Құм бункерлерін пайдалану

Құмұстағыштарда ұсталынған құмдарды сусыздандыру үшін құм бункерлерін қолданады. Бұл ғимараттардың конструкциялары қарапайым, бірақ пайдалану тәжірибесі көрсеткендей, бірнеше жетілдірулер арқасында пайдалану мен жұмысының тиімділігін қарапайымдатты.

Ақтөбе қ. бастапқы жүн өңдеу (БЖӨ) фабрикасының жеке тазарту ғимараттарында жоба бойынша құмды сусыздандыруға құм бункері қарастырылған. Оның ішкі жағының төменгі конусты бөлігінің периметрі бойымен және сыртқы су жинау құбыры бойымен тесікті қалпақтар орналасқан. Қайта құруға дейінгі түрі (40-а, сур.) келтірілген. Құм бункерінің жоғары цилиндрлі бөлігі диаметрі 2,0м, биіктігі 1,7м, төменгі конусты бөлігінің биіктігі 0,9м және еңкею бұрышы 45-47⁰. Құмды конусты бөлігінен шығару диаметрі 0,5м болатын люк арқылы жүргізіледі. Ол шибер арқылы жабылады (электрленген немесе қолмен). Әр құм бункері диаметрі 150мм әкелу құбырынан (құм пульпасын беру), диаметрі 200мм әкететін құбыр, 200х150 су жинайтын науадан және тұрып қалған суды әкету жүйесінен тұрады. Құм бункерлерін жыл бойы пайдаланғанда, оларды жылытылатын бөлмелерде орналастырады.

Бұл кезде құмның жоғары ылғалдылығынан автокөлікпен шығару қиындатылады. Сондықтан құм бункерлерінен тұрып қалған суды шығару жүйесі қарқындатылады. Тесікті қалпақты құм бункері қайта құрудан кейінгі түрі (40-б, сур) көрсетілген. Диаметрі 50-70мм, саңылау қимасы 5-6мм болатын тесік құбыр, дренажды су әкетілетін құм бункерінің толық биіктігіне орналастырылады. Құбырдың соңғы жағына, дренажды су әкететін науаға дейін реттегіш арматура орналастырылады.

Тұнған суды шығару, құмды шығарғаннан кейін 50-60мин шамасында жүргізіледі. Бұл үшін төгу құбырындағы ысырма ашылады. Су дренажды науаға құйылады. Мұндай бункерде құм күлділігінің өсуі 8-15% болады

40 Сур. Құм бункерлері

а-қалпақтар көмегімен тұрып қалған суды әкету жүйесі; б-тесікті құбыр көмегімен барлық биіктік бойынша тұрып қалған суды әкету жүйесі.

1-диаметрі 150мм қозғалатын құбыр; 2-диаметрі 200мм әкететін құбыр; 3-су жинайтын науа; 4-тұрып қалған суды әкету жүйесі; 5-шибер.

ал тұнған суды кез-келген деңгейде алып кетуге болады.

Ұсынылатын әдебиеттер:

7 нег. (148-169);

12 қос. (313-355).

Бақылау сұрақтары:

1. Щучинск қ. лас су тазарту ғимараттарында тұнба әкетудің жүйелерін қайта құру.

2.Е.В.Алексеевтың, А.Д.Шинибаевтың қалқыма заттарды жинау құрылғысы.

3. Ақтөбе қ., Қарағанды облысының Жайрем поселкесінің тазарту ғимараттарындағы майда тасты құдықты құм алаңдарын қайта құру.

4. Ақтөбе қ. бастапқы жүн өңдеу (БЖӨ) фабрикасының жеке тазарту ғимараттарындағы құм бункерлерді қайта құру.

2.3 Тәжірбиелік сабақтардың мазмұны

№1–Тапсырма. И.Н.Извековтың формуласымен эжекторды есептеу есептеу.

Эжектордың келесі көлем өлшемдерін анықтау: қысым, іске сәйкес судың шығыны, қақпақтың қима алаңы, қақпақтың диаметры, эжектордың алқымының қима алаңы және алқымының диаметрі.

Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау ұшін алдын-ала оған даярланып және ұсынылатын әдебиеттермен және №2 дәрісті окып білу.

Ұсынылатын әдебиеттер:

6 нег. [1-48]; 1 нег. [1-11];

8 қос. [1-75]; 19 қос. [1-87].

Бақылау сұрақтар:

1.Қақпақ алдындағы қысымның анықтау тәртібі.

2. Іске сәйкес судың шығынын анықтау тәртібі.

3. Қақпақтың диаметрі және қима алаңының анықтау тәртібі.

4. Алқымының диаметрі және эжектордың қима алаңының анықтау тәртібі.

№2–Тапсырма. Арластырғыш құрылғылардың тесік таратушы құбырдың өлшемдерінің есептеу.

Арластырғыш құрылғылардың келесі көлем өлшемдерін анықтау: жалпы жоғалы тегеуіріеі, судың қосғалыс жылдамдығы, араластырғыштардағы судың есептік уақыты.

Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау ұшін алдын-ала оған даярланып және ұсынылатын әдебиеттермен және №3 дәрісті окып білу.

