Біріншілік иммундыќ жауап

Антиденелердіњ динамикасы мен т‰рі антигенмен кездескеннен кейін 4-6-шы к‰нде М иммуноглобуллинінің ерте жиналуымен сипатталады. Одан да єсерлі G иммуноглобулині 14-21 к‰ні жоѓарылайды. Соњынан «‰стірт» жаѓдайынан кейін антиденелер саны біртіндеп тµмендейді. Т-лимфацитарлыќ цитокиндердіњ єсерінен біріншілік иммундыќ жауапта есте саќтау классоспецификалыќ жасушалар (В есте саќтау) т‰зіледі. Біріншілік иммундыќ жауап тµмендегі тізбекпен ж‰реді:

• антигенніњ организмніњ ішкі ортасына енуі;

• бейспецификалыќ ќабыну медиаторларыныњ бµлінуі;

• антигенніњ эндоцитозы (дендриттік жасушалар, макрофаг);

• антигенмен біріккен жасушалардыњ шеткі лимфоидтыќ м‰шелерге ыѓысуы;

• антигенді Т жєне В-лимфоциттерге таныстыру процесі;

• лимфоидтыќ м‰шеніњ Т-тєуелді аймаѓыныњ белсенуі;

• антигенді таныстырушы жасушалардыњ Т-жасушалардың комплементарлыќ рецепторларымен байланысуы;

• пролиферация, дифференциация, антиген-спецификалыќ Т-лимфоциттерініњ т‰зілуі;

• спецификалы мембраналыќ рецепторлардың экспрессиясы, В-лимфоциттерді белсендіруші цитокиндердіњ синтезі, Т-лимфоциттердіњ нысана жасушалармен µзара єсерлесуі;

• Т-жасушалармен В-жасушалардыњ Т-тєуелді аймаќтарда µзара єсерлесуі;

• белсенді В-жасушалардыњ фолликул аймаѓына жылжуы;

• пролиферация, В-лимфоциттердіњ жетілуі, Тх2 µзара єсерлесуі, фолликулдардыњ ±рыќтыќ орталыѓында плазматикалыќ жасушалардыњ пайда болуы;

• плазмоциттердіњ с‰йек кемігіне қарай жылжуы, б±л жерде олар синтетикалыќ иммуноглобулиндерді белсенді т‰рде µндіреді;

• иммундыќ Т-лимфоциттер эфферентті лимфа тамыры арќылы шеткі лимфа т‰йіндерінен ќабыну ошаѓына жылжып, нысана жасушаларѓа єсер етеді. фагоцитоздыњ, табиѓи киллерлердіњ жєне т.б. белсенуі;

• фагоцитоз, микроорганизмныњ шыѓарылуы (элиминация);

• иммундыќ жауаптыњ тµмендеуіне баѓытталѓан реттелу.

Екіншілік иммундыќ жауап

Есте саќтау жасушалары антигенмен ќайта кездескенде белсеніп, ќысќа уаќытта спецификалы антиденелерді пролиферациялайды жєне µндіреді. Екіншілік иммундыќ жауап IgG 3-4 к‰ні көп өндірілуімен, әсіресе 9-11 к‰ні µте жоѓары мµлшерде µндірілуімен сипатталады.

IgM динамикасының біріншілік иммундыќ жауаптан айырмашылыѓы жоќ. Екіншілік иммундыќ жауап тез, жоѓары ќарќынды болады. Антиденелер авидтілік немесе аффинділік деп аталатын жоѓары спецификалы белсенумен, яѓни антигенмен байланысу к‰шімен сипатталады. Иммунизациядан кейінгі уаќыттыњ кµбеюімен антиденелердіњ аффинділігі жоѓарылайтыны аныќталѓан. Б±л аффинді антиденелерді µндіретін В-лимфоциттерді тањдауѓа байланысты болады. М±ндай ќ±былыстыњ биологиялыќ мєні аз мµлшерде антидене антигенді жаќсы байланыстыра алатын м‰мкіншілігінде. Аффинитеттіњ антигенмен ќайта кездескенде, кµбінесе IgG, IgA, IgE µндірігенде мањызы ‰лкен.

