- •1 Электрэнергетикалық жүйелер және электр тораптары туралы жалпы ұғымдар
- •1.1 Электр торабы электрэнергетикалық жүйенің бір бөлігі есебінде
- •1.2 Электр тораптарын жіктеу
- •1.1 Сурет
- •1.3 Электр тораптарына қойылатын талаптар
- •1.4 Электр тораптарын есептеу мәселелері
- •2 Электр тораптарының қиыстырмасы туралы жалпы мәліметтер
- •2.1 Электрберіліс ауа желілерінің қиыстырмалық элементтері
- •2.3 Сурет - Біртізбекті желілердің аралық темірбетон тіректері
- •2.4 Суреті - Ұшты фарфор оқшаулағыштар
- •2.1 Сурет - Ауа желілері сымдарының қиыстырмалары
- •2. 5 Сурет – Ілінетін оқшаулағыштар пф (а) және пс (б)
- •2.6 Суреті – Полимерлік оқшаулағыштар
- •2.2 Кабельдердің қиыстырмасы туралы жалпы мәліметтер
- •2.7 Сурет – Талсымдары секторлы кернеуі 1-10 кВ үшталсымды кабельдің құрылысы
- •2.8 Сурет – Оқшауламасы тігілген полиэтиленнен жасалған кабельдің қиыстырмасы
- •3 Электр торабы элементтерінің сипаттамалары және параметрлері
- •3.1 Ауа және кабель желілерінің орын ауыстыру сұлбалары, параметрлері
- •3.2 Сурет
- •3.2 Электр тораптары элементтерінің номиналды кернеулері
- •3.3 Электр тораптары бейтараптарының режимдері
- •3.5 Сурет – Үшфазалық электр тораптарының нөлдік нүктесі
- •3.6 Сурет – Үшфазалық токтың төртсымды торабы
- •3.7 Сурет – Бейтарабы оқшауланған торап
- •3.8 Сурет – Бейтарабы оқшауланған торап
- •3.9 Сурет – с фазасы жерге тұйықталғандағы кернеулердің векторлық диаграммасы
- •3.10 Сурет - Бейтарабы оқшауланған жоғарывольттік торап
- •3.11 Сурет – Кернеулер мен сыйымдылық токтарының векторлық диаграммасы
- •3.12 Сурет – Фаза жерге тұйықталғанда бейтарабы өтемделген тораптағы токтардың таралуы
- •3.13 Сурет – Сыйымдылық токты өтемдегендегі токтар мен кернеулердің векторлық диаграммасы
- •3.14 Сурет – Жоғары кернеу торабы
- •3.15 Сурет - Трансформаторлар бейтарабының жағдайы
- •3.4 Трансформаторлар және автотрансформаторлардың орын ауыстыру сұлбалары, параметрлері
- •3.16 Сурет
- •3.17 Сурет
- •3.18 Сурет
- •3.5 Желілердегі қуат және энергияның шығындарын анықтау
- •3.19 Сурет – Ұзақтық бойынша жүктеменің жылдық графигі
- •3.20 Сурет - Ұзақтық бойынша жүктеменің сатылық графигі
- •3.21 Сурет
- •3.6 Трансформаторлардағы қуат пен энергияның шығындары
- •4 Тұйықталмаған және қарапайым тұйықталған электр тораптарының жұмыс режимдерін есептеу
- •4.1 Торап режимін есептеу мәселесі, негізгі долбарлар
- •4.2 Кернеу шығыны бойынша жүктемесі соңындағы желінің есебі
- •4.1 Сурет
- •4.2 Сурет – Жүктемесі соңындағы желінің векторлық диаграммасы
- •4.3 Тұйықталмаған электр тораптарының режимін есептеу
- •4.3 Сурет
- •4.4 Сақиналы тораптардың режимдерін есептеу
- •4.4 Сурет
- •4.5 Сурет
- •4.6 Сурет
- •4.7 Сурет
- •4.5 Қорек көздерінің айырмашылығы бар кернеулерінде екі жақтан қоректенетін желілердің режимін есептеу
- •4.8 Сурет
- •4.6 Күрделі тұйықталған тораптарды торапты түрлендіру әдісімен есептеу
- •4.9 Сурет
- •4.10 Сурет
- •4.11 Сурет
- •5 Электр жүйелерінің жұмыс режимдері
- •5.1 Активтік қуаттардың теңгерімі және оның жиілікті реттеумен байланысы
- •5.1 Сурет
- •5.2 Сурет
- •5.2 Электр жүйелерінде жиілікті реттеу
- •5.3 Сурет
- •5.6 Сурет
- •5.3 Апаттан кейінгі режимдерде жиілікті реттеу
- •5.7 Сурет
- •5.8 Сурет
- •5.4 Реактивтік қуаттардың теңгерімі және оның кернеуді реттеумен байланысы
- •5.9 Сурет 5.10 сурет
- •5.11 Сурет
- •5.5 Электр тораптарында реактивтік қуаттың көздері
- •5.12 Сурет
- •5.13 Сурет
- •5.14 Сурет
- •5.15 Сурет
- •6 Электр тораптарындағы электрэнергия сапасы және кернеуді реттеу
- •6.1 Электрэнергия сапасының электрқабылдағыштар мен электраппараттардың жұмысына әсері
- •6.2 Электрэнергия сапасының көрсеткіштері
- •6.3 Электр тораптарында кернеуді реттеу мәселесі
- •6.4 Торапта кернеуді өзгерту және реттеу тәсілдері
- •6.1 Сурет
- •6.5 Трансформаторлардың және автотрансформаторлардың трансформация коэффициенттерін өзгертумен кернеуді реттеу
- •6.2 Сурет
- •6.3 Сурет
- •6.6 Торап параметрлерін өзгертіп кернеуді реттеу
- •6.7 Реактивтік қуаттың ағындарын өзгертіп кернеуді реттеу
- •6.4 Сурет
- •6.5 Сурет
- •Мазмұны
4.6 Сурет
2 нүктеге қуат екі жақтан келеді. Бұл нүктені токтың бөліну нүктесі дейді және ол суретте қарайтылған үшбұрышпен белгіленген.
