- •Өте жоғары жиілікті техника теориясы
- •Негізгі белгілер
- •Гармоникалық жазықтықтың электродинамикалық потенциалдары
- •1.1. Гельмгольца теңдеуі
- •2 Тегіс электромагниттық толқындар
- •2.1 Жалпы мағлұматтар
- •2.2. Тегіс электромагниттық толқындар жоғалтусыз біркелкі изотроптық ортада
- •2.3 Біртекті изотроптық ортада өткізгіштік нөлден ерекшеленетін тегіс толқын
- •2.6. Толқын поляризациясы
- •2.4. Толқынның нақты диэлектрлікте таралуы
- •2.4 Сурет Шеңбер тектес поляризация: сол және оң жақ айналым
- •3. Екі ортаның шекарасында толқындық көріністердің тарауы
- •3.1. Еркін бағдарлы жазық толқындар
- •3.2. Жазық толқынның екі диэлектрлік шекараға құлауы
- •3.2 Сурет Жазық толқынның жазық шекараға құлауы
- •3.3. Бір қалыпты поляризация
- •3.3 Сурет Бір қалыпты поляризация
- •3.4. Қатарлас (параллельная) поляризация
- •3.4 Сурет Қатарлас (параллельная) поляризация
- •3.5. Толқынның екінші ортаға өтудің толық шарты Брюстер бұрышы
- •Екі диэлектрлік орта
- •4 . Беттік эффект
- •4.1. Беттік эффекттің пайда болуы.
- •4.2. Өткізгіште энергияның жоғалуы.
- •Сурет 4.2 Өткізгіш шекарасы үстіндегі ток.
- •4.3. Беттік кедергілер
- •5 Электромагниттық толқындардың сәуле шығаруы.
- •5.1. Жалпы ұғым
- •5.3.Диаграмма бағыты ээи
- •6. Бағытталған және беткі толқын
- •6.1. Толық ішкі шағылысу
- •6.2.Бірінші ортадағы аумақтағы орташа поляризации
- •6.3. Екінші ретті ортадағы аумақ орташа поляризация ретінде.
- •7. Аумақтын кескіні, пайда болатын шынайы металлдық тегіс құлау кезіндегі тегіс толқын
- •7.1.Вектор Ежатыр тегіс түсуде. Электрлік толқын турі
- •7.2.Вектор е перпендикулярлі құлау тегісіне. Магнитті типтегі толқын.
- •8. Бағыттайтын жүйелер және электрмагниттiк толқынның бағыты
- •8.1. Бағыттайтын жүйелер
- •8.2 Толқындарды бағыттауды жіктеу
- •8.3 Бойлық және үздіксіз бағыттайтын жүйеде көлденең құрайтын байланыс арасы
- •8.4. Сындық жиілігі. Сындық жиілігінің толқыны
- •9 Көлденең электромагниттік толқындар
- •9.2 Тұрақты таралуы. Толқынның фазалық жылдамдығы
- •9.3 Кедергілердің сипаттамасы
- •10 Электрлік толқыны
- •10.1 Байланыс аумағының арасында ( және )
- •10.2 Кедергінің сипаттамасы
- •10.3 Фазалық жылдамдық. Дисперсия
- •11 Бағытталған жүйе
- •11.1 Тік бұрышты толқын арнасы. Электрлік толқын ( и ).
- •29 Тақырып. Өжж сәулелену жолының негізгі элементтері
- •29.1. Сызықты берілістегі электромагнитті толқындардың қозуы
- •2 9.1 Сур. Электерлік дірілдеткіш қызметімен дірілдеуі
- •С урет.29.2. Түйме тәрізді дірілдеткішті қолдану Сурет.29.3. Аса төмен толқынынның басылуы
- •С урет.29.4. Hl1 толқынның қозу құрылымы Сурет.29.5. Е01 толқынның қозу құрылымы
- •Сурет.29.6. Аз шеңбер көмегімен қоздырылуы
- •Сурет.29.7. Н10 толқынының қозу сызбасы
- •С урет.29.8. Ойық байланысының көмегімен қозу.
