- •Isbn 9965-526-55-9
- •Isbn 9965-526-55-9
- •1.Мифологиялық саяси идеялардан саяси ғылымға дейін
- •2.Қазақ даласындағы саяси пікірлердің қалыптасуы.
- •3. Саяси ғылымның объектісі және оның зерттеу тәсілдері.
- •4. Болашақ мамандардың азаматтық ұстанымдарын
- •1. Демократиялық мемлекеттің мәні және негізгі белгілері
- •2. Демократиялық үрдістердің даму тарихы
- •3. Қазақстан Республикасындағы демократиялық үрдістердің
- •4. Демократияның дамуындағы қазіргі кезеңдегі негізгі проблемалар
- •1. Билік және саяси билік ұғымдары
- •2. Билік туралы теорияның тарихи дамуы және қазіргі кезеңдегі
- •3. Саяси және мемлекеттік билік
- •1) Аристократия – қайырымдылық
- •2) Олигархия - байлық
- •3) Демократия – еркіндік
- •4. Саяси тәртіп (саяси режимдер)
- •1948 Жылы бұұ қабылдаған “Адам құқықтарының жалпыға бірдей
- •2003 Жылдың қазан айында еліміздің алғашқы Азаматтық форумы өтті, 2005
- •XIX ғасырдың 80-шы жылдары дүние жүзінің 100-дей елдерінде 500-ден
- •1. Әртүрлі саяси мәселелер қоғамда жан-жақты қаралады (талқыланады).
- •1917 Жылы желтоқсанның 5-13-күндері өткен Екінші бүкілқазақтық съезі
- •1921 Жылы в.Ленин Кеңестер елінің әлеуметтік- саяси жағдайын«күйзеліс,
- •1925 Жылғы желтоқсанда Бүкілодақтық Коммунистік большевиктер
- •1917 Жылғы Қазан революциясының халыққа берген уәдесі орындалмай,
- •1932 Жылы қазақтың бір топ саяси қайраткерлерінің ф.Голощёкинге жазған
- •1930 Жылы Қазақстан халқының саны 5 миллион 800 мың адам болса, ал
- •1933 Жылы 2 миллион 500 мың ғана халық қалды. 2 миллионға жуық қазақ
- •1936 Жылы ксро-да сталиндік деп аталған жаңа Конституция
- •1952 ЖылыКсро-дағы Коммунистік партиясының аталуы өзгертілді.
- •1991Жылғы тамыз айының 23-де Қазақстан Президенті н.Ә.Назарбаев кокп
- •1991 Жылы «Қазақ кср-індегі қоғамдық бірлестіктер туралы» Заң
- •1990-1992 Жылдары Қазақстан қоғамында демократиялық процестердің
- •1993 Жылы «Қазақстанның халық бірлігі одағы» құрылды. Оның жетекшісі
- •1997 Жылы кейбір қозғалыстар мен партиялар ұсынған пікірлерді қолдай
- •2006 Жылы 22 желтоқсанда «Отан» партиясының кезектен тыс съезінде
- •2007 Жылғы 18 тамыздағы Мәжіліс сайлауында «Нұр Отан» жетекші саяси
- •4.Қоғамдық ұйымдар мен қозғалыстардың
- •1987-1991 Жылдар аралығында ғана Қазақстанда 140 астам өзін-өзі
- •1991Жылдың қараша айында “Әділет” қоғамы “1917жылдан кейінгі
- •1989Жылы “Адам құқығын қорғау” Қазақстандық қоғамдық ұйымы пайда
- •1Наурызда құрылып бүгінгі күнде тек елімізге ғана емес, бүкіл дүние жүзіне
- •1917 Жылғы Қазан революциясынан кейінгі Қазақстанда казактардың
- •1991Жылғы қыркүйектің 15-де өздерінің «Патша мен Отанға қызмет етуінің 400
- •2. Саяси мәдениет - әлемдік саяси тәжірибе жиынтығы ретінде
- •3. Демократиялық саяси мәдениеттің қалыптасу мәселелері
- •2. Қазіргі шетелдік саясаттанудағы саяси жүйе
- •1958 Жылы парламенттік республиканың орнына президенттік республика
- •2) Саяси биліктің тұрақсыз болып, мемлекет, мекемелер, құқық қорғау
- •2. Саяси идеологиялар тарихы пен теориялары
- •1861), Австриялық саясатшы және қоғам қайраткері Клеменс Меттерних (1773-
- •1859) Және т.Б. Болды.
