- •60 Билет
- •1 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •2 Басқару жүйесін есептеу
- •3 Сусымалы материалдардың автоматты дозалауыштары.
- •61 Билет
- •1 Инфрақызыл сіңірілудің газталдағыштары
- •1 Гидростатикалық және ултрадыбыс қысым өлшеу
- •2 Сұйықтар мен газдар мөлшерінің жылдамдықты және көлемдік есептеуіштері.
- •3 Реттегіш сыныптары
- •62 Билет
- •2 Радиациялық
- •3 Сыйымдылықты манометрлер
- •63 Билет
- •1 Сұйықтар мен газдар мөлшерінің жылдамдықты және көлемдік есептеуіштері.
- •2 Инфрақызыл сіңірілудің газталдағыштары
- •3 Реттегіштер сыныптамасы
- •64 Билет
- •1 Басқару жүйесін есептеу
- •2 Реттегіш
- •65 Билет
- •Сұйықтар мен газдар мөлшерінің жылдамдықты және көлемдік есептеуіштері.
- •66 Билет
- •1 Температуралық шкалалар, температураны өлшеуге арналған аспаптардың сыныптамасы
- •Күшейткіштер сыныптамасы
- •Индуктивтілік датчиктері
- •67 Билет
- •1 Фотоколориметриялық газталдағыштар.
- •2 Электр кедергілі манометрлер.
- •3Қателік сигнал қалай жасалады.
- •68 Билет
- •1 Кеңею термометрлері.
- •2 Манометрлік термометрлер.
- •3 Өлшеу және өлшеуші асапаптардың қателіктері.
- •69 Билет
- •3 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •70 Билет
- •1 Ультракүлгін сіңірілудің газталдағыштары
- •3 Гидростатикалық деңгей өлшеуіштер
- •71 Билет
- •2 Көрсеткіш шыны мен қалытқылы деңгей өлшегіштер.
- •3 Оптикалық пирометрлер.
- •72 Билет
- •1 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •2 Автоматиканы кеңінен қолдану, сипаты мен тереңдігі техникалық прогресс жүзеге асырылатын жағдайлардағы қоғамдық – экономикалық құрылыммен анықталатын әлеуметтік салдарды тудырады.
- •73 Билет
- •3 Пьезоэлектрлік манометрлер
- •74 Билет
- •3 Қазіргі кездегі автоматты жүйелерде, объектілердің реттелетін шамалары туралы ақпаратты алуға арналған көптеген түрлі құрылғылар қолданылады.
- •75 Билет
- •76 Билет
- •1Қысымның тұрақты құламасының шығын өлшеуіштері.
- •2 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •77 Билет
- •1 Электропневматикалық және пневмоэлектрлік түрлендіргіштер
- •78 Билет
- •3 Белсенді кернеу датчиктері
- •79 Билет
- •2 Қысымның тұрақты құламасының шығын өлшеуіштері.
- •80 Билет
- •3Электропневматикалық және пневмоэлектрлік түрлендіргіштер
- •81 Билет
- •1 Автоматиканы кеңінен қолдану, сипаты мен тереңдігі техникалық прогресс жүзеге асырылатын жағдайлардағы қоғамдық – экономикалық құрылыммен анықталатын әлеуметтік салдарды тудырады.
- •3Электропневматикалық және пневмоэлектрлік түрлендіргіштер
- •82Билет
- •1 Магнитті күшейткіштер.
- •83Билет
- •1 Қысымның тұрақты құламасының шығын өлшеуіштері.
- •2 Сыйымдылықты манометрлер
- •3 I. Басқару әдісі бойынша асу тп үш топқа бөлінеді:
- •84Билет
- •1 Ультракүлгін сіңірілудің газталдағыштары
- •85 Билет
- •1 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •2 Ультрадыбысты шығын өлшеуіштер
- •86 Билет
- •87 Билет
- •3 Шығынды өлшеуге арналған аспаптар сыныптамасы.
- •88 Билет
- •3 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •89 Билет
- •90 Билет
84Билет
1 Ультракүлгін сіңірілудің газталдағыштары
Бұл аспаптардың әрекеті сынаптың, хлopдың, күкіртсутектің, азот оксидінің және бірқатар басқа заттардың буларының спектрдің (л<0,4 мкм) ультракүлгін бөлігінде жұтуға сипатты сызықтарының болуына негізделген. Заттың концентрациясы ультракүлгін сәуленің жұтылу шамасы бойынша анықталады.