Ұсынылатын әдебиеттер:

1 нег.[5-11]; 9 қос. [6-8;10-12].

Бақылау сұрақтар:

1. Тегеуірінің жалпы жоғалуы.

2.Сужинайтын құрылғының тенгейндегі судың қозғалыс жылдамдығының анықтау тәртібі.

3. Араластырғыштардағы судың есептік уақыты анықтау тәртібі.

№3–Тапсырма. Ұшқын тіптік жапалақ пайжа болатын камераның тесік жұйелерінің өлшемдерінің есептеу.

Ұшқын тіптік жапалақ пайжа болатын камераның тесік жұйелерінің келесі өлшемдерін анықтау: қүрама тесікшелердің жалпы алаңы, тесікшелердің жалпы саңы, тесікшелердің қадамы және оның жылдамдығы.

Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып және ұсынылатын әдебиеттермен және №4 дәрісті окып білу.

Ұсынылатын әдебиеттер:

3 нег. [35-47],

11 қос.[8-22].

Бақылау сұрақтар:

1. Қүрама тесікшелердің жалпы алаңының анықтау тәртібі.

2. Тесікшелердің жалпы саңының анықтау тәртібі.

3. Тесікшелердің қадамының анықтау тәртібі.

4. Тесікшелердің жылдамдығының анықтау тәртібі.

№4–Тапсырма. Тундырғыштардың жұмыстарының негізгі технологиялық көрсеткіштердің методикасының анықтау есептеу.

Келесі технологиялық өлшемдерін анықту: тұндырғышта судың орташа жылжу жылдамдығы, жылдамдықтың есебі, судың қанша уақыт болу есебі.

Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып және ұсынылатын әдебиеттермен және №5 дәрісті окып білу.

Бақылау сұрақтар:

1 нег. [150-159]; 9 қос. [66-70].

Бақылау сұрақтар:

1. Тұндырғышта судың орташа жылжу жылдамдығының анықтау тәртібі.

2. Жылдамдықтың есебін анықтау тәртібі.

3.Тұндырғышта қанша судың уақыт болу есебінің анықтау тәртібі.

№5–Тапсырма. Торлардың жұмыстарының тиімділігін бағалау және оның технологиялық өлшемдері.

Торларды тіпке байланысты теріп алу. Торлардың технологиялық өлшемдерін анықтау. Торлардың жұмыстарына баға беру.

Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып және ұсынылатын әдебиеттермен және №8 дәрісті окып білу.

Ұсынылатын әдебиеттер:

4 нег. [115-118;228-235],

15 қос.[41-69;93-95].

Бақылау сұрақтар:

1. Торларды тіпке байланысты теріп алу.

2. Торлардың технологиялық өлшемдерін анықтау.

3. Торлардың жұмыстарына баға беру.

№6–Тапсырма. Құмұстағыштағы құмның гидравликалық ірілігін есептеу.

Құмұстағыштағы құмның гидравликалық ірілігін есептеу методикасын игеру. Құмның құрамындағы фракциалық интегралды графигінің методикасымен танысу.

Жұмысшы құмұстағыштарда ұсталатын құмдардың ірілік есептеу үшін көлденең құмұстағышқа арналған негізгі есептік теңдеумен анықтаймыз:

(1)

мұндағы H – құмұстағыштың жұмысшы бөлігінің тереңдігі;

L – құмұстағыш ұзындығы;

U₀ – құмның гидравликалық ірілігі;

K – түзетуші коэффициент.

Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау үшін алдын-ала оған даярланып және ұсынылатын әдебиеттермен және №9 дәрісті окып білу.

Ұсынылатын әдебиеттер:

3 нег. [132-145]

16 қос.[43-71;94-97].

Бақылау сұрақтар:

1. Құмұстағыштағы құмның гидравликалық ірілігін деген не?

2.Көлденең құмұстағыштағы орташа жылдамдық қандай болуы керек?

3. Құмның гидравликалық ірілігін мен лас судың температурасының қарымқатысы неде?

№7–Тапсырма. Жоғарғы су өсімдіктерді (ЖСӨ) биотоғанда пайдалануы

Өсімдіктерді жінау.Лас суды биотоғанда жоғарғы су өсімдіктерді қолданып терең әдістерімен тазалау.

Әдістемелік нұсқау: Тапсырманы оқушыға орындау ұшін алдын-ала оған даярланып және ұсынылатын әдебиеттермен және №13 дәрісті окып білу.

Ұсынылатын әдебиеттер:

7 нег. [149-152],

15 қос.[17-19;40-42], 19 доп. [149-152]

Бақылау сұрақтар:

1. Тростникті және рогозаны жарға жылдың қай кезінде отырғызу кажет?

2.Тоғанның бетінде жиналатын қалқып жұрген биологиялқ заттарды қандай құрылғымен жинайды?

3. Жоғарғы су өсімдіктерді (ЖСӨ) биотоғанда кандай міндетті атқарады?

4. Жоғарғы су өсімдіктер биотоғанда лас суды терең эдістермен тазалағанда қандай сапалықа жеткізеді?