Екіншілік иммундыќ жауап Т жєне В-лимфоциттердіњ иммунологиялыќ есте саќтауымен ерекшеленеді. Иммунологиялыќ есте саќтаудыњ механизмі соњына дейін аныќталмаѓан. В-лимфоциттердіњ пролиферациялануы процесінде спецификалы клондар тањдалады. В-лимфоциттердіњ бір бµлігі иммундыќ жауап аяќталѓаннан соњ саќталады жєне персистенцияланады. Ќайта кездескенде иммундыќ жауап іске ќосылу ‰шін антиген аз мµлшерде болуы м‰мкін. Барлыќ антигендерге иммунологиялыќ есте саќтау т‰зілмейді. В жєне Т-лимфоциттер иммунологиялыќ есте саќтауды алып ж‰реді, олардыњ кездесу жиілігі жоѓары жєне белсенді антигенді танушы рецепторларыныњ, адгезия молекулаларыныњ, белсендіру молекулаларыныњ жєне т.б. саны кµп болады.

Жоѓарыда кµрсетілгендерден иммундыќ жауаптыњ негізгі тµрт кезењдерін атауѓа болады:

1-ші кезењ – индукция (афферентті) кезењі. Б±л кезде антиген ќорытылып, иммуногенді т‰рде В жєне Т-лимфоциттерге таныстырылады.

2-ші кезењ – пролиферативті – иммундыќ ќабілетті жасушалар белсенеді, олар µзара єсерлеседі, ізашар-жасушалар пролиферацияланады.

3-ші кезењ - µнімді (эффекторлыќ) – ізашар–жасушалар бµлінеді: В-жасуша – плазмоцит иммуноглобулиндердің синтезделуімен, Т-жасуша – Т-цитотоксикалыќ жєне басќа жасушалардың µндірілуімен.

4-ші кезењ – иммунологиялыќ есте саќтау т‰зіледі – есте саќтаудыњ Т жєне В-жасушалары топталады.

Иммундыќ жауапта антигенніњ мµлшері жєне оныњ басќа да физикалыќ-химиялыќ ќасиеттері, эндокриндік жєне ж‰йке ж‰йесініњ єсері негізгі роль атќарады.

АНТИГЕНДЕР.

Антигендердіњ сипаттамасы және жіктелуі. Гаптендер.

Тимус тєуелді жєне тимус тєуелсіз антигендер.

Антигендер (грек. anti – ќарсы, genos – пайда болу) – организмде спецификалыќ иммунологиялыќ реакцияларды түзетін генетикалыќ бµгде денелер.

Антигендер спецификалыќ иммунологиялыќ реакциялар шаќыратын генетикалыќ бµгде агенттер (вирустар, бактериялар және т.б.) жєне организмніњ биологиялыќ маркерлері (эритроциттер, лимфоциттер антигендері, адамныњ генетикалыќ маркерлері) т‰рінде болуы м‰мкін. Организмніњ ќорѓаныс ќызметтерініњ т‰зілуінде антигендер спецификалыќ иммунологиялыќ реакциялардыњ индукторы ретінде мањызы зор. Антигендер іске ќосылуы ‰шін олар антигендік иммуногендік жєне спецификалыќпен сипатталуы керек.

Антигендік иммуногендік – б±л антигенніњ спецификалыќ иммунологиялыќ реакциясын белсендіру жєне иммунитетті т‰зу ќабілеттілігі. Иммуногендік антигенніњ ќасиетіне, мµлшеріне, организмге ену жолы жєне оны ќабылдайтын реципиент ж‰йесініњ сипатына байланысты болады.

Антигендік спецификалыќ – б±л антигендерді бір-бірінен ажырататын ерекшеліктер, яѓни генетикалыќ бµгделік. Спецификалыќ иммундыќ жауап шаќыра алмайтын ќарапайым химиялыќ топтар гаптендер деп аталады, гаптендерде генетикалыќ бµгделік бар, біраќ антигендік белгісі кµріну ‰шін ќажетті сапа жоќ. Мысалы, липидтер, нуклеин ќышќылы спецификалы, біраќ иммуногендігі тµмен болады. Олардыњ иммуногендік ќасиеті «қалып» (носитель) - макромолекулалармен байланысу жолымен жоѓарылатады.

