- •60 Билет
- •1 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •2 Басқару жүйесін есептеу
- •3 Сусымалы материалдардың автоматты дозалауыштары.
- •61 Билет
- •1 Инфрақызыл сіңірілудің газталдағыштары
- •1 Гидростатикалық және ултрадыбыс қысым өлшеу
- •2 Сұйықтар мен газдар мөлшерінің жылдамдықты және көлемдік есептеуіштері.
- •3 Реттегіш сыныптары
- •62 Билет
- •2 Радиациялық
- •3 Сыйымдылықты манометрлер
- •63 Билет
- •1 Сұйықтар мен газдар мөлшерінің жылдамдықты және көлемдік есептеуіштері.
- •2 Инфрақызыл сіңірілудің газталдағыштары
- •3 Реттегіштер сыныптамасы
- •64 Билет
- •1 Басқару жүйесін есептеу
- •2 Реттегіш
- •65 Билет
- •Сұйықтар мен газдар мөлшерінің жылдамдықты және көлемдік есептеуіштері.
- •66 Билет
- •1 Температуралық шкалалар, температураны өлшеуге арналған аспаптардың сыныптамасы
- •Күшейткіштер сыныптамасы
- •Индуктивтілік датчиктері
- •67 Билет
- •1 Фотоколориметриялық газталдағыштар.
- •2 Электр кедергілі манометрлер.
- •3Қателік сигнал қалай жасалады.
- •68 Билет
- •1 Кеңею термометрлері.
- •2 Манометрлік термометрлер.
- •3 Өлшеу және өлшеуші асапаптардың қателіктері.
- •69 Билет
- •3 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •70 Билет
- •1 Ультракүлгін сіңірілудің газталдағыштары
- •3 Гидростатикалық деңгей өлшеуіштер
- •71 Билет
- •2 Көрсеткіш шыны мен қалытқылы деңгей өлшегіштер.
- •3 Оптикалық пирометрлер.
- •72 Билет
- •1 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •2 Автоматиканы кеңінен қолдану, сипаты мен тереңдігі техникалық прогресс жүзеге асырылатын жағдайлардағы қоғамдық – экономикалық құрылыммен анықталатын әлеуметтік салдарды тудырады.
- •73 Билет
- •3 Пьезоэлектрлік манометрлер
- •74 Билет
- •3 Қазіргі кездегі автоматты жүйелерде, объектілердің реттелетін шамалары туралы ақпаратты алуға арналған көптеген түрлі құрылғылар қолданылады.
- •75 Билет
- •76 Билет
- •1Қысымның тұрақты құламасының шығын өлшеуіштері.
- •2 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •77 Билет
- •1 Электропневматикалық және пневмоэлектрлік түрлендіргіштер
- •78 Билет
- •3 Белсенді кернеу датчиктері
- •79 Билет
- •2 Қысымның тұрақты құламасының шығын өлшеуіштері.
- •80 Билет
- •3Электропневматикалық және пневмоэлектрлік түрлендіргіштер
- •81 Билет
- •1 Автоматиканы кеңінен қолдану, сипаты мен тереңдігі техникалық прогресс жүзеге асырылатын жағдайлардағы қоғамдық – экономикалық құрылыммен анықталатын әлеуметтік салдарды тудырады.
- •3Электропневматикалық және пневмоэлектрлік түрлендіргіштер
- •82Билет
- •1 Магнитті күшейткіштер.
- •83Билет
- •1 Қысымның тұрақты құламасының шығын өлшеуіштері.
- •2 Сыйымдылықты манометрлер
- •3 I. Басқару әдісі бойынша асу тп үш топқа бөлінеді:
- •84Билет
- •1 Ультракүлгін сіңірілудің газталдағыштары
- •85 Билет
- •1 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •2 Ультрадыбысты шығын өлшеуіштер
- •86 Билет
- •87 Билет
- •3 Шығынды өлшеуге арналған аспаптар сыныптамасы.
- •88 Билет
- •3 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •89 Билет
- •90 Билет
87 Билет
1 Автоматиканы кеңінен қолдану, сипаты мен тереңдігі техникалық прогресс жүзеге асырылатын жағдайлардағы қоғамдық – экономикалық құрылыммен анықталатын әлеуметтік салдарды тудырады.
