- •1 Әлеуметтанудың әлеуметтік білім жүйесінде алатын орны
- •2 Әлеуметтік ғылымның басқа ғылым салаларымен байланысы
- •4. Социология ұғымы нені білдіреді және нені зерттейді
- •5 Қоғамды танудың тарихи даму кезеңінің ерекшеліктері
- •7 Әлеуметтанудың басқа қоғамдық ғылымдар тұрғысынан түсінудің ерекшеліктері
- •9 П.Сорокиннің әлеуметтік көзқарасы
- •11 Әлеуметтік стратификация ұғымына анықтама беріңіз
- •12 Әлеуметтанудың заңдары мен категориялары
- •13 М.Вебердің әлеуметтік ілімдері
- •14 Әлеуметтану пәні
- •15 Әлеуметтанудың деңгейі, құрылым категориясы және қызметі
- •16 Мәдениет әлеуметтануы
- •17 О.Конт –әлеуметтанудың негізін қалаушы
- •18 К.Маркстің әлеуметтік ілімі
- •22Қоғам әлеуметтік жүйе ретінде
- •26 Қазіргі Қазақстан қоғамындағы әлеуметтік стратификация мен әлеуметтік мобильдеу
- •28Қазіргі отбасының мәні мен құрылымы
- •30 Әлеуметтік құрылым және әлеуметтік стратификация
- •34)Әлеуметтік жүйедегі мәдениет түсінігі
- •35)Әлеуметтану зерттеулердің әдіс тәсілдері.Құжаттарды талдау.
- •36)Тұлғаның рөлі және мәртебелік тұжырымдамалары
- •37)Әлеуметтану пәні және объектісі
- •38)Әлеуметтанудың қоғамдағы орны
- •39)Әлеуметтану ғылымының дамуы мен негізгі тарихи кезеңдері
- •40)Қоғам әлеуметтік жүйе ретінде
- •41)Қазіргі заман қоғамының жүйесі.Тенденциялары мен перспективалары.
- •42)Әлеуметтік басқарудың заңдары мен принциптері
- •43)Әлеуметтік ақпараттардың тәсілдері мен алғашқы жиыны
- •44)Тұлғаның әлеуметтануы
- •45)Жеке тұлғаның әлеуметтанулық зерттеу әдістері
- •46) Әлеуметтік құрылым және әлеуметтік стратификация
- •47)Әлеуметтанудың деңгейлері, құрылым категориясы және қызметі
- •48)Герберт Спенсердің әлеуметтану жөніндегі ілімдері
- •49)Карл Маркстың әлеуметтік көзқарастары
- •50)Әлеуметтанудағы психиологиялық бағыт
- •52)Қоғамның таптық теориясы
- •53)Қоғамдық прогресс өлшемдері және қарама-қайшылықтар. Қоғамның қызметі
- •54)Қоғамды дамытудың қозғаушы күштері
- •55)Дюркгеймнің ауытқаған мінез-құлық әлеуметтануы
- •56)Макроәлеуметтану және микроәлеуметтану
- •57)Әлеуметтану ұғымы нені білдіреді және нені зерттейді?
- •58)Ұлт ұғымы.Қазақстандағы ұлттық саясат
- •59)Отбасы-қоғамның алғашқы ұяшығы
- •60)Рулық топтар.Халықтық топтасу
- •62) Сорокиннің әлеуметтік стратификация теориясы
- •64)Дін социологиясы
- •65)Макросоциологиялық парадигмалар
- •66)Микросоциологиялық парадигмалар
- •1Дүниежүзілік әлеуметтанудың дамуындағы классикалык кезеңдері.
- •8Конфуцийдің этико-саясаттық ілімінің әлеуметтік маңызын түсіндіріңіз.
- •10.Парсонстың әлеуметтік жүйесіне сипаттама.
- •12Әлеуметтік топ және жалпылық ұғымы.
- •15Класс және страт түсініктеріне тоқталыңыз.
- •16Әлеуметтік стратификацияға сипаттама
- •26) Тұлға түсінігі мен оның әлеуметтенуі
- •28) Жеке тұлғаның еркіндігі.
- •30) Әлеуметтік стратификация мен әлеуметтік мобильдену түсінігі.
- •31)Қазіргі Қазақстан қоғамындағы әлеуметтік стратификация мен әлеуметтік мобильдену.
- •33) Г. Спенсердің әлеуметтік ілімдері.
- •34)Абайдың әлеуметтік ой-пікірлері.
- •35)Ы.Алтынсаринның әлеуметтік көзқарастары
- •36)А.Байтурсынов пен а.Бокейхановтың әлеуметтік көзқарастары
- •43)Функционалдық парадигмалар
- •48) Әлеуметтік рөл және әлеуметтік бедел
- •45)Парсонстың әлеуметтік жүйесіне сипаттама беріңіз.
- •44) А. Құнанбаевтың адам және қоғам жөніндегі көзқарастары.
- •49)Шоқан Уалихановтың әлеуметтану ғылымына қосқан көзқарасы
- •22.Cән өнерінің әлеуметтік мәнін ашыңыз
- •26.Бүгінгі киноөнерінің әлеуметтік қуатына талдама жасаңыз.
- •27.Бүгінгі театрдың әлеуметтік бағдарына өз пікіріңізді білдіріңіз.
- •28.Бүгінгі педагогика ғылымының әлеуметтік тиімділігіне баға беріңіз.
- •30.Адам сату үрдісінің әлеуметтік табиғатына өз пікіріңіз
- •34.Жастардың әлеуметтік мәселелері.
- •35.Қазіргі таңдағы оралмандардың әлеуметтік мәселелері.