Сонымен бірге, гаптендер дайын спецификалыќ антиденелермен де байланысуѓа ќабілетті.

Жоѓарыда айтылѓан гаптендердіњ иммуногендігін жоѓарылату феномені ќолданбалы иммунологияда биологиялыќ мањызды ќосындыларѓа – гаптендерге (стероидтыќ гормондарѓа, дєрілік заттарѓа, кейбір жасушалар ќ±рылымдарына) антисарысуларды алу ‰шін пайдаланылады. Алынѓан антисарысулар диагностикалыќ тест-ж‰йесін жасауда ќолданылады.

Антигендердіњ барлыќ ќасиеттері іске ќосылу ‰шін антигенніњ белгілі компоненттері, сондай-аќ реципиенттіњ ќабылдаушы компоненттері бар ж‰йе ж±мыс істеу ќажет.

Антигендердіњ иммуногендігі тµменде кµрсетілген ќасиеттерден т±рады:

Бµгделік – енгізілетін зат пен реципиенттіњ арасындаѓы генетикалыќ айырмашылыќ. Бµгделіксіз антиген жоќ. Мысалы, ќоян альбумині генетикалыќ бµгде, демек, ол тењіз шошќасы ‰шін антиген болып табылады.

Антигендік ќ±рылымныњ немесе детерминанттыќ топтыњ саны. Антигендік детерминант (лат. determinans - аныќтаушы) немесе эпитоп (грек. ері – ‰стінде, topos – орналасу, яѓни беткей орналасќан) – ќабылдаушы ќ±рылымдардыњ сєйкес бµлігімен байланыса алатын жєне антигенніњ спецификалыќтыѓына жауап беретін антигендік молекуланыњ бір бµлігі. Аќуыз молекуласындаѓы детерминантты топтардыњ саны антигенніњ ќызметін ж‰зеге асыру ‰шін µте мањызды.

Антиген молекулаларыныњ химиялыќ ерекшеліктері. Аќуыз молекулалары µте иммуногенді, себебі олар полипептидті. Ароматтыќ амин ќышќылдарыныњ болуы антигендердіњ жоѓары иммуногендігін аныќтайды.

Антиген молекулаларыныњ конформациялыќ ерекшеліктері. Конформация (аѓыл. conformity - сєйкестік) – молекуладағы єрт‰рлі ќ±рылымныњ ќуыстыќ орналасуы, оныњ ‰штік (трехмерное) µлшемге сєйкестігі. Полипептидті тізбегі бірнеше рет ќайталанатын амин ќышќылдарынан т±ратын гомополимерлер организм ‰шін генетикалыќ бµгде емес, сондыќтан антиген емес. Кездейсоќ амин ќышќылдар тізбегі бар диполимерлер мен триполимерлер организмге бµгде жєне жоѓары антигенді болып есептеледі.

Антигенніњ ќуыстыќ пішінінде оны фагоцитоз процесінде пептидтерге ыдырататын (фрагментация) бµлігі болу керек. Егер антигенніњ ќ±рылысы фагоциттердіњ ферменттері єсерінен ыдырауѓа ќабілетсіз болса, м±ндай антигендердіњ иммуногендігі єлсіз немесе м‰лдем болмайды. Жылулыќ немесе химиялыќ µњдеу нєтижесінде антиген молекуласыныњ конформациясы µзгеріп, оныњ иммуногендігі к‰шейеді. Б±л феноменді вакцинологияда ќолданѓан µте мањызды. Вакцина нативті антигенге (микроорганизм, токсин ж.т.б.) ќарсы жауап сияќты спецификалыќ иммунологиялыќ реакция түзіп, біраќ ауру тудырмауы тиіс. Антигендерді м±ндай µњдеу «µлі вакцина» (холералыќ, кµк жµтел, іш сүзегі) алуѓа м‰мкіндік береді. Ќоздырѓыштардыњ вируленттік ќасиетін тµмендету «тірі» єлсізденген вакциналар (БЦЖ, сібір жарасы, т±мау, шешек, ќызылша, сал вакциналары) жасауда ќолданылады.

G иммуноглобулинініњ µзініњ молекулаларыныњ конформациялыќ µзгерістері спецификалыќ антиденелерініњ синтезін к‰шейтіп, патология туѓызатын (ревматикалыќ артрит, басќа аутоиммундыќ аурулар) иммуногендікті ерекшелендіреді.