- •29.2. Толқын түрінің трансформаторы
- •Сурет.29.9.Тік бұрышты көлденең қимасынан шеңберге біртіндеп пішіннің өзгертілуінің бірқалыпты өтуі.
- •Сурет.29.10. Переходы между коаксиальной и полосковыми линиями
- •Сызықтар арасының өтілімі
- •29.3. Аттенюаторлар
- •С урет.29.12.Жұтпалы аттенюатор
- •С урет.29.13. Шектік аттенюатор
- •С урет.29.14. Т- бейнелі байланыс с урет.29.15. П-бейнелі байланыс
- •С урет.29.16. Чип-резистор
- •Сурет.29.17. Т-ұясының чип-резисторлерін қолданумен микрожолақты құрылымы
- •29.4. Үштармақтар (тройники)
- •Сурет.29.18. Т-бейнелі үш тармақ с урет.29.19. Y-ажыратылуы
- •Сур.29.21. Н-жазықтықты толқынсудың т-үш тармағы с ур.29.22. Тармақталған ауданында қозушы магнит өрісінің күштік сызықтарының мысалдық құрылымы
- •Сур.29.23. Тармақталған аймақта қозушы электр өрісінің күштік сызықтарының мысалдық құрылымы
- •Сур.29.24. Толқынсудың төмеңгі түрде жұмыс жасаушы толқынның тікбұрышты және шеңбер толқынсу қиындыларынан пайда болған т-үш тармақты толқынсуы
- •Сур.29.25. Тармақталу аймағында электр өрісінің құрылымы
- •С ур.29.26. Жолақты немесе коаксиалды үш-тармақтың эквивалентті сызбасы
- •С урет.29.28. Балласттық кедергілерімен жолақты үштармақ
- •29.5. Фазаайналдырушылар
- •29.6. Поляризациялық құрылғы
- •29.10. Антенналық қосқыштар
- •Фидерлер
- •30 Және 31 тақырыптар. Спутниктік байланыс жүйелеріндегі және байланыс арналарындағы, радиотелескоптағы жергілікті және космостық антенналар сегменті.
- •30.1. Спутниктік және космостық радиобайланысқа арналған антенналар
- •30.2.Радиотелескоптар
- •31.1. Антенна түрлері
- •31.3.Тюнерлер Аналогты ресивердің құрылымдық схемасы
- •Сандық ресивердің құрылымдық схемасы. Структурная схема цифрового ресивера
- •Кейінгі ұрпақтың спутникті ресиверлері.
- •Scpc жерсеріктік байланыстың классикалық технологиясын Mesh толықбайланысты жерсеріктік желімен салыстыру талдауы
- •Бөлінген жерсеріктік арналар
- •Толықбайланысты жерсеріктік желілер
- •1.3 Қр агроөнеркәсіптік кешеніне бейнеконференция ұйымдастыру үшін Mesh жерсеріктік желісін пайдаланудың түсіндірмесі
С урет.29.13. Шектік аттенюатор
Қабылдау дірілдеткішінде қозған толқынның электромагниттік өрісі ток тудырады, салдарынан кіру бөлігіндегі қуаты жүктемеге түседі. Қабылдау дірілдеткішінде ток лшемі Ешығ,мәніне пропорционалды болғандықтан,олай болса жүкемеге түсетін қуаттың мәні l –ге тәуелді. Жүктемеге түсетін қуаттың мәнін қабылдау дірілдеткішін толқынсу бойымен ауыстыра өзгертуге болады, қалған қуат аттенюатор кірісінен көрінеді, яғни осындай аттенюатордың шығысындағы қуатты қадағалау оның кіріс көрінісінің өзгеру деңгейі есебінен іске асырылады.
