әр ғимараттың түйін бөлімдерінің жұмыстарын жөндеп іске қосу.
Ұсынылатын әдебиеттер:
9 нег. [151-160],
17 қос. [34-37].
№3–Тапсырма. Араластырғыш аппаратарының жұмысының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №3 дәрісті және №2 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Құйынды тіпті араластырғыш.
2.Қалқа және тесік араластырғыштар.
Ұсынылатын әдебиеттер:
5 нег. [288-294],
15 қос. [51-53].
№4–Тапсырма. Жапалақ пайда болатын камераның жұмыстарының тиімділігін көтеру .
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №4 дәрісті және №4 СОӨЖ – ді окып білу.
1.Құйындды тәрізді жапалақ пайда болатын камера.
2.Жиналма тесікшілердің тесік жұйелерінің өлшемінің есебі.
Ұсынылатын әдебиеттер:
5 нег. [91-96], 6 нег. [88-90].
№5–Тапсырма. Тұндырғыштар жұмыстарының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау ұшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №5 дәрісті және №2 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Тұндырғыштардың типтері.
2.Тұндырғыштар жұмыстарының ең басты технологиялық көрсеткіштері.
Ұсынылатын әдебиеттер:
8 нег. [208-215;221-230],
16 қос. [54-55;61-67].
№6–Тапсырма. Қалқыма тұнбасы бар мөлдіреткіштердің жұмысының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №6 дәрісті және №6 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Коридор үлгілі калқыма тұнбасы бар мөлдіреткіш.
2.Суды заразсыздандыру кезіндегі түсті азайту кинетикасы.
3. Мөлдіреткіштердің жұмысының технологиясына өзгертулері.
Ұсынылатын әдебиеттер:
5 нег. [221-241].
№7–Тапсырма. Сүзгілер жұмысының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №7 дәрісті және №7 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Сүзгілер классификациясы.
2.Джезказган каласындағы суменжабдықтау бекетінің жөндеп іске қосу зерттеулері жұмыстарын қарқындату.
Ұсынылатын әдебиеттер:
5 нег. [144-160].
№8–Тапсырма. Повышение эффективности работы решеток.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №8 дәрісті және №8 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Торладың үлгілері.
2. Торлардың технологиялық өлшемдері және оның жұмыстарына баға беру.
Ұсынылатын әдебиеттер:
4 нег. [171-178].
№9–Тапсырма. Құмұстағыштардың жұмыстарының тиімділігін көтеру.
1.Құмұстағыштың үлгілері.
2.Көлденең құмұстағыштардың жұмыстарының технологиялық өлшемдері.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №9 дәрісті және №9 СОӨЖ – ді оқып білу.
Ұсынылатын әдебиеттер:
4 нег. [141-142];
15 қос. [1-10]; 17 доп. [22-24].
№10–Тапсырма. Тұндырғыштардың жұмыстарының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №10 дәрісті және №10 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Бірінші сатылы тундырғыштың үлгілері.
2.Бірінші сатылы радиалды тундырғыштың технологиялық өлшемдері.
Ұсынылатын әдебиеттер:
2 нег. [5-7;52-62];
18 қос. [1-12]; 20 қос. [36-38].
№11–Тапсырма. Аэротенкілердің жұмыстарының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №11 дәрісті және №11 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Аэротенклердің үлгілері.
2.Аэротенклердің жұмыстарының технологиялық өлшемдері.
Ұсынылатын әдебиеттер:
5 нег. [51-65];
16 қос. [180-190;194-199].
№12–Тапсырма. Екінші сатылы тұндырғыштардың жұмыстарының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №12 дәрісті және №12 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Екінші сатылы радиалды тундырғыштың құрылымы.
2.Екінші сатылы радиалды тундырғыштың технологиялық өлшемдері.
Ұсынылатын әдебиеттер:
4 нег. [117-120];
17 қос. [99-120].
№13–Тапсырма. Ғимараттардан шығатын лас сулардың терең әдістермен тазалау жұмыстарының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №13 дәрісті және №13 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Биотағанның жұмысында жоғарғы су өсімдіктерді пайдалану.
2.Биотоғаның жұмысының технологиялық өлшемдері.
Ұсынылатын әдебиеттер:
4 нег. [133-142];
17 қос. [2-15].
№14–Тапсырма. Лас су әкету торабының жұмыстарының тиімділігін көтеру.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №14 дәрісті және №14 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Құбырлар. Типы стальных и чугунных труб
2.Лас су әкету торабының жөндеу жұмыстары.
Ұсынылатын әдебиеттер:
10 нег. [4-17].
№15–Тапсырма. Лас сулардың ғимаратарының тұнбасын өңдеу жұмыстарын қарқындату.
Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып, ұсынылатын әдебиеттермен әдістемелік нұсқауды, №15 дәрісті және №15 СОӨЖ – ді оқып білу.
1.Құм алаңы.
2.Құм бункері.