5. Антигенніњ молекулалыќ салмаѓы (Мм). Молекулалардыњ салмаѓы ќанша кµп болса, иммуногендігі сонша жоѓары болады. Аќуыздардың салмағы жоѓары болғандықтан иммуногендігі кµмірсуларѓа ќараѓанда к‰шті болады. Антигендігі байќалу ‰шін ќажетті ењ тµмен (минималдыќ) молекулалыќ салмаќ 10 000-нан кем болмауы керек. Мысалы, ж±мыртќа альбуминініњ салмаѓы 40 000 Мм, сары су альбумині – 70 000.

Иммуногендікті тек ќана аќуыз молекулаларымен байланысу емес, сондай-аќ табиѓи емес синтетикалыќ, иммуногенді емес полимерлерде к‰шейтеді. 13-ші суретте антигендердіњ ќасиеттері мен сипаттамасы кµрсетілген.

Антигендердіњ жіктелуі. ¦лпа антигендерініњ жіктелуі:

• аллоантигендер (allos – басќа) – бір биологиялыќ т‰рдіњ арасында;

• ксеноантигендер (грек. xenos – бµгде) – басќа биологиялыќ т‰рдіњ антигендері;

• сингенді (грек. syn – бірге, жалпы) – генетикалыќ ±ќсас организмдердіњ (бір ж±мыртќалы егіздердіњ) антигендері;

• ±лпалыќ жєне м‰шеспецификалыќ антигендер.

Суперантигендер – микробтекті антигендер тобы. Суперантигендердіњ ерекшелігі – олардыњ Т-лимфоцитерініњ антигенді танушы рецепторынан МНСII класымен байланысу, жауапты реакциясы кµп клоналдыќпен сипатталады. Суперантигендерге стафилококк энтеротоксині, токсикалыќ тоқырау (шок) синдромыныњ токсині, адамныњ иммунтапшылыќ вирусыныњ антигені, ж±ќпалы мононуклеоз вирусы (Эпштейн-Барр), ќ±тыру және т.б. жатады.

Табиѓатта спецификалыќ антигендер тєрізді жасушаларды белсендіретін жануарлар мен µсімдіктер тектес заттар бар екені аныќталды. Оларѓа митогендер мен лектиндер жатады.

Митоген – жасушаныњ бµлінуі (митоз) мен пролиферация процесін к‰шейтетін заттар: В-лимфоциттерде – плазматикалыќ жасушаларѓа айналу процесі, Т-лимфоциттерде – б±л антигенспецификалыќ Т-жасушалардыњ клоныныњ т‰зілу процесі.

Лектиндер – жасуша мембранасыныњ кµмірсулық рецепторларын бейспецификалыќ байланыстыратын, µсімдіктер мен жануарлардан алынѓан гликопротеидтер.

Т жєне В-лимфоциттері ‰шін жалпы митогендер мен лектиндер болады, біраќ олар тек ќана Т немесе В-лимфоциттерді белсендіреді. Антигендер спецификалыќ реакциясыныњ дамуы Т-жасушаларыныњ ќатыусын талап етуіне ќарай тимус тєуелді жєне тимус тєуелсіз болып бµлінеді.

Тимус тєуелді антигендер В-жасушалармен єсерлескенде оныњ пролиферациясы мен бµлінуіне ыќпал ете алмайды. Б±л ‰шін антиген-спецификалыќ антиденелерді µндіретін, В-лимфоциттерді плазмоциттерге айналдыратын, ќажетті цитокиндерді µндіретін Т-жасушалармен єсерлесуі тиіс.