- •1898 Жылы ұйымдастырылған Ресей социал-демократиялық жұмысшылар
- •3. Идеологиясыздандыру (деидеологизация) теориясы
- •2. Саяси субъект - әлеуметтік топтар
- •1) Экономикалық страттар: экономикалық теңсіздік, адамдардың ауқатты және
- •2) Саяси страттар: адамдардың басқарушылар және бағыныштыларға бөліну
- •3) Кәсіби страттар: қызметтердің мәртебелі және мәртебелі емес түрлеріне
- •10 Проценттен аспайды, сол себептен олар сайлау, референдум арқылы
- •3. Халық - қоғамның негізгі саяси субъектісі
- •1991Жылдан бастап Қазақстанда қоғамдық өмірдің жаңаруы нәтижесінде
- •1) Саяси процестің легитимдігі. Қоғамның саяси жүйесі жаңарған кезде
- •2) Саяси процестің жаңаруы. Жеңіске жеткен саяси жүйе, біріншіден,
- •3) Саяси басқару шешімдерін қабылдау және оны жүзеге асыру.
- •4) Саяси жүйенің қызметін бақылау. Саяси жүйенің іс-әрекетін бақылау
- •2. Саяси қызмет – саналы іс-әрекеттің нәтижесі.
- •3. Саяси шешімдер және олардың жүзеге асу жолдары
- •2. Әлеуметтік шиеленістердің негізгі себептері мен түрлері
- •3. Ұлтаралық шиеленістер және оны шешу жолдары
- •1) Ұлттық сана-сезімнің өсуін есепке алу. Ұлттық өзіндік танымның дамуы
- •2) Демографиялық процестер мөлшері. Оған өндіргіш күштерді ұтымды
- •3) Федерация шеңберінде автономиялар құқығының әртүрлілігі. Мысалы,
- •4) Халықтың ұлттық мәдениеті мен ұлттық психологиясын мемлекет
- •5) Экономикалық факторлар, бастапқыда біз айтып өткеніміздей,
- •4. Саяси шиеленістер және оппозиция
- •5. Консенсус – шиеленістерден өтудің әмбебап әдісі
- •1980 Жылдардың басынан бастап еуропалық теориялық саяси ойлау
- •1. Дәстүрлі қатысушыларға ең алдымен халықаралық құқық пен
- •1) Жоғарғы державалар (супердержавалар) – халықаралық жүйеге және оның
- •2) Ұлы державалар - әлемдік дамуға елеулі ықпал ететін, алайда халықаралық
- •1) Бас Ассамблея (ба) – халықаралық бейбітшілікті нығайту, қарулануды
- •2) Қауіпсіздік Кеңесі (қк) – тұрақты 5 мүшеден (Ресей, ақш, Ұлыбритания,
- •2. Әлемдік саясат және халықаралық саяси жүйе
- •1) Жеке мемлекеттер арасындағы қатынастардың күрделенуі (саяси,
- •2) Ортақ мүдделері негізінде құрылған және Еуропадағы саяси күштердің
- •3) Мемлекеттердің сыртқы саяси концепцияларына сәйкес олардың
- •1) Халықаралық жүйе әлеуметтік (қоғамдық), ашық және бәсең ұйымдасқан
- •2) Халықаралық жүйенің негізі болып саяси қатынастар саналады; халықаралық
- •3) Халықаралық жүйе – күрделі қалыптасқан жүйе; ол өзін құрайтын іс-
- •1) 1648-1815 Ж ж. Негізгі принциптер: ұлттық (мемлекеттік) егемендік және
- •2) 1815-1860 Жылдары “Вена жүйесі” қалыптасты негізгі принциптері
- •3) 1860–1914Жж. “реалистік саясат” бойынша мемлекеттер арасындағы
- •4) 1914-1918-1939 Жж. “Версаль жүйесінде” идеологиялық фактор іс-қимылға
- •5) 1945Ж. – хх ғасырдың 80-жылдарының соңы “қырғи-қабақ соғыс” дәуірі, іі
- •6) Хх ғ. 90-жылдарының басынан жаңа халықаралық тәртіпті қалыптастыру
- •3. Жаңа Қазақстан халықаралық қатынастар жүйесінде
- •1993Жылғы Конституциясында көрініс тапты. Елде билікті бөлу принципі
- •1995-2000 Жылдар қоғамның саяси жүйесінің, мемлекеттік мекемелерінің
- •1995Жылғы 1-ші наурызда Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылуы, бұл
- •1517 Жылы папаның осы индульгенция саудасына бірінші қарсы шыққан
- •1520 Жылы Рим папасы Лютерді шіркеуден қууды талап етті, бірақ ол
- •1974-1985 Жылдары Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің жауапты
1917 Жылғы Қазан революциясының халыққа берген уәдесі орындалмай,
саяси билік халыққа емес,жеке диктатурамен, әміршілдік-төрешілік
басшылығымен алмастырылды.Қазақстандағы социализм идеяларының
осылайша бұрмалануы 1925-1933 жылдары Қазақ өлкелік Коммунистік
партиясының (КОКП-ның филиалы) бірінші хатшысы болған Ф.Голощёкин
есімімен тікелей байланысты. Ол Сталиннің қатаң саясатын жақтап,
Қазақстанда көсемшіл, әміршіл тәртіп енгізді. Голощёкин қазақ жерінде «Қазан
лебі» (1917 жылғы революцияның) сезілмеген» деп «Кіші Қазан» төңкерісін
өткізу идеясын ұсынды.
