- •Бүйректің жедел зақымдалуы
- •Мазмұны
- •Бүйректің жедел зақымдалуының (бжз) анықтамасы
- •2. Бүйректің жедел зақымдалуының себептері және жіктелуі
- •Пререналды себептері
- •Ақк азаюы
- •Жүрек лақтырысының төмендеуі
- •Жүйелі вазодилятация
- •Бүйрек ішілік вазомоторлы өзгеріс
- •Реналды бүйректің жедел зақымдалуы
- •Постреналды бжз
- •3. Бүйректің жедел зақымдалуының патогенезі
- •Пререналды бүйректің жедел зақымдалуы
- •Жедел тубулярлы некроздың патофизиологиясы
- •Постреналды бүйректің жедел зақымдалуының патогенезі
- •4. Бүйректің жедел зақымдалуының клиникалық көріністері мен диагностикасы
- •Анамнез:
- •Пререналды және реналды бжз-ның дифференциальды диагностикасы (s. Steddon e.A., 2006)
- •Зерттеудің визуалды әдістері
- •Бүйректің жедел зақымдалуының клиникасы
- •Бүйректің жедел зақымдалуының емі
- •Бүйректің жедел зақымдалуының сатыларына байланысты науқастарды емдеу әдісі (kdigo, 2012).
- •Пререналды бүйректің жедел зақымдалуы
- •Реналды бүйректің жедел зақымдалуы
- •Контраст-индуцирленген нефропатия
- •Mehran (jacc, 2004) бойынша контрастты нефропатияның қауіп көрсеткіші
- •Постреналды бүйректің жедел зақымдалуы
- •Бүйрек қызметін алмастыру терапиясы
- •Диализ емінің қағидалары
- •Ұзартылған бүйрек қызметін алмастыру терапиясы
- •Перитонеалды диализдің ұстанымдары
- •Перитонеалды катетердің орнату әдістерін салыстыру (John a. Kellum, Cl. Ronco, crrt, Oxford Press, 2010)
- •Перитонеалды диализ өткізу техникасы
- •Бжз кезіндегі диализ мөлшері
- •Бат әдістерін салыстыру (John a. Kellum, Cl. Ronco, crrt, Oxford Press, 2010)
- •Қорытынды
- •Шфж анықтаудың есептік әдістері:
- •Қанның негізгі биохимиялық көрсеткіштері, қалыпты
- •Қанның қышқылды-сілтілі көрсеткіштері
- •Натрийдің экскрецияланатын фракциясын анықтау әдісі (feNa):
- •Мочевинаның экскрецияланатын фракциясын анықтау әдісі (feUr):
Бжз кезіндегі диализ мөлшері
БЖЗ кезіндегі диализ мөлшері әлі де анықталмаған.
Рандомизирленген зерттеулер ПД бен күнделікті ГД-ді салыстыра отырып, 60 күннің ішінде өлім деңгейінің айырмашылығы жоқ екендігін байқады (Р.S. ПД жоғары мөлшерде жүргізді Kt/Vмочев 3.6 ± 0.6/апта, ол тәжiрибеде қол жетімді емес).
БЖЗ бар науқастарда БАТ әдісіне тәуелсіз ұсынылған Kt/Vмочев =2,1/апта болуы тиіс.
10-кестеде бүйрек қызметін алмастыру терапиясы әдістерін таңдауда дәрігерлер сүйенетін критериилер берілген.
10-кесте
Бат әдістерін салыстыру (John a. Kellum, Cl. Ronco, crrt, Oxford Press, 2010)
Ем мақсаты
|
Гемодинамика |
Таңдаулы БАТ әдісі |
Сұйықтықты алып тастау |
Тұрақты
Тұрақсыз |
Жеке УФ
БҮУФ |
Мочевина клиренсі |
Тұрақты
Тұрақсыз |
ИГД
ҰБАТ: ҰВВГД, ҰВВГФ, ҰВВГДФ |
Қауіпті гиперкалиемия |
Тұрақты/тұрақсыз |
ИГД |
Қауіпті метаболикалық ацидоз |
Тұрақты
Тұрақсыз |
ИГД
ҰБАТ |
Ауыр гиперфосфатемия |
Тұрақты/тұрақсыз |
ҰБАТ |
Ми ісінуі |
Тұрақсыз |
ҰБАТ |
Қорытынды
БЖЗ мультидисциплинарлық мәселе және ол азоттық тепе-теңдік өнімдерінің жоғарылауымен, су-электролиттер алмасуының бұзылыстарымен көрінетін бүйрек қызметтерінің жылдам төмендеуімен сипатталады, бұл кезде зақымданулар қайтымды болып саналады.