«Толық» антигендердің негізгі сипаттамалары

Иммуногендігі	Антигендік детерминанттардың қасиеттері	Антигендердің негізгі қызметтері
Бөгделік	ТКР, ВКР-мен әсерлесуі	Гуморалдық иммундық жауап шақыру (Ад өндіру)
Спецификалық	Спецификалық	Антиденелермен спецификалық реакциялар жүргізу
Жоғары Мм	Көп валенттілік	Жасушалық иммундық жауап түзу
Организмнің иммундық ќабілеттілігі	4-12 амин қышқылының болуы

Конформациялыќ ќасиеттері µзгерген (агрегация, полимеризация, тасымалдаушылармен байланысу) тимус тєуелді антигендер тимус тєуелсіз болып есептеледі. Кейбір тимус тєуелсіз антигендерде В-жасушалардыњ пролиферациясына алып келетін, яѓни митогендік ќасиеті бар (митогендік бµліктер) ќ±рылымдыќ аймаќтар болады. Кµптеген тимус тєуелсіз антигендерді фагоциттер ќорытпай, кері дамытады, олар организмде айналып ж‰реді де соњында белгілі дењгейде иммундыќ реакцияларды ќолдайды.

Тимус тєуелсіз антигендерге кµптеген ќайталанып отыратын ќ±рылымдыќ ±ќсас эпитоптар тєн. Олар В-жасушалармен кµп н‰ктелік єсерлесуді ќамтамасыз етеді.

Антигендер медицинаныњ зерттейтін саласы мен белгілеріне ќарай жіктеледі: транспланталогия – трансплантациялыќ антигендер, аллергология – аллергендер, онкология – онкоантигендер, микробиология – протективті, т‰р-спецификалыќ, топ-спецификалыќ, тип-спецификалыќ жєне т.б. (7-ші сурет).

Сонымен, барлыќ антигендерге негізгі ќасиеттер – специфкалыќ жєне иммуногендік тєн, яѓни толыќ иммундыќ жауап шаќыру ќабілеті бар.

Жоѓарыда айтылѓандай, спецификалыќ иммунологиялыќ реакция-лардыњ дамуы тек ќана антигенніњ ќасиетіне емес, сондай-аќ, организмніњ иммундыќ компетенттігіне (хабардарлыќ) де байланысты болады. Иммундыќ компетенттілік ќорѓаныс реакциясын дамытатын (бейспецификалыќ, спецификалыќ факторлар, генетикалыќ сипаттама-лары) барлыќ факторлардыњ болуымен сипатталады. Иммундыќ жауаптыњ іске ќосылуы Т жєне В-жасушаларыныњ антигенді танушы рецепторлары-ныњ белсенділігіне негізделеді.

Антигенніњ спецификалыѓы оныњ антигендік детерминаттарымен (немесе эпитоптарымен) ерекшеленеді. Т жєне В-жасушалар антиген эпитоптарын арнайы рецепторламен таниды. В-жасушалыќ рецепторлар (ВЖР) антигенніњ бетінде орналасќан эпитопты таниды. Т-жасушалыќ рецепторлардың (ТЖР) ќ±рылысы к‰рделі, себебі антигенді МНС-комплексімен бірге болѓан жаѓдайда ғана таниды.

Б±л материалды біріктіре отырып, спецификалыќ иммунологиялыќ реакциялардыњ дамуын антигенніњ єрт‰рлі иммунологиялыќ ќ±рылымдарымен жєне иммундыќ ќабілетті жасушалардыњ антигенді танушы рецепторларымен µзара єсерлесуі ретінде сипаттауѓа болады.

Организмніњ ќорѓаныс к‰ші ж±ќпалы аурулардыњ алдын-алу ‰шін ќолданылатын вакциналардыњ кµмегімен к‰шейтіледі.

А нтигендердің жіктелуі Экзоантигендер Эндоантигендер А НТИГЕНДЕР Тимус тєуелді Тимус тәуелсіз Микроорганизмдер Адам антигендері: антигендері: капсулалыќ дифференциялыќ соматикалыќ ісік (жасуша ќабырғасының) изоантигендер беткей антигендері гистосәйкестік шираќ тәрізді антигендері, т.б. айќасып әсерлесуші гетерогенді протективті корпускулярлыќ суперантигендер

Сабақтың мазмұны:

• студенттердің өз бетімен атқаратын жұмысы: лабораториялық зерттеулер, тәжірибелік дағдыларды меңгеру, ахуалдық есептерді шешу;

• оқытушымен бірге атқаратын жұмысы: СӨЖ нәтижелерін талқылау, студенттердің сұрақтарына жауап беру;

• бастапқы және қорытынды білім деңгейін бағалау: тест-сұрақтары, ахуалдық есептер шешу, тәжірибелік дағдылар.

