Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
60_-_90_BILET.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
561 Кб
Скачать
☆
  1. Күшейткіштер сыныптамасы

Көп жағдайларда өлшенетін элементтен алынатын сигнал атқарушы элементті басқару үшін жеткіліксіз болады. Сондықтан бұл сигнал амплитуда бойынша немесе күшейткіштердегі қуат бойынша жоғарылайды. Осылай, күшейткіш элементтер өлшенетін элементтерден алынатын сигналдардың амплитудасын немесе қуатын атқарушы элементтерді басқару үшін жеткілікті шамаға дейін жоғарылату үшін қызмет етеді. Күшейткіштерге келтірілетін энергия түріне қарай олар электрлік, пневмогидравликалық және механикалық болып бөлінеді. Электрлік күшейткіш құрылғы өз кезегінде электронды, магнитті және электромашиналы күшейткіштер болып бөлінеді.

  1. Индуктивтілік датчиктері

Бұл датчиктердің жұмысы болат жүрекшелі катушканың индуктивті кедергісінің өзгерісіне негізделген. Индуктивтілік датчигі келесі артықшылықтарға ие болады: құрылысы қарапайым; жұмыста сенімді; сырғымалы түйіспесі жоқ; беретін электр қуатының салыстырмалы үлкендігінен көрсетуші аспаптарға тікелей қосыла алады; өнеркәсіптік жиіліктің ауыспалы тогінде жұмыс істей алады.

Бұл датчиктердің негізгі қолданылатын аймағы бұрыштық және сызықтық механикалық ығысуларды өлшеу болып табылады. Жәнеде кіретін шаманың өзгерісі, якорьдың, жүрекшенің немесе катушканың өзінің ығысуының салдарынан катушканың индуктивтілігінің өзгеруіне түрленеді, бұл кернеудің немесе датчиктен шығар жердегі токтың өзгеруіне әкеледі.

Суретте (4,а) көрсетілген, қозғалысты якорлі қарапайым датчиктің орма саны W, L катушкасының индуктивтілігі келесі өрнекке тең:

L = WФ/I, (4)

мұндағы Ф — магнит ағыны; I — катушка тогі.

Магниттік ағын, болат магнитөткізгіштің Rбол. кедергісінен, және 2д/SM тең екі ауа саңылаулардың кедергісінен тұратын тізбектің магниттік кедергісіне тәуелді. Көрсетілген кедергілерге магниттік ағынның тәуелділігін ескере отырып, индуктивтілік үшін келесі теңдеуді аламыз:

L = k1/ (Rбол. +2д/SM) (5)

мұндағы SM — магнит өткізудің белсенді ауданы. Катушкадағы токктің келесі өрнекке тең екені белгілі:

I = U/Z = U/ √ R2 + (wL)2 (6) мұндағы Z — катушканың жалпы кедергісі.

Датчиктің өзгермейтін конструктивті параметрлері кезінде катушка арқылы өтетін ток ауа саңылауы д шамасына, қоректің кернеуі жиілігіне w және орамның активті кедергісіне R тәуелді. Токтың шығатын шамасының I ауа саңылауының д кіретін шамасына тәуелділігін көрсететін датчиктің статикалық сипаттамасы, яғни I = f (д) 4, б суретте көрсетілген. Егер Rбол. және R шамаларын ескерсек, онда статикалық сипаттама үшін келесі теңдеуді аламыз:

I = 2U д / k1wSM (7)

Индуктивті датчиктің нақты сипаттамасы теңдеу бойынша (7) құрылған ~<т нөлдік ауа саңылауы кезіндегі ток есебінен және оның үлкен саңылаулар кезіндегі қаныққан мәніне ұмтылуымен кейбір сызықсыздықтың болуымен беріледі.

Индуктивті датчиктер тек қана салыстырмалы төменгі жиіліктерде қолданылады (3000—5000 Гц дейін), өйткені жоғары жиіліктерде қайта магниттелуге болаттың шығыны және ораманың реактивті кедергісі күрт жоғарылайды.

Қарастырылған индуктивті датчиктің якорының екі бағыттада жылжуы үшін бастапқы ауа саңылауы д0 қажетті, яғни бастапқы ток I0, осыған байланысты температураның және қоректендіруші кернеу ауытқуынан өлшеудің едәуір қателігі пайда болады. Осы кемшіліктерді, сонымен қатар ауа саңылауының шамасына тәуелді якорды тартудың электромеханикалық күшін болдырмау үшін, дифферен­циалды индуктивті датчик қолданылады. Мұндай датчиктің сұлбасы 4, в суретінде кескінделген.

Датчиктің якоры ортаңғы жағдайда болғанда, екі катушкадан якорға әсер етуші механикалық күштер өлшенетін жылжудың барлық диапозонында едәуір өзара қарымталанады. Индуктивтілік катушкалары көпірлі немесе дифференциалдық сұлбаға қосылады. Диффе­ренциалдық датчиктің кескіні 4 г суретте көрсетілген. Фазасезінгіш түзеткіш сұлбаларды қолдану кезінде дифференциалдық датчик якордың нөлдік жағдайдан жылжу (қозғалу) бағытын көрсетеді, өйткені ток I бұл кезде фазасын өзгертеді. Қарастырылған датчиктер миллиметрдің ондаған үлесіне қозғалуды өлшеуде қолданылады.

Қозғалыстағы жүрекшелі индуктивтілік датчиктері бір оське орналасқан екі бірдей катушкалы болады. Катушкалардың ішінде цилиндр пішінді, өлшеуішпен байланысқан, жүрекше қозғалады. Жүрекше катушкаларға қатысты симметриялы орналасқан кезде, олардың индуктивті кедергілері бірдей болады. Жүрекшенің біржаққа немесе екінші жаққа қозғалуы кезінде катушкалардың индуктивтілігі өзгереді. Бұл кезде жүрекше қай катушкаға қарай вғвсса, сол катушканың индуктивтілігі артады, ал екіншісінікі кемиді. Осыған сәйкес катушка арқылы өтетін токтар өзгереді.

4 сурет. Индуктивтіліктің датчиктері.

Бұл датчиктің статикалық сипаттамасы, қозғалысты якоры бар датчикке ұқсас, бірақ сызықты бөлімшесі біршама үлкен (4, г сурет). Бұл датчиктер ондаған миллиметр ретті ығысуларды өлшеу үшін қолданыла алады. Жұмысы екі катушканың өзара индукциясы М коэффициентінің өзгерісіне негізделген датчиктерде болады. Мұндай дат­чиктер (4 сурет, д) трансформаторлық деп аталады және екі катушкадан тұрады: біреуі W1 ауыспалы ток кернеуімен U1 қоректенеді, ал екіншісі, екі бөлімнен тұратын W2l және W22, шығатын болып табылады және одан якорь немесе жүрекшенің жылжуына пропорционалды кернеу Uшығ. алынады.