«БЖЖ» орнына жаңа «БЖЗ» терминін енгізу бастапқы көрсеткіштермен динамикалық салыстырғанда креатинин деңгейінің жоғарылауы және ШФЖ төмендеуіне негізделіп, бүйрек қызметі бұзылыстарын RIFLE бойынша жіктеуге, «бүйрек жетіспеушілігі» түсігіне қарсы бүйрек зақымдалуының ерте кезеңдерін анықтауға мүмкіндік береді.
Бүгінгі таңда Қазақстанда кардиохирургиялық қызмет қарқынды дамып келе жатқан кезеңде БЖЗ даму жиілігі жоғарылауы күтілуде. Осы жағдайда БЖЗ дер кезінде анықтап, ерте коррекциялау заманауи медицинаның өзекті мәселелерінің бірі болып табылады, себебі бір жүйе бұзылысының емі басқа жүйелер қызметінің сақталып қалуына мүмкіндік береді.
Оқу құралында берілген бүйрек қызметтерінің бұзылыстарын анықтау әдістері, ажырату диагностикалық және тактикалық іс-шаралардың алгоритмдері, қосымшалардың анықтамалық мәліметтері және клиникалық жағдайлардың талқылануы кез-келген маманға негізгі ауруды асқындыратын – БЖЗ синдромының дамуын анықтауға көмектеседі.
Адекватты мониторинг, олардың дұрыс бағалануы БЖЗ ерте кезеңдерін анықтауға мүмкіндік береді. БЖЗ дамуының себептерін анықтау және оларды дер кезінде жою бүйрек зақымдалуының қайтымдылығын анықтап, сәйкесінше аурудың жалпы болжамын жақсартады.
ҚОСЫМШАЛАР:
Шфж анықтаудың есептік әдістері:
А) Шварц формуласы (балаларда қолданылады):
40* х бой (см)
ШФЖ= _____________________________________
сарысулық. креатинин (мкмоль/л)
* Коэффициент «40» жасқа байланысты өзгеріп отыруы мүмкін (кес. 6)
ШФЖ есептегенде коэффициенттің бала жасына тәуелділігі
Жасы |
Креатинин коэффициенті : |
|
мкмоль/л |
мг/дл |
|
Жаңа туған сәбилер |
33-40 |
0,45 |
Препубертатты кезең |
38-48 |
0,55 |
Постпубертатты кезең |
48-62 |
0,7 (ер балалар) |
В) Балалардағы (1-16 жас) ШФЖ анықтауға арналған жаңа эмпирикалық формула (АҚШ-та George J. Schwartz бастаған ғалымдар тобымен 2009 ж. ұсынылған), мұнда қан сарысуындағы цистатин С, креатинин және мочевина деңгейлері ескеріледі:
GFR= 39.1 х [height/Scr]0.516 х [1.8/cystatin C]0.294 х [30/BUN]0.169 х 1.099male х [height/1.4]0.188
GFR – шумақ фильтрациясының жылдамдығы (мл/мин/1,73м)
height - бойы (м)
Scr – қан сарысуындағы креатинин (мг/дл)
cystatin C – қан сарысуындағы цистатин-С (мг/л)
BUN – қандағы мочевина азоты (мг/дл)
male – ұл балаларға 1,099 көбейткішін қолданыңыз
С) Кокрофт-Голт формуласы (ересектерде қолданылады):
(140-жас (ж)) х салмақ (кг) х коэффициент (еркектерге-1,23, әйелдерге-1,05).
ШФЖ = _________________________________________________________________
сарысулық. креатинин (мкмоль/л)
Жасқа байланысты сарысудағы креатинин, цистатин С және шумақтық фильтрация жыдамдығының (ШФЖ) көрсеткіштері. (Filler G. с соавт., Clin Chem. (1997) 43:1077-1078 бойынша)
Жасы |
Креатинин |
Цистатин С, мг/л |
ШФЖ, мл/мин/1.73м2 |
|
мкмоль/л |
мг/дл |
|||
3 күн |
80-130 |
0,8-1,5 |
1.2-2,4 |
20-30 |
7 күн |
30-40 |
0,4-0,6 |
1.0-2,2 |
20-30 |
1 ай – 1 жас |
25-40 |
0,4-0,6 |
0.8-1.6 |
70-100 |
2-8 жас |
40-60 |
0,5-0,7 |
0.6-1.4 |
90-130 |
9-18 жас |
50-80 |
0,6-0,9 |
0.6-1.4 |
90-130 |