№2 сабақ

Тақырып: Иммуноглобулиндердің негізгі кластарының құрылысы және қызметтері. Иммунитеттің В-жүйесін лабораториялық бағалау. Комплемент жүйесі және оның иммунологиялық реакцияларда ролі. Антигентаныстырушы жасушалар. Макрофагтардың арнайы иммунологиялық реакцияларда ролі. Иммунитеттің макрофагтық звеносын лабораториялық бағалау.

Оқу сағат саны – 6

Тақырып өзектілігі:

Өткен ғасырдың аяғында, үстіміздегі ғасырдың басында Исаев, Пфейфер, Борде деген ғалымдардың еңбектерінің арқасында сүтқоректілердің қанының сары суында антиденелермен сезімталданған жасушаларға қарсы литикалық белсенділігі бар ерекше заттар бар екендігі табылды. Сонымен қатар бұзылмаған қан сарысуының бактерицидтік әсері бар екендігі анықталды, бірақ осы қасиет оны қыздырғанда, ультракүлгін сәулесі әсер еткенде ортаның рН өзгергенде жоғалатыны анықталды. Осы зат комплемент деп аталады.

Комплемент жүйесіне бір-бірімен кезектесе әсерлесіп биологиялық күші бар молекулаларды туындайтын ақуыздар жинағы жатады. Қазіргі кезде комплементтің 9 компоненті белгілі (С1-С9). Антидене мен комплемент қосарласа отырып антигенді жою бағытындағы күрделі жүйе құрайды. Комплемент иммунитет жүйесінің гуморалдық белсенділігімен ұштаса отырып организмге бөгде жасушалардың жойылуына қатысады. Комплементтің антиденелердің қатысуынсыз жеке өзі организмге енген микробты жоя алатыны да белгілі болып отыр, ол альтернативтік жолмен жүреді.

Қазіргі кезде макрофактар ВОЗ эксперттерініњ ±сынуымен мононуклеарлыќ фагоциттер ж‰йесіне жатќызылды.

Соњѓы кезде макрофактар ќан моноциттеріне шыѓатыны аныќталды, осыныњ негізінде фагоциттер классификациясы жасалды. Морфологиялыќ белгілері бойынша, активті фагоцитоз бен пиноцитоздыќ функциялар бойынша жєне негізгі баѓан клеткалардан шыѓу тегі бойынша мононуклеарлыќ фагоциттерге кіретіндері:

С‰йек майы промоноциттері, негізгі миелопоездік клеткалардан шыѓатын баѓан клеткалардан дифференцияланатын клеткалар – моноциттер мен монобластар беретін клеткалар.

С‰йек майы моноциттері, макрофагќа айналады немесе ќанѓа µтеді. Моноциттер, ќан айналымында болып тканьдерге тарайды. Ткань макрофтары, ќан моноциттеріне дифференцияланады.

Сабақтың мақсаты.

Студент білуге тиіс:

• иммуноглобулиндердің кластарын;

• иммуноглобулиндердің химиялық құрылысы мен қызметі;

• комплемент жүйесінің құрылысын және қызметін;

• комплемент белсенуінің классикалық жолын;

• комплемент белсенуінің альтернативті жолын;

• комплементтің қалыпты және патологиялық жағдайларда ролі;

• антигентаныстырушы жасушалардың негізгі түрлерін;

• процесинг және презентация механизмдерін;

• мононуклеарлы жасушалар жүйесін.

Студент істей алуға тиіс:

• радиалдық иммунодиффузия әдісін жүргізу (сары сулық және секреторлық иммуноглобулиндер);

• Манчични әдісі бойынша сары сулық және секреторлық иммуноглобулиндердің концентрациясын анықтау;

• комплементтің жалпы гемолитикалық белсенділігін анықтау;

• РИД әдісі бойынша С3 анықтау.