Түйінді нүктелерде кернеулерді есептеу үшін шартты түрде сұлбаны (4.6, а сур. қараңыз) ағын бөлінетін нүктеден кеседі (4.6, б сур. қараңыз).
Екі тәуелсіз бөліктен тұратын сұлба алынды, олардың әрқайсысы тарсырылған жүктемелері және жалпы қорек көзінің шиналарындағы UA = UB кернеулері бар тұйықталмаған торапты сипаттайды. Онда, сақиналы тораптың одан әрі жасалатын есебі тұйықталмаған тораптардікіндей басының деректері бойынша жасалу керек. 110 - 220 кВ тораптар үшін қуаттың щығындары ескеріледі және түйінді нүктелердегі кернеулер анықталады. 35 кВ және төмен тораптар үшін кернеулер қуат шығындарын ескермей есептеледі.
Бір қатар жағдайларда есептің бірінші кезеңінен кейін ағын бөлінуінің екі нүктесі болуы мүмкін: біреуі активтік, басқасы реактивтік қуатпен (4.7, а сур. қараңыз).
2 нүктесі – активтік қуат үшін ағын бөліну нүктесі, ал 3 нүкте – реактивтік қуат үшін. Бұл жағдайда сақиналы торап ағын бөліну нүктелерінде кесіледі және екі тұйықталмаған желі болып көрсетіледі (4.7, б сур. қараңыз).
Бұл жағдайда ағын бөліну нүктелерінің арасындағы айланда қуаттың шығындары анықталады
2 нүктедегі жүктемені қабылдайды
=Р2+
jQ2=P||+
j(Q||+ΔQ|||),
3 нүктеде
=Р3+
jQ3=
P||+
ΔP|||+
jQ|V.
4.7 Сурет
Одан әрі есепті екі тұйықталмаған тораптардікіндей жүргізеді.
Алдын ала есептерді жүргізгенде, яғни сымдардың қималары белгісіз болғанда, тораптың барлық айландарындағы сымдар қималарының теңдік шартын қабылдайды. Бұл жағдайда
қатынасы және есепті айландар ұзындығы бойынша жүргізуге болады. Мұнда (4.26) формулалары болады
.
(4.27)
4.5 Қорек көздерінің айырмашылығы бар кернеулерінде екі жақтан қоректенетін желілердің режимін есептеу
Соңдарында кернеулері әртүрлі екі жақтан қоректенетін желі қуаттың тәуелсіз көздері бар электр тізбектерінің санына жатады. Мұндай желілерді есептеу үшін беттестіру қағидасы пайдаланылады.
4.8 суретінде (а) UA = UBболғанда екі жақтан қоректенетін желінің бастапқы сұлбасы және беттестіру қағидасына сәйкес алынған екі сұлба (б, в) келтірілген. Мұнда В шиналарында кернеудің екі құраушысы көрсетілген, олардың біреуі А шиналарындағы кернеуге тең, яғни
=
+Δ
(4.28)
4.8 Сурет
Бастапқы сұлбада токтар токтардың екі жүйе қосындысының нәтижесі ретінде қарастырылады, олардың біреуі ΔЕ = 0 болғанда = кернеулерінің әсерімен анықталады (4.8, б сур. қараңыз), ал басқасы = = 0 болғанда қосымша э.қ.к. ΔЕ әсерінен пайда болады (4.8, в сур. қараңыз). Келтірілген сұлбалар бастапқы сұлбаның режимін дәл есептеуге мүмкіндік береді.
Егер 4.8, б суретіндегі сұлба үшін 1 және 2 нүктелеріндегі кернеу номиналдыға тең десек, онда осы сұлбаны есептеу үшін сақиналы сұлба үшін алынған формулаларды пайдалануға болады. 4.8, в суретіндегі сұлбаны есептегенде 1 және 2 түйінді нүктелердің жүктемелерін сұлбадан шығарып тастауға болады (токтар тармақтарда ақпайды), ал желіде ΔЕ қосылған әсерінен пайда болған тек теңестіруші ток ағады
.
(4.29)
Екі есепті беттестіру нәтижесінде желінің бас айландарындағы қуаттарды алады
,
.
Жалпы жағдайда n жүктемелерде (4.29) ескергенде бұл формулалар жазылуы мүмкін
,
(4.30)
.
(4.31)
Одан әрі есеп ағын бөліну нүктесін және сақиналы тораптардағыдай түйінді нүктелердегі кернеулерді анықтаумен аяқталады.