КСРО-дағы Коммунистік партияның келесі саясаты – ауыл шаруашылығын
кеңестік ұжымдастыру шараларын өткізу болды Бұл шешім 1927 жылы
желтоқсанның 2-сі күні Бүкілодақтық Коммунистік (большевиктер)
партиясының ХҮ съезінде жарияланды. Мақсат: ауылдағы жеке меншікті
мемлекттендіру. Себебі –социалистік мемлекетте жеке меншік болмауы тиіс
деген идея болатын. Халықтың қолындағы малды мемлекеттің меншігіне тарту
үшін жедел түрде колхоз,совхоздар ұйымдастырылды. Қазақ елінде халықтың
наразылығын болдырмау мақсатында Ф.Голошёкин өзінің «Кіші Қазан»
идеясын ұстанып бақты. Нәтижесінде тек ғана малмен күн көріп отырған қазақ
халқы жаппай аштыққа ұшырады, билікке қарсы болғандар аяусыз жазаланды,
елде репрессия басталды.
1932 Жылы қазақтың бір топ саяси қайраткерлерінің ф.Голощёкинге жазған
«Бесеудің хаты», Тұрар Рысқұловтың Сталинге жазған хатына немқұрайлы
түрде: «Асыра сілтеу болмасын» деген жауап берілді.
Ауылшаруашылығын кеңестік ұжымдастыру саясатының зияндылығы
сонша, 1930-1932 жылдардағы еліміздегі аштық тарихқа «ұлы жұт», қазақ
халқының аса зор қасіретті жылдары болып енді.
79
1930 Жылы Қазақстан халқының саны 5 миллион 800 мың адам болса, ал
1933 Жылы 2 миллион 500 мың ғана халық қалды. 2 миллионға жуық қазақ
аштықтан қырылды, 1 миллион қазақ басқа елдерге көшіп кетті.
Осы жылдары халық наразылығының күшейуіне жол бермеу мақсатындағы
сталиндік репрессия басталды. Бұл да Бүкілодақтық Коммунистік
большевиктер партиясы саясатының бір түрі болды.Ол екі мақсатты көздеді:
біріншісі,ұлт зиялыларын жою, себебі олар халықтың тарихи зердесі болатын.
Екінші мақсат, Сталиннің жеке басының беделін жоғарлату, оның есімін
дәріптеу, мемлекеттегі ролін мадақтау болатын.
1936 Жылы ксро-да сталиндік деп аталған жаңа Конституция
қабылданып, халық қатаң билеушінің беделін мойындауға мәжбүр болды.
Бұдан кейінгі жылдары кеңес халқы фашизм мен социализм идеологиясы
кезіккен , адамзат тарихында бұрын-соңды болмаған қатыгез соғысты бастан
кешті.
1952 ЖылыКсро-дағы Коммунистік партиясының аталуы өзгертілді.
Бүкілодақтық Коммунистік (большевиктер) партиясы (БК(б)П) енді Кеңес
Одағы Коммунистік партиясы (КОКП) аталатын болды.
КОКП-ның таптық, социалистік саяси ұстанымы бойынша жеке адам
бостандығы мен құқығы ескерілмеді. Өздерін демократиялық ,әділетті
қауымдастық деп санайтын ірі капиталистік мемлекеттер жағынан КОКП-ның
бұл саясаты наразылық тудырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп
ұзамай басталған қырғи-қабақ соғыс саясаты одан әрі ушыға түсті.
Экономика саласындағы КОКП-ның ұстанған шаруашылықты басқару
әдістері нәтижелі болмады. Өнеркәсіп те, ауылшаруашылығы да экстенсивті
басқару әдісінен интенсивті әдіске ауыстырылмады.Ақырында КСРО-да ХХ
ғасырдың 70-ші жылдарынан бастап тоқырау көрністері байқалды.КОКП
мемлекеттің беделін сақтап қалу үшін әртүрлі әрекеттерге барды: 1968 жылы
Чехословакияға өз әскерін кіргізуі, 1969 жылғы КСРО мен Қытай әскерлерінің
арасындағы қақтығыстар,1979 жылы КСРО әскерлерінің Ауғанстан жеріне
кіргізілуі және т.б. оқиғалар.
Нәтижесінде КОКП-ның саясатына деген наразылық халық арасында
күшейе түсті.Кейін КСРО-да мемлекеттің ыдырау процесі басталды,оны сақтап
қалу әрекеттерінің бірі КОКП-ның 1991жылғы тамыздың 19-да Мәскеуде
астыртын түрде ұйымдастырылған Төтенше жағдай жөніндегі Мемлекеттік
Комитеттің (ТЖМК) мақсатын қолдауы болды. ТЖМК-нің жоспары КСРО-ны
қалайда сақтап қалу болатын. Кейінірек Қазақстан Компартиясы Орталық
Комитетінің мәлімдемесінде аталып өткендей, «бұл әрекеттер қатардағы
коммунистердің күш-жігеріне, партияға орны толмас нұқсан келтірді».
