4.Мейіркеш педагогикасы

«Педагогика» деп - бұл адамды танып білуде, адамныњ к‰рделі рухани єлеміне үнемі еніп отыруды айтады (В. Сухомлинский).

Мейіркеш білімнің реформалануы кезеңінде - мейіркеш ќызыметініњ кеңеюі де байќалып отыр. Біздіњ ќоѓамныњ єр т‰рлі саласындаѓы болып жатќан µзгерістер мейіркештік ќызметтіњ стратегиясын аныќтап отырады. Мейіркештердіњ µз міндеттерін кєсіби т±рѓыдан ќаншалыќты білімді орындап отырса, емдеу мекемелеріндегі мейіркештік процесстіњ жєне мейіркештік кµмектіњ тиімділігі соншалыќты болады. Мейіркештік үрдіс болашаќтаѓы мейіркеш ќызыетіндегі тікелей ќарым-ќатынастарды ќ±рып отырады. Осындай ќатынастыњ т‰рі мейіркештік іс єрекеттерініњ бірі - пациенттерді жєне оныњ туыстарын оќыту болып табылады. Егер мейіркештіњ кєсіби квалификациясын пациент жєне оныњ туыстары аныќ кµре алмаса, онда м±ндай мейіркештердіњ µнегелі бейнесін ќандай дєрежеде екеніне кµз жеткізу ќиын болмайды. Мейіркештердіњ µсиетті-µнегелі тұрақсыздыѓы, этикалық жєне деонтологиялық ережелердіњ мінез құлқында болмауы оныњ тањдап алѓан мамандыѓына сай келмейтінін айта кету керек.

Мейіркеш педагог жєне тәрбиелеуші ролін атќара отырып мейіркештік істіњ айырылмас бµлігі болып саналатын – медициналыќ этика, деонтология жєне мейіркештік философия, ќарым-ќатынас жасаудаѓы мєденитті ‰немі ескеруі ќажет. Пациенттерді жєне оның туыстарын оқыту - мейіркеш күтімінің элементі боп саналады.

4.1.Пациентті оқыту µрісі

Пациент денсаулығыѓыныњ тµмендегенініњ салдарынан кейбір іс-єрекеттерді орындай алмайды, сол ќабілеттіліктерін дамыту ‰шін мейіркеш кєсіби т±рѓыда єсер ете алатындай адамды (пациентті) оќыту µрісінде білімдар болуы керек.

1. Танымдық – пациенттердіњ ќоршаѓан ортадан алѓан білімін, єсерін талдап жєне жинаќтауына даѓдылануына баѓыталѓан µріс.

2. Эмоционалдық – жеке т±лѓаныњ мынадай: єсерлі, аяушылыќ, ќайырымдылыќ, ќатыгездік жєне т.б. эмоционалдыќ ќасиеттерінен тєуелді болатын көңіл күйін сипаттайтын µріс.

Пациентті баќылау кезінде мейіркеш оныќ сыртқы өзгерістерін байқайды:

• Кекті – ќатынас жасау ќажеттілігініњ, эмоционалдыќ µрісініњ б±зылулары, психикалыќ аурулар, мінездегі жєне тєрбиесіндегі аќаулар.

• Ќорыќќан– қорқыныш сезіміне, психикалыќ жағдайларына (фобия, невроз жєне т.б.), темпераментіне (меланхол), күмәншілікке, тұрақсыздыќќа н±сќайды.

• Енжарлыќ- темпераменттігі бойынша ''флегматик'' болып саналады, µрісініњ патологиялық өзгерістер (селсоќтыќ), жігерініњ патологиясыныњ (абулия немесе гипобулия) µзгеруі м‰мкін, сонымен ќатар мінез-ќ±лќыныњ жекелік ерекшеліктері болуы м‰мкін.

• Сасқалақтыќ - жеке басыныњ ерекшелігіне, ќорќыныш сезіміне (алдаѓы тексерістіњ мєнін, ем алу жоспарын, ауруыныњ болжамын білмеу жєне т.б.) н±сќайды; Өз-µзіне орын таппауы- психомоторлы қозуымен дәлелденеді, алдаѓы жасалынатын тексерістерден, операциядан, манипуляциялардан жєне т.б. ќорќу, ауруыныњ батып ауруы, эмоционалдық шок;

• Аффектегі жаѓдай - эмоционалдық өрісінің ќысќа мерзімге қозуы;

• Салмақты – т±раќты эмоционалдыќ жаѓдайыныњ, мінез-ќ±лќыныњ ережесі болып табылады;

• ‡рейленген белгісі - қолын уќалау, дауысындаѓы эмоционалдыќ жаѓдайыныњ жєне мінезініњ ерекшелігініњ т±раќсыздыќтыњ байќалуы алдаѓы манипуляциялар мен тексерулерден ќорќуына н±сќайды.

3. Психомоторлық өрісі-мінезінің, сезімінің, қозғалысының өзгерісінің дамуыныњ µзгеруін сипаттайды, жеке т±лѓаныњ жалпы психомоторлыќ дамуынан, ж‰йке-психикалыќ ауруларынан тєуелді болады.

4. Әлеуметтік - психологиялық µрісі - пациенттің азаматтық жағын, оның жекелік жєне ќызыметтік ерекшеліктерін, яѓни ќабілеттілігін, ой-µрісін, µз-µзіне баѓа беруін, баѓытын, ењбекке ќабілеттілігін, оќып-‰йренуіне деген ќатынасын бейнелейді.Пациентті оќыту пациенттіњ немесе оныњ жан±я м‰шелерініњ келесі педагогикалыќ жаѓдайларда орындайтын ќызыметіне байланысты ќалыптасады:-сырттан ќабылдаѓан аќпарттарды енжар ќабылауынан жєне ±ѓынуынан. Б±л жаѓдайда оќыту негізіне дайын аќпараттарды келесі хабарлау, т‰сіндіру, кµрсету жєне пациенттіњ кейбір іс-єрекеттеріне талап ету єдістері жатады. Аќпаратты ќолдану жєне белсенді т‰рдегі өзіндік іздену, б±л жаѓдайда пациент єсердіњ салдарынан ќалыптасып жатќан µз маќсаттары мен назарын субъект ретінде ќарастырады.Бағытты іздену жєне аќпараттарды қолдану арќылы сырттай ±йымдастырылѓан іс-єрекеттер.‡шінші жаѓдайдаѓы оќытудыњ негізінде мейіркештік проблемаларды ќою, ќойылѓан маќсатарды пациентпен жєне оныњ жан±я м‰шелерімен бірлесіп талќылау, бірлесіп жоспарлау, нєтижелерді баѓалау, ќателіктерді талќылау єдістері бойынша ж‰зеге асырылатын процесстерді басќарып отыру жатады Пациенттіњ денсаулыѓын ќалпын келтірудегі даѓдысы мен ептілігін ќалыптастыру мейіркештіњ практикалыќ іс-єрекеттеріне баѓытталуы тиіс.