Бақылау сұрақтары:

1.Қазу-тиеу жұмыстарының мақсаты;

2. Роторлы экскаваторларды қолдану аймағы, артықшылықтары және кемшіліктері;

3. Роторлы экскаваторлардың жүру механизмi.

7 - Дәріс. Тау жыныстарын драглайндармен қазу

Бiр шөмiштi экскаваторлар түріне шөмiш сыиымдылығы 4-120м³ адымдаушы драглайндар жатады (7.1 кесте). Олар тұрған орнынан төмен және жоғары орналасқан кенжарларды қазуға арналған және тау жыныстарын қазылған кеңiстiкке тасымалдап төгуге қолданылады. Драглайнның адымдап жүруi үймеленген тау жыныстарының үстінде жылжуын қамтамасыз етедi.

7.1 кесте – Драглайндардың техникалық сипаттамасы

Көрсеткiштер	Драглайн
	ЭШ-4/45	ЭШ-8/60	ЭШ-15/90	ЭШ-25/100	ЭШ-80/100	ЭШ-125/125
Шөмiш сыиымдылығы, м3	4	8	15	25	80;100	125;160
ұзындығы, м	45	6	90	100	100	125
Барынша көп көсiп алу тереңдiгi, м	26	35	41	47	47	63
Барынша көп көсiп алу радиусы, м	46	57	81	95	97	120
Барынша көп төгу биiктiгi, м	19,5	21	42	46	43	52
Барынша көп төгу радиусы, м	46	57	83	95	97	120
Экскаватор массасы, т	210	540	1400	2500	10300	16000
Жұмыс кезiндегi жерге меншiктi қысымы, Па	0,41.105	0,74.105	0,9.105	105	1,8.105	2,3.105
Жұмыс циклiнiң ұзақтығы (бұрылу бұрышы 1350), с	95	54	6	65	65	65

Адымдаушы драглайндардың жұмыс параметрлерiне көсiп алу радиусы R_к, көсiп алу тереңдiгi Н_к, төгу радиусы R_т және төгу биiктiгi Н_т жатады (7.1-сурет). Осы параметрлер жебенiң ұзындығына және оның еңкiштiк бұрышына байланысты болады. Көсiп алу радиусы R_к шөмiштi лақтырып тастағанда және көсiп алу радиусы R_кл шөмiштi лақтырмай тастағанда болып бөлiнедi. Лақтырып тастау мөлшерi драглайнның түріне және жүргізушiнiң қабiлетiне байланысты болады да, ол 2,5 м-ден 15 м-ге дейiн жетедi. Шөмiштi лақтырып тастау кезiнде көтеру болат арқанның вертикальдан ауытқуы 12-15⁰ болады.

Көсiп алу тереңдiгi Н_к-экскаватордың тұру горизонтынан қазылатын кемердiң төменгi табанына дейiнгi вертикаль ара қашықтық болып есептеледi. Көсiп алу тереңдiгi жебенiң ұзындығы мен оның еңкiштiк бұрышына, драглайнның кенжарда тұруына, тау жыныстарының физикалық-механикалық қасиеттерiне, болат арқанның ұзындығына және жүргізушiнiң қабiлетiне байланысты болады. Жебенiң еңкiштiк бұрышы 30-35⁰ шамасына тең. Еңкiштiк бұрыштың азаюы драглайнның радиусын және көсiп алу тереңдiгiн көбейтедi.