Жолақты айналмада әдетте үзілісті қадамды аттенюаторлар шоғырланған резисторларда қолданылады, әрбір аттенюаторлар қадамы, шарт бойынша Т немесе П бейнесіндегі белсенді кедергілердің байланысының түріне ие, Z0 толқынды кедергісімен кіріс пен шығысқа жолақты сызықтар қосылған. 29.14 және 29.15 суреттерде қадамның эквиваленттік сызбасы келтірілген.
С урет.29.14. Т- бейнелі байланыс с урет.29.15. П-бейнелі байланыс
КБВ және Nзат мәндерін біле отырып, Nзат ендірілетін өшірілу қадамынан шыға отырып резисторлер мәнін анықтау үшін (КБВ=0) жалғастыратын сызықтарымен келісімді қамтамасыз ету мына түрге иеимеют вид:
Т-бейнелі сызба үшін R1=Z0/A R2=Z9/B;
П-бейнелі сызба үшін R1=Z0/A R2=Z9/B,
A=(К+1)/(К-1), В=(К2-1)/(2К). мұндағы К2 =10Nзат/10. Атап өту керек, шоғырланған резисторллар ТЖЖ құрылғыларының жолақты құрылымында 12...18 ГГц дейінгі жиілік аралығында қолданылады. Алайда 1...2 ГГц жиіліктен жоғарғы ЧИП-резисторлер деп аталатын арнайы құрылы бар қолданылады. Бұл элементтер микрожолақты сызықта гибридті интегрладық сызбаның құрамында қолданылу үшін арнайы әзірленген.Мұндай резисторлер өзіне аз ғана диэлектрикті пластинаны,яғни жұтушы қабат және байланыс ауданын көрсетеді (сурет 29.16).
С урет.29.16. Чип-резистор
Сурет.29.17. Т-ұясының чип-резисторлерін қолданумен микрожолақты құрылымы
Мысалы, әдеттегі бір пластинаның өлшемдері 1x1x0,8 мм, бұдан алаң қабатының өлшемі 0,5x1 мм, ал байланыс ауданы 0,25x1 мм. Осы аз өлшемдер мұндай элементтерді 12...18 ГГц дейінгі жиілікте шоғырланған резисторлер ретінде қарауға мүмкіндік береді. Кейде қадам бөлек ЧИП түрінде рындалады, бұдан Т немесе П бейнесіндегі сызба аз өлшемі бетіне, яғни жолақ тақтайға үш шығаруы (байланыс ауданы) барға орнату үшін орнатылады. Т-ұясының ЧИП-резисторлерін қолданумен микрожолақты құрылымы 29.17 суретте көрсетілген. Әр түрлі ендірілетін өшірілудің қадамдарының бөлек жиынын қолданса, үзілісті аттенюатор құруға болады, ендірілетін өшірілудің белгіленген мәндерінің қатарын қамтамасыз етуші, ΔNзат тұрақты мәнге ерекшеленушіні үзілісті өшірілу деп атайды. Мұндай аттенюаторларды басқаур әдетте p-i-n диодтарға басқарылатын электрлік ауыстырғыш көмегімен іске асырылады.
29.4. Үштармақтар (тройники)
Үштармақ деп үш иықты құрылғы (алтыполюсті) үш қиынды берілім сызықтарынң бөлінуінен құрылғанды айтады. Үштармақтарды әдетте не кіріс сигналдарының қуатын екіге бөлу үшін қолданылады, (жалпы жағдайда тең емес бөліктер) бөлек берілім сызықтарының бойынша беріледі, не қосу үшін және екі көзден құралға, бір сызық бойынша сигнла берілім. Ажыратылатын үш тармақ сызықтарын түрінің тәуелділігіне орай толқынсу, коаксиалды жолақты деп атайды. Коаксиалды - толқынды, коаксиалды - жолақты және т.б. Көбіне Т-бейнелі үштармақты қолданады (29.18 сурет) (сызық кескіндерінің ось бойымен сай, ал үшінші оларға перпендикуляр)және Y-ажыратылуы(көрші қиындылардың сызықтарының арасы 120°-қа тең) (29.19 сурет.). Толқынсу үштармағынан бөлек, тағы қосымша жіктеушіні қолданады.
