5.8 Сурет

  Жиілік қалпына келгеннен кейін тұтынушыларды тез қосу үшін АЧР (ЧАПВ) кейінгі автоматты қайта қосуды қолданады. Әдетте оны 49,2 – 50 Гц жиілігіне баптайды, және тұтынушыларды уақыт дересі 5 сек сатылап қосады. Өйткені басқа жағдайда қайтадан жиіліктің төмендеуі пайда болуы мүмкін. ЧАПВ уақыт бойынша бастапқы ұстамасын 10 – 20 сек қабылдайды.

         АЧР құрылғыларына әдетте жауапкершілігі аз тұтынушыларды қосады. Бірақ олардың тәуліктің және жылдың кез – келген уақытында жеткілікті қуаты болу керек.

 

5.4 Реактивтік қуаттардың теңгерімі және оның кернеуді реттеумен байланысы

Энергия жүйесінде реактивтік қуаттардың оперативтік теңгерімі сақталу керек

∑Q_г + ∑Q_в +∑Q_к.у = ∑Q_п +∑∆Q_с,

   мұнда ∑Q_г – станция генераторларының реактивтік қуаты;

        ∑Q_в – электрберіліс желілерінің зарядтық қуаты;

        ∑Q_к.у – өтемдеуші құрылғылардың қуаты;

        ∑Q_п – тұтынушылардың реактивтік қуаты;

        ∑∆Q_с – электр тораптарында реактивтік қуаттың шығындары.

                

5.9 Сурет 5.10 сурет

  Бұл теңгерім кернеу бойынша жүктеменің статикалық сипаттамаларымен сәйкес В өндіруші қуаттың өзгеруі есебінен тұрақты сақталады (5.9 сур. қараңыз).

Реактивтік қуаттың теңгерім шарты тікелей электр торабындағы кернеулердің шамаларымен байланысты. Осы байланысты тораптың бір элементі сұлбасының үлгісінде қарастырайық (5.10 сур. қараңыз). Уақыттың бастапқы сәтінде реактивтік қуаттың теңгерімі болды және желінің басындағы кернеу U₁, ал оның соңында U₂ тең. Бұл кернеулерге статикалық сипаттамалар бойынша тұтынушылардың жүктемесі сәйкес келеді P_н + jQ_н.  Желінің соңындағы кернеуді анықтауға болады

Егер реактивтік қуаттың көзін жүктемеден азайту есебінен кернеуді U₁ ден U₁^' дейін төмендетсе, онда жүктеме түйінінде кернеу U₂   ден  U₂^' дейін төмендейді. Мұнда статикалық сипаттамалар бойынша тұтынушылардың қуаты P_н^' + jQ_н^' дейін төмендейді (5.9 сур. қараңыз) және желінің соңындағы кернеу 

 U₂ кернеуінің өзгеруі желінің басындағы кернеудің төмендеуінен және кернеу шығындарының өзгеруінен болады. Реактивтік қуаттың статикалық сипаттамалары активтік қуаттың сипаттамаларынан едәуір тік. Кернеу өзгеруінің әр пайызына активтік қуаттың 0,6–2%, ал реактивтіктің 2-5% өзгеруі болады. Сондықтан U₁ кернеуінің төмендегенінде кернеу шығындары төмендейді. Нәтижесінде U₂ өзгеруі U₁ өзгеруінен аз болады

U₂ – U₂^' < U₁ – U₁^'.

 

Сонымен, статистикалық сипаттамаларға сәйкес тұтынушылардың жүктемесі өзгеру есебінен U₂ кернеуінің біршама реттелуі болады. Бұл процес кернеу бойынша жүктеменің реттеуші әсері деп аталады. Мұндай реттеудің нәтижесінде U₁^' және U₂^' кернеулерінің жаңа мәндеріне реактивтік қуат теңгерімінің жаңа шарты сәйкес келеді.

Жүктеменің реттеуші әсері U_кр кейбір шектеулі кернеуге дейін болады. Егер U₂ кернеуі шектеуліден төмен болса, онда кері құбылыс болады: кернеудің төмендеуі тұтынушылардың реактивтік жүктемесінің өсуін тудырады, бұл кернеу шығындарының өсуіне және U₂ кернеуінің одан әрі төмендеуіне алып келеді. Кернеу көшкіні басталады және реактивтік қуаттың теңгерімі бұзылады (5.1 сур. қараңыз). Мұнда t₁ – кернеудің U_кр дейін төмендеу сәті, ал t₂ – t₁ уақыт аралығы көшкіннің даму процесі (бірнеше секунд). Кернеу көшкінінің нәтижесінде жүктеме орнықтылығы бұзылады, ол тұтынушылардың өздігінен жүктемеден арылуымен өрнектеледі. Оларды ағытқаннан кейін кернеу қалпына келеді.