3.14 Сурет – Жоғары кернеу торабы

а – сұлба; б – қалыпты режимдегі кернеулердің векторлық диаграммасы

3.15 Сурет - Трансформаторлар бейтарабының жағдайы

Қатаң жерлендірілген бейтарап өтемделгенмен қатар асқын кернеулерді төмендетудің тиімді шараларының бірі болып табылады. Бұл қажетті оқшауламаны азайтуға мүмкіндік береді, олай болса, торапқа салынатын күрделі қаржыларды да азайтады.

Кемшіліктері:

- ҚТ ағыту электрмен жабдықтаудың үзілісіне алып келеді;

- ҚТ үлкен токтарын қабылдау үшін металды көп қажет ететін жерлендіруші құрылғылардың күрделі жүйесіне күрделі қаржылар қажет;

- бір қатар жағдайларда бірфазалық ҚТ тогы үшфазалық ҚТ тогынан асып кетеді және трансформаторлар бейтараптарының бір бөлігін жерден ажыратады (3.15 сур. қараңыз).

                                                     

3.4 Трансформаторлар және автотрансформаторлардың орын ауыстыру сұлбалары, параметрлері

 Екіорамды трансформаторлардың әдетте Г- тәрізді орын ауыстыру сұлбалары бар (3.16 сур. қараңыз).

                          

3.16 Сурет

 Трансформаторлардың негізгі параметрлерінің санына жатады: қысқа тұйықтау шығындары ΔР_к, бос жүріс шығындары ΔР_хх, қысқа тұйықтау кернеуі U_к% және бос жүріс тогы i_хх%. Бұл деректер трансформатордың орын ауыстыру сұлбасының барлық кедергілері мен өткізгіштерін анықтауға мүмкіндік береді.

Трансформатордың бір фазасының активтік және индуктивтік кедергілерін қысқа тұйықтау тәжірибесінен анықтауға болады. Бұл тәжірибеде трансформатордың екіншіреттік орамы қысқа тұйықталады, ал біріншіреттік орамға трансформатордың екі орамында номиналды токтар орнайтындай кернеу беріледі. Бұл кернеуді қысқа тұйықтау кернеуі деп атайды.

 Қысқа тұйықтау тәжірибесіндегі трансформатордың тұтынатын активтік қуаты іс жүзінде түгелдей оның орамдарының қызуына жұмсалады. Мұнда болаттағы шығындар берілген аз кернеуге байланысты төмен. Сондықтан қысқа тұйықтау тәжірибесінде

                           

одан                         

                                                 (3.10)

          Қысқа тұйықтау кернеуі U_к екі құраушыдан тұрады: қысқа тұйықтау режимінде ағатын токтан пайда болатын активтік және индуктивтік кедергілердегі кернеудің құлаулары. Және осы кездегі ірі трансформаторларда бірінші құраушы екіншіден көп аз, өйткені R_т<<Х_т. Трансформатордың активтік кедергісіндегі кернеудің құлауын ескермей, есептеуге болады

  (3.11)

      одан             

             (3.12)

Трансформатордың орын ауыстыру сұлбасының G_т және B_т өткізгіштіктері бос жүріс тәжірибесінің нәтижелері бойынша анықталады, мұнда ағытулы тұрған екіншіреттік орамда біріншіреттік орамға номиналды кернеу беріледі. Трансформатордың орын ауыстыру сұлбасынан байқалатыны, бұл режимдегі трансформатор тұтынатын ток және тиісті қуат магниттеу тізбегінің параметрлерімен анықталады. Онда,

                                         

                                         

   одан             (3.13)

                     (3.14)

           Магниттеуші қуат ΔQ_xx әдетте трансформатордың бос жүрісінің толық қуатына тең қабылданады S_хх, өйткені активтік қуаттың шығындары ΔР_хх ΔQ_хх салыстырғанда аз.

 Салыстырмалы бірліктердегі қуат S_хх пайызбен берілген бос жүріс тогына тең, ол трансформаторлардың паспорттық мәліметтерінде көрсетіледі

Үшорамды трансформаторлар үш сәулелі жұлдыз түрінде орын ауыстыру сұлбасымен көрсетіледі (3.17 сур. қараңыз).