Автоматтандырылған жүйелерді енгізу техникалық прогрестің негізгі бағыты және бүкіл қоғамның өндіруші күштерінің дамуы болып табылады. Жоспарлаушы шаруашылық автоматтандыруды өндіріске енгізу мен басқарудың нәтижелерін алдын-ала ескеруге, босаған мамандарды халық шаруашылығының басқа салаларында қолдануға, өндіріс пен тауарларды тұтынуды теңестіруге мүмкіндік береді. Бұл жағдайлардағы механикаландыру мен автоматтандыру жұмыс аптасын қысқартуға, денсаулық үшін ауыр және зиянды еңбек түрлерін жоюға жағдайлар жасайды, бұл әсіресе өнеркәсіптің металлургиялық, тау-кен және басқада салалары үшін өте маңызды.
Автоматтандыруды жүйесін енгізудің маңызды нәтижесі ой және күш еңбегінің бөлінуін жою үшін жағдай жасау және тұлғаның мәдениеттің, ғылымның, техниканың және қоғамдық қызметтің әртүрлі салаларында еркін шығырмашылықты дамуына жағдай жасау болып табылады.
Автоматты реттеу мен басқару жүйелерінің экономикалық тиімділігін бағалау өте күрделі міндет болады, ол көп жағдайларда автоматтандырылған өндірістің қызметін бағалау критерияларын таңдаудың дұрыстығымен анықталады. Мұндай критерияны дұрыс таңдамау техникалық прогрестің баяулауына, негізделмеген техникалық шешімдерге және қосымша шығындарға келтіреді. Мысалы, өнімнің өздік құнынан автоматтандыруға жұмсалатын күрделі қаржыны алып тастау немесе енгізбеу басқару жүйелерінің негізсіз күрделенуіне және автоматтандыру құралдарының өтелу мерзімінің ұзаруына соқтырады. Өнімді шығаруды жалпы көрсеткіштермен бағалау кезінде, сапаны жоғарылатуды дұрыс есептемеген жағдайда автоматтандырылған жүйелерді енгізу ынтасы болмайды, ал ол негізінен кәсіпорын жұмысының осы көрсеткішін жоғарылатуға негізделген.
2 Өзінің жұмыс режимін өзгерту мүмкіндігіне тәуелді реттегіштер екі сыныпқа бөлінеді: детерминирленген және күйге келтірумен — экстремалды және адаптивті. Детерминирленген реттегіштер реттеу процесінде өзінің параметрлерін өзгертпейді, ал экстремалдылар — объектінің шығыс шамаларының оптималдық мәнін үздіксіз іздейді. Адаптивті реттегіштерде, объектінің жұмыс істеуі кезінде оның сипаттамаларының өзгеруі кезінде реттеудің оптималды сапасына жету мақсатында параметрлерді күйге келтіру жүргізіледі.
3 Шығынды өлшеуге арналған аспаптар сыныптамасы.
Технологиялық процестерді басқару үшін қосалқы материалдардың, отынның, бастапқы және алынатын өнімдердің шығыны мен санының дәл есептелуі қажетті.
Шығын деп уақыт бірлігінде белгілі бір қима арқылы өтетін заттың көлемі немесе массасы аталады. Яғни осыған сәйкес, көлемдік Q және массалық G шығындар болады, олар өзара заттың тығыздығы арқылы байланысты с (кг/м3). Сұйық шығынының көлемдік бірлігінен массалығына өту үшін оның температурасын ескеру қажет, өйткені:
сt = с20 /[1 -в(20-t)] (61)
мұндағы с20—20 °С кезіндегі сұйық тығыздығы; в — сұйықтың көлемдік кеңеюінің температуралық коэффициенті, 1/°С; t — сұйық температурасы, °С.
СИ жүйесінде көлемдік шығынның негізгі бірлігі м3/с, ал массалықта — кг/с. Техникалық өлшеулер кезінде көбінесе м3/сағ және кг/сағ бірліктері қолданылады.
Зат шығынын өлшеуге арналған аспап шығын өлшеуші деп, ал зат саны — мөлшер санаушы деп аталады. Өлшеудің қабылданған әдісіне тәуелді келесідей шығын өлшеуіштер болады: қысымның ауыспалы құламасы; жылдамды (арынды); қысымның тұрақты құламасы; электромагнитті (индукциялық); ультрадыбысты. Мөлшер санаушылар жылдамдықты, көлемді және ротациялық болып бөлінеді.