3. Қалқыма заттарды жинау құрылғысы.
Ұсынылатын әдебиеттер:
4 нег. [153-164];
15 қос. [23-33].
2.6 Өздік бақылау үшін тест тапсырмалары
1.Бірінші сатылы тундырғыштың жұмыстарын қандай тәсілдермен қарқындату мүмкін?
А) релстерді алмастру
В) шибрмен жөнге салу
Г) сужинағыш және сутаратушы құрылғылармен өзгерту
Д) регулировкой скребкового механизма қру механизімен жөнге салу
Е) фермы ферманың электродвигателінің құаттылығымен ұлғату
2. Көлденең тұндырғыштың жұмысының тиімділігін не баланысты?
А) тұнған тұнбаның тәсілінің әкетуіне
В) қалқыған заттың әкетуіне және бүнкірдің үлгісіне
Г) тұндырғыштың тұну құрылым зонасына
Д) тұнбасору қырғыш механизмнің ұлгісіне
Е) эрлифтің тұнба сорғыш құаттылығына
3.Су тазалау бекеттің өнімділігін екінші сатылы тұндырғыштың орнына қандай ғимаратты қабылдап оның қарқынын көтеруге болады?
А) аэротенк
В) флототенк
Г) флотациалық илоуплотнителі
Д) илоуплотнителі
Е) окситенк
4. Тұндырғыштың қарқындату кезінде қандай принціп қолданылады?
А) қалқынды жөнге салу принціпі
В) жұқа қалқымалы тұну принціпі
Г) қалқыма заттың тұну принціпі
Д) коллоидты қалқымалы тұну принціпі
Е) үсақ қалқымалы тұну принціпі
5. Гидроциклонда қарқындату процесінің кезінде қандай негізгі өлшем жақсарады?
А) ірітілген қалқының агломерациясы өсуіне
В) коллоидты қалқының өте жақсы араласуына
Г) жапалақ пайда болу процесінің өсуіне
Д) увеличивается производительность установки құрылғының өнімділігінің өсуіне
Е) гидравликалық ірілігің өсуіне.
6. Торлы сүзгілердің жұмыстарын қарқындатуын калай көтеруге болады?
А) жұктемемен
В) қабатсыз
Г) қабатпен
Д) жүктемесіз
Е) қабатпен және жүктемемен
7.Лас суларды бірінші сатылы мөлдірлету кезінде қарқындату процесінде қандай ғимарат қолданғанда жұмыс жақсы жүреді ?
А) смолоуловителде
В) гидроциклонда
Г) флотаторда
Д) сгустителде
Е) гидроэлеваторда
8. Биокоагулятордың жұмысын қарқындату кезінде қандай реагенттер қолданады?
А) полиакриламид
В) артық белсенді тұнба
Г) алюминий сульфаты
Д) темір сульфаты
Е) темір купороы
9. Механикалық лас су тазалау ғимараттарды қарқындату үшін қандай әдістер қолданады?
А) адсорбция
В) преаэрация
Г) экстракция
Д) сорбция
Е) электрофлотация
10. Биологиялық лас су тазалау ғимараттарды қарқындату үшін қандай әдістер қолданады?
А) экстракция
В) биосорбция
Г) адсорбция
Д) кристаллизация
Е) пре аэрация
11.Тұндыру процесін қарқындату кезінде бірінші сатылы тұндырғышпен қандай ғимараатты бірге қолдануға болады?
А) гидроэлеваторды
В) флотаторды
Г) биокоагуляторды
Д) эжекторды
Е) эрлифты
12.Қалқыма тұнбасы бар мөлдіреткішті қолданғанда механикалық су тазалау ғимараты қанша рет құрылыс көлемі қысқарады?
А) 3-5 рет
В) 1-2 рет
Г) 2-4 рет
Д) бірнеше рет
Е) 5-7 рет
13.Жұмыс істеп жатқан механикалық лас су тазалау ғимараттарды қарқындату үшін қандай ерекше бағыттарды қолдануға болады?
А) стабилизация
В) автоматизация
Г) механизация
Д) гидродинамика
Е) реконструкция
14.Екінші сатылы тұндырғыштардың жұмыстарын қарқындату үшін кандай ғимараттарды қолдануға болады?
А) гидроэлеваторлармен
В) эрлифтік құрылғылармен
Г) эжектормен
Д) жұқа қалқымалы модулдермен
Е) қырғыш механизмдермен
15.Биологиялық лас су тазалау ғимараттарды қарқындату үшін химиялық ластанудан кәзіргі кезде кандай әдістер қолдануға болады?
А) неше түрлі саңырауқұлақ
В) биоценоз
Г) актиномиценоз
Д) водорослдер
Е) мутагенез
16.Аэротенк-арластырғыш пен аэротенк-тығыздырғыштарды кандай ғимарат біріктірет?