- •36.Қазақ тілінің әлеуметтік беделін көтеру мәселелері.
- •39.Айтыс өнерінің әлеуметтік мазмұнына сипаттама беріңіз.
- •40.Ислам дінінің әлеуметтік нормалық болмысын ашыңыз.
- •41.Конфуийдің этико саясаттық ілімінің әлеуметтік маңызын ашыңыз.
60)Рулық топтар.Халықтық топтасу
Ру, рулық қоғам — алғашқы қауымның экономикалық, әлеуметтік негізгі ұясы; арғы тегі бір әкеден немесе бір шешеден тараған туыстар тобы. Ру алғашқы адамдар тобынан басталып, кейінгі рулық құрылысқа ауысты. Рулық ұйымның кейінгі құрамын ғана зерттеуге мүмкіндік болғандықтан, рудың даму тарихын зерттеу мәселесінде ғалымдар арасында әр түрлі көзқарастар бар. Көптеген Ресей ғалымдары (Ю.П. Аверкиев, А.М. Золотарев, М.О. Косвен, С.П. Толстов, Ю.И. Семенов, т.б.) рулық қауым екі кезеңді — матриархат (аналық ру) пен патриархатты (аталық ру) бастан өткерді деп тұжырымдайды. Матриархат кезінде адамдардың өндірістік қатынастары қандас туыстардың қатынастарына сай келді. Бұл рулық қауымның алғашқы сатысы болды. Өндіргіш күштердің дамуы нәтижесінде рулық қауым екінші саты — патриархатқа көшті. Халықтардың көпшілігінде бұл жағдай көшпелі мал шаруашылығының, ағаш соқамен жер жыртудың, металл өңдеудің дамуына байланысты еді. Бұл кезеңде руда некелік пен діни әдет-ғұрыптың ықпалы басымырақ болды. Қатар қоныстанған әр түрлі рулық патриархалдық отбасы көршілес қауымға бірікті. Сөйтіп, әлеуметтік бөлініс басталып, жеке меншік дамыды да, біртіндеп рулық қатынастар ыдырап, таптық қатынастар қалыптаса бастады Таптық қоғам кезінде де рулық қауымның әр түрлі әдет-ғұрпы сақталды. Бұл жағдай, әсіресе тау халықтары мен көшпелі халықтарға тән. Ежелгі рулар туралы нақтылы деректер Інжілде, гректердің, римдіктердің, галдардың, германдықтардың көне әдебиеттерінде (Аристотель, Т.Ливий, Ю.Цезарь, К.Тацит, т.б.) сақталған. Көне замандағы Орталық Азия тайпалары туралы Геродот, ежелгі қытай және парсы жазба деректері К.Багрянородный, Ибн Хаукал, Рашид әд-Дин, Мұхаммед Хайдар Дулат, Рузбехан, Қыдырғали Жалайыри, т.б. тарихшылардың жазбаларында айтылады.
Орталық Азия көшпелі халықтарында, соның ішінде қазақтарда ру күні бүгінге дейін сақталған. Рудың өз алдына таңбасы да, ұраны да болған. Қазіргі кезде Азияның, Африканың, Мұхиттық аралдардың артта қалған халықтарында руға бөліну әлі де сақталып қалған.
62) Сорокиннің әлеуметтік стратификация теориясы
Әлеуметтік стратификация - қоғамның әлеуметтік жіктелуі. Біз қоғамының әлеуметтік құрылымын сөз еткенде қоғам өзінің құрылымы жағынан бірдей емес екендігін айтып еткен едік. Қоғам адамдарының арасында теңсіздік бар. Соған байланысты олардың әлеуметтік жүйедегі алатын орындары да бірдей емес. Жекелеген индивидтер мен адам топтарының арасында әлеуметтік жіктелу бар. Оларды жіктегенде бірқатар өлшемдер басшылыққа алынады, мәселен, табыстарының көлемі, білімдерінің деңгейі, мамандықтағы мәртебесі, билікке қатынастары. Қоғам мүшелерінің арасында әлеуметтік теңсіздіктің табиғатын, себептерін, оның заңды құбылыс ретіндегі мәнін түсінуде әлеуметтік стратификация теориясының маңызы зор. «Стратта» деген геология термині жердің құрылымындағы қабаттарды анықтауға байланысты қолданылады. Ал, қоғамға байланысты біздің ана тілімізде қабаттан гөрі «жік» деген ұғымды пайдаланғанымыз жөн.
Бұл кездегі әлеуметтік стратификация теориясының көрнекті өкілдерінің бірі – П.А. Соркин болды. Ол қоғамдағы адамдардың иерархиялық жоғары және төменгі топтарға жіктелуіне әсер ететін факторлар ретінде құқық пен артықшылықтардың, жауаркершілік пен міндеттердің, байлық пен жоқшылықтың, билік пен ықпалдың тең бөлінбеуінен болады деп түсіндіреді.
Автор сонымен қатар бұл аталған өлшемдер өмірде бір-бірімен сабақтас екендігін ескертеді. Қолдарында үлкен байлығы бар жоғары экономикалық топтардың өкілдері сонымен қатар жоғары саяси және кәсіби топтарға да жатады дейді. Яғни, байлығы бар адамның билікке, жоғары кәсіби топтарға енуіне мүмкіндігі мол немесе керісінше билігі бар адамның жоғары кәсіби даындығы да бар, байлығы да бар деген сөз.
П.А. Сорокин қоғамда экономикалық, саяси және кә сіби стратификацияның барлығын айтып, олардың әрқайсысына терең талдау жасайды.