Мысалы, сынап буының мөлшерін анықтау үшін ультракүлгін сәулелену көзі ретінде жиілігі 30 МГц генератордан қоректенетін сынапты шамдар пайдаланылады. Бұл кезде 90 % аса шамның сәулесі, сынаптың жұту максимумына сәйкес келетін, 2537 А толқын ұзындығына келеді.
Ультракүлгін жұтудың екі каналды газталдағышының сұлбасы 45 суретте келтірілген. Жоғары жиілікті генератордан 11 қоректенетін сынапты шамның 1 сәулеленуі салыстырмалы және жұмысшы оптикалық каналдарға түседі. Жұмысшы каналда сәулелену жарықсүзгіш 3, линза 4, жұмысшы камера 5 арқылы өтеді және фотоэлементке түседі.
44 сурет. Оптика – акустикалық газталдағыштың принципиалды сұлбасы.
Жұмысшы камераға талданатын газ қоспасы үздіксіз беріліп отырады. Жоғарғы оптикалық каналда, линзадан 4, жарық сүзгіштен 3 және салыстырмалы фотоэлементтен 6 өзге, жұмысшы камера 5 арқылы бақыланатын газ қоспасы өту кезінде шкаланың нөлін кезеңді орнықтыру үшін қызмет ететін жартылай мөлдір пластина 2 орнадластырылған. Фотоэлементтер 6 және 7 қоректену блогімен 10 көпірлі сұлбаға ендірілген. Көпірдің өлшенетін диагоналына электронды күшейткіш 8 қосылған. Талданатын газ қоспасындағы сынап буының пайда болуы кезінде жұмысшы өлшеуші каналда ультракүлгін сәуленің бір бөлігі жұтылады, ол магнилі фотоэлементпен 7 тіркеледі, соның салдарынан көпірдің тепе-теңдігі бұзылады. Баланстанбаған өлшеуші диагоналда пайда болатын сигнал электронды күшейткіш арқылы реверсивті қозғалтқышқа әсер етеді (РҚ) 9, ол жаңа тепе-теңдік түсу кезеңіне дейін реохордты Rр ығыстырады. Сонымен бірмезгілде реохордтың қозғалтқышымен аспап шкаласы бойлығымен көрсеткіш жылжиды. Аспаптың сезімталдығы 0,001 мг/м3 құрайды, жылдам әрекеттенуі 10 секунд. Өлшеу диапазоны 0-0,3 және 0-2 % құрайды. Негізгі қателік 5 % тең.
45 сурет. Ультракүлгін сіңіргіш газталдағыш сұлбасы.
2 Объектіге әсер ету сипатына қарай реттегіштер үздіксіз және дискретті әрекеттегі реттегіштер болып сыныпталады. Біріншісі реттеуші әсердің үздіксіз өзгеруін қамтамасыздандырады. Көп жағдайларда оларға реттеуші органның импульсті қозғалуы болатын реттегіштер жатады. Екіншісі арасында реттеуші әсер тұрақты интервалдағы уақыттың белгілі бір кезеңінде ғана реттеуші ықпалды өзгертеді. Кіретін сигналды кванттау түріне қарай дискретті әрекеттегі реттеушілер релейлі, импульсті және сандық болып бөлінеді
3 Автоматты реттегіш деп көмегімен автоматты реттеу процесі жүзеге асырылатын құрылғы (құрылғылар жиынтығы) аталады. Автоматты реттегіштің жұмыс істеуі реттеу алгоритміне сәйкес жүреді, реттеу алгоритмі деп реттеуіштің шығысындағы шаманың кірісіндегі шамаға функционалды тәуелділігінің математикалық көрсетілуін түсінеміз. Реттегіштердің негізгі міндеті, объектінің талап етілетін күйін қалпына келтіру үшін, реттелетін шаманың өлшенген ауытқуына тәуелді реттеу объектісіне басқару әсерін қалыптастырумен қорытындыланады. Автоматты реттегіштер әртүрлі белгілері бойынша сыныпталады.Өзінің жұмыс режимін өзгерту мүмкіндігіне тәуелді реттегіштер екі сыныпқа бөлінеді: детерминирленген және күйге келтірумен — экстремалды және адаптивті. Детерминирленген реттегіштер реттеу процесінде өзінің параметрлерін өзгертпейді, ал экстремалдылар — объектінің шығыс шамаларының оптималдық мәнін үздіксіз іздейді. Адаптивті реттегіштерде, объектінің жұмыс істеуі кезінде оның сипаттамаларының өзгеруі кезінде реттеудің оптималды сапасына жету мақсатында параметрлерді күйге келтіру жүргізіледі.