А) бір келкілі аэротенк
В) флототенк
Г) окситенк
Д) метантенк
Е) АНР-бір келкілсіз аэротенк
17.Аэротенкінің тотықтандыру қуаты қай кезде көтеріледі?
А) тұмбаның сапасының құрамына байланысты
В) лас судың шығынының көлеміне байланысты
Г) ауаның шығынының беруіне байланысты
Д) лас судың тазалау технологиялық процесіне байланысты
Е) аэротенкіге суды бір келкі беруінде байланысты
18.Кандай типті аэротенкілерде белсенді тұмбаның регенерация зонасының 5-10% қадаммен өзгертіп отруға болады?
А) АНР-бір келкілсіз аэротенк
В) аэротенк-тығыздырғыш
Г) аэротенк-арластырғыш
Д) окситенк
Е) флототенк
19.Преаэраторлада преэрация процесі қанша уақыт жүреді?
А) 15-20 мин.
В) 2 0-30 мин.
Г) 10-20 мин.
Д) 5-15 мин.
Е) 30-40 мин.
20.Қантай ғимараттарда лас суларды тазалау кезінде бөльшектен пайда болған ластанған заттар қирауға ұшырамайды?
А) құбырларда
В) тұндырғыштың ішіне еңіздірілген биокоагуляторлар
Г) науаларда
Д) эжекторларда
Е) тұндырғыштарда
21.Қалқыма тұнбасы бар мөлдіреткішті қолданғанда физико-механикалық су тазалау ғимараты қанша рет құрылыс көлемі қысқарады?
А) 1-2 рет
В) 2-4 рет
Г) 2-3 рет
Д) 4-6 рет
Е) 5-7 рет
22.Бельсенді тұмбаның дозасын қалай көтеруге болады?
А) тұмбаны жиналған ретінде беру
В) арнайы регенерация еңіздіру
Г) тұмбаны бөліп-бөліп беру
Д) ауаның шығынын көтергенде
Е) ұмбаны бір жағынан беру
23.Биосүзгіде лас суды тазалау тиімділігі қай өлшемдерге байланысты?
А) оттегінің тарауы жүктемесіне
В) қалқыма заттардың жұктемесіне
Г) РН-көрсеткіш жұктемесіне
Д) органикалық ластанған жүктемесіне
Е) оттегінің биологиялық қажеттігі жүктемесіне
24. Пайдаланудағы бекеттердің өнімділігін көтеруге келешекте биофильтрде кандай жүктемелі материалдарды қолданған қажет?
А) блокты
В) полиуретанды
Г) полистирольды
Д) жайпақты
Е) құмды
25.Дисклі биофильтрде қандай дұрыс сапалы биофильтрдің және аэротенкінің жұмыстары бар?
А) гидравлиқалық жүктеме
В) жай микроорганизмдер
Г) тұмбаның ұлкен концентрациясы
Д) қышқылдандыру жылдамдығы
Е) жабыстрылған биоценоз
26.Биотоғанның жұмыстарын қалай қарқындату қажет?
А) бірденгейлі тазалау жағдайын дайындау қажет
В) пневматическалық аэраторларды қолдану
Г) куполдық аэраторларды қолдану
Д) тесік аэраторларды қолдану
Е) су өсімдіктерді даындау
27.Биотоғанның жұмыстарын қарқындату кезінде кандай аэраторлар кең деңгейде қолданылды?
А) майдакопіршік аэраторлар
В) пневматикалық аэраторлар
Г) турбиндық аэраторлар
Д) ұлкенкөпіршік аэраторлар
Е) куполдық аэраторлар
28.Терең тазалау ғимараттарының жұмысын қарқындату кезінде қандай ғимараттарды қолдану қажет?
А) мөлдірлеткіш
В) полиуретанды жұктемелі сұзгі
Г) жұктемелі биосорберлер
Д) химиалық мутогенез әдісін қолдану
Е) бір келкілі аэротенк
29.Тұнба өңдеу процесінде канша пайыз сопрофитты бактерия болады?
А) 50%
В) 30%
Г) 40%
Д) 70%
Е) 60%
30. Тұнба өңдеу процесінде қарқындату жұмыстары қандай гормондарды қосқанда жақсы жүреді?
А) Д витамин группасынан
В) политестерон
Г) титестерон
Д) протестерон
Е) фитестерон
№ вопроса |
Правильный ответ |
№ вопроса |
Правильный ответ |
№ вопроса |
Правильный ответ |
1 |
Г |
11 |
Г |
21 |
В |
2 |
А |
12 |
Г |
22 |
В |
3 |
Е |
13 |
Д |
23 |
С |
4 |
В |
14 |
Д |
24 |
С |
5 |
Е |
15 |
Е |
25 |
Е |
6 |
Г |
16 |
Е |
26 |
Е |
7 |
Г |
17 |
А |
27 |
Г |
8 |
В |
18 |
А |
28 |
Г |
9 |
В |
19 |
С |
29 |
Д |
10 |
В |
20 |
С |
30 |
Д |
