Биотехнологияның объекттерімен процесстері.

Биотехнологияда қолданатың негізгі биотехнологиялық принцип болып табылады:

• ашу (ферментация)

• биоконсервенция (бір затты екінші затқа айналдыру)

• бактерияларды, вирустарды өсімдік және жануар клеткаларын дақылдандыру

• гендік инженерия

Гендік инженерия – мақсатты түрде құрастырылып табиғатта кездеспейтің жаңа құрастырылған гендермен байланысты, моллекулярлы биологиямен генетиканың әдісі. 20 ғасырдың 70 жылдары жарық көрді. Қандай-болса да ағзаның клеткасынан алынған гендер немесе бір топ гендер, арнайы ДНК молекулаларымен біріктіріліп, басқа ағзаға еніп (микорганизмнің) және онда көбеуіне негізделген.

Гендік инженерия генетика, медицина және ауыл шаруашылықта кейбір мәселелердің жаңа шешу жолдарын ашады.

Қазіргі кезде гендік инженерия негізінде алынған мындаған медициналық препараттар өндірілген. Көсіби тәжірибеге енгізіліп және медицинада қолданылады. Олар гормондар (инсулин және өсу гормоны), антикоагулянттар және тромболитиктар, вакциналар (гепатит В вакцинасы), иммуномодуляторлар (интерферон α, β және γ), ферменттер, диагностикалық препараттар (ВИЧ инфекцияға, вирусты гепаттерге).

Гендік инженерияны биотехнологияда қолдануы ақталады, егер:

• керек затты басқа тәсілдермен алуға мүмкіндік болмаса

• егер де қалыптасқан технологияларға қарағанда экономды және нәтижелі болса

• егер де қоршаған ортақа және адамға қауіпсіз болса

Гендік инженерия әдісі медицина және биологияда, әсіресе адам генінің мағынасын аш, жұқпалы және жұқпалы емес аурулардың генотерапия, генопрофилактика және генодиагностика проблемаларын шешуінде кеңінен қолдануда.

Қазіргі ауақытта «Адамның геномы» бағдарламасы бірнеше мемлекеттерде АҚШ, Японияда, Рессейде белсенді түрде зерттелуде. Адамның хромосомасының құрамына кіретін шамамен 100 000 геннің 5000-ның мағынасы ашылған, және осының негізінде кейбір жұқпалы аурулардың генотепрапиясы қолдануда.

2. Химиялық заттарды емге қолдануы 1930ж. басталған. Ең бірінші қолданылған заттар сульфаниламидті препараттар. 1939-1940ж.ж. бұл препараттардың қатарына антибиотик қосылады. Ағылшын ғалымы Флеминг 1928 ж. ең алғаш рет антибиотиктерді ашты. Ол Penicillium notatum өнез санырауқулақтан бактериалды культураның және бактерияның өсуін тоқтатаның затты анықтайды. Оны пенициллин деп атайды.

1950 жылдан бастап, антибиотиктердің көп түрі синтетикалық немесе жартылай синтетикалық жолмен ашыла бастайды.

Антибиотиктердің жіктелуінің негізінде химиялық құрамы жатыр.

1. Антибиотиктер шығу негізіне байланысты бес топқа бөлінеді:

а) санырауқұлақтардан алынған антибиотиктер, олар (пенициллин, цефолоспариндер);

б) актиномиценттерден алынатын препараттар, олар (стрептомицин, эритромицин, левомицетин, нистатин);

в) бактериядан алынатын препаратар, олар (полимикминдер, грамицидин);

г) жануралардың органдарынан алынған препараттар, мысалы: эктерицид-балықтың майынан алынған препарат;

д) өсімдіктерден алыңған препарат, мысалы: финтонцидтер-сарымсақ, пияз және басқа өсімдіктерден. Таза күйінде өсімдіктерден препараттар алынбайды, үйткені олардың қосындылары тұрақты емес.