Сабаққа дайындық үшін сұрақтар:

1. Иммуноглобулиндер дегеніміз не және олардың негізгі қасиеттері

2. Иммуноглобулиндердің негізгі кластары, олардың құрылысы (жеңіл және ауыр шынжырлары, Fab және Fc- фрагменттері)

3. Антиденелердің авидтілігі дегеніміз не

4. Иммуноглобулин кластарының қан сары суындағы молекулярлы салмағы

5. Иммуноглобулин кластарының сипаттамалары және қасиеттері

6. Иммуноглобулиндердің жартылай ыдырау кезеңі

7. Иммуниттеттің В-жүйесін лабораториялық анықтау әдістері

8. Қандағы В-лимфоциттерді анықтау

9. Қандағы иммуноглобулиндер дәрежесін анықтау

10. α және β изогемагглютининдердің қандағы құрамын анықтау, сондай-ақ кең тараған бактериялар мен вирустаға табиғи антиденелерді анықтау

11. Иммуноглобулиндердің В-лимфоциттермен биосинтезін стимуляциялау

12. Белсенді иммунизациядан кейін антиденегенезді (біріншілік және екіншілік иммундық жауап) зерттеу

13. Организмдегі иммуноглобулиндер катаболизмін зерттеу

14. Лимфа түйіндерінің, қызыл мидың, ішектің шырышты қабықтарының биопсиясы

15. Тез дамитын жоғары сезімталдықты анықтайтын тері реакциялары

16. Комплемент жүйесі туралы түсінік, оның қызметі мен биологиялық ролі

17. Комплемент жүйесінің құрылысы: негізгі компоненттер мен ингибиторлар

18. Комплемент белсенуінің классикалық жолы

19. Комплемент белсенуінің альтернативті жолы

20. Пропердин жүйесі факторларының ролі

21. Комплемент белсенуінің классикалық және альтернативті жолдарының ұқсастығы және айырмашылығы

22. Комплемент белсенуінен түзілетін өнімдердің биологиялық әсері

23. Антигентаныстырушы жасушалар туралы түсінік

24. Антигентаныстырушы жасушалардың негізгі түрлері

25. Антигендер процессингі және презентациясының механизмдері

26. Мононуклеарлы фагоциттер жүйесі

27. Макрофагтардың негізгі қызметтері

28. Макрофагтардың иммунологиялық реакцияларда ролі

29. Антигентаныстырушы жасушалардың арнайы иммундық жауапта ролі

Тақырып бойынша тест сұрақтары

1.Иммуноглобуллиндердің негізгі қасиеттерін көрсетіңіз:

А. Спецификалықтығы

Б. Гетерогендігі

В. Төзімділік

Г. Иммуногендігі

2.Антиденелердің спецификалықтығы байланысты:

А. Ауыр шынжырларға

Б. Белсенді орталықтарына

В. Жеңіл шынжырларына

Г. Микробар токсиндеріне

3.Антиген әсер еткеннен кейін алғаш болып бөлінетін иммуноглобуллин:

А. ИгА

Б. ИгЕ

В. ИгG

Г. ИгД

Д. ИгМ

4.Сары сулық және секреторлық иммуноглобуллиндерге жатады:

А. ИгА

Б. ИгЕ

В. ИгG

Г. ИгД

Д. ИгМ

5.Иммуноглобулиндердің қызметіне жатпайды:

А. Әртүрлі антигендерді тану

Б. Басқа иммундыкомпетентті жасушалармен әсерлеседі

В. Фагоцитоз, пиноцитоз, секреторлық және синтездік қызмет

Г. Комплемент жүйесін белсендіреді

6.Қан сары суындағы М иммуглобулинінің саны:

А. 0,4-2,2 г/л

Б. 7-18 г/л

В. 0,8-3,7 г/л

Г. 3-170 мг/л

7.Қан сары суындағы G иммуглобулинінің саны:

А. 0,4-2,2 г/л

Б. 7-18 г/л

В. 0,8-3,7 г/л

Г. 3-170 мг/л

8.Қан сары суындағы A иммуглобулинінің саны:

А. 0,4-2,2 г/л

Б. 7-18 г/л

В. 0,8-3,7 г/л

Г. 3-170 мг/л

9.Қан сары суындағы D иммуглобулинінің саны:

А. 0,4-2,2 г/л

Б. 7-18 г/л

В. 0,8-3,7 г/л

Г. 3-170 мг/л

10.М иммуноглобулинінің сипаттамасы және қызметі:

А. Фагоцитозды күшейтеді, плацента арқылы өте алады, токсиндерді нейтралдайды

Б. Вирустар мен бактериялық токсиндерді нейтралдайды

В. Аллергия және анафилаксияны шақырады, ұлпа базофилдерін белсендіреді

Г. Комплементті белсендіреді, фагоцитозды күшейтеді, ұрықта өндіріледі

11.Е иммуноглобулинінің сипаттамасы және қызметі:

А. Фагоцитозды күшейтеді, плацента арқылы өте алады, токсиндерді нейтралдайды

Б. Вирустар мен бактериялық токсиндерді нейтралдайды

В. Аллергия және анафилаксияны шақырады, ұлпа базофилдерін белсендіреді

Г. Комплементті белсендіреді, фагоцитозды күшейтеді, ұрықта өндіріледі

12.G иммуноглобулинінің сипаттамасы және қызметі:

А. Фагоцитозды күшейтеді, плацента арқылы өте алады, токсиндерді нейтралдайды

Б. Вирустар мен бактериялық токсиндерді нейтралдайды

В. Аллергия және анафилаксияны шақырады, ұлпа базофилдерін белсендіреді

Г. Комплементті белсендіреді, фагоцитозды күшейтеді, ұрықта өндіріледі

13.А иммуноглобулинінің сипаттамасы және қызметі:

А. Фагоцитозды күшейтеді, плацента арқылы өте алады, токсиндерді нейтралдайды

Б. Вирустар мен бактериялық токсиндерді нейтралдайды

В. Аллергия және анафилаксияны шақырады, ұлпа базофилдерін белсендіреді

Г. Комплементті белсендіреді, фагоцитозды күшейтеді, ұрықта өндіріледі

14.Комплемент жүйесі – бұл:

А. Қалыпты және патологиялық процестерде жасушалардың жойылуын реттейтін жалпы механизм

Б. Организмде антиденелердің қызметін атқаратын заттар

В. Қан сарысуындағы өзіндік ұйымдастырылуға және фагоцитоз бен гуморалдық иммунитет реакцияларын жүргізу қабілетіне ие ақуыздар комплексі

Г. Пролиферация, дифференциация және иммундық жүйенің жасушалары қызметтерін реттейтін жүйе

15.Комплемент жүйесінің опсонизациялық қызметі:

А. Ұлпа базофилдерінен қабыну реакциясын белсендіретін биологиялық белсенді заттардың бөлінуі

Б. Комплемент жүйесі белсенгеннен кейін бірден патогенді организмдерді қаптап, фагоцитоз процесін күшейтетін компоненттердің бөлінуі

В.Бактериалдық жасушалардың мембранасына еніп, жоятын мембранаға шабуыл жасаушы комплекстің түзілуі

16.Комплемент жүйесінің қабынуға қарсы қызметі:

А. Ұлпа базофилдерінен қабыну реакциясын белсендіретін биологиялық белсенді заттардың бөлінуі

Б. Комплемент жүйесі белсенгеннен кейін бірден патогенді организмдерді қаптап, фагоцитоз процесін күшейтетін компоненттердің бөлінуі

В.Бактериалдық жасушалардың мембранасына еніп, жоятын мембранаға шабуыл жасаушы комплекстің түзілуі

17.Комплемент жүйесінің цитотоксикалық қызметі:

А. Ұлпа базофилдерінен қабыну реакциясын белсендіретін биологиялық белсенді заттардың бөлінуі

Б. Комплемент жүйесі белсенгеннен кейін бірден патогенді организмдерді қаптап, фагоцитоз процесін күшейтетін компоненттердің бөлінуі

В.Бактериалдық жасушалардың мембранасына еніп, жоятын мембранаға шабуыл жасаушы комплекстің түзілуі

18.Комплемент жүйесі белсенуінің классикалық жолы мына компоненттен басталады:

А. С1s

Б. С1r

В. С1q

19.Комплемент жүйесінің классикалық жолмен белсенуінде С1 компоненті белсендіреді:

А.С4

Б. С2

В. С3

Г. С5

20.С1-ингибиторының туа біткен жетіспеушілігінде болады:

А. Атопиялық дерматит

Б. Ангионевротикалық ісік

В. Есекжем

Г. Сары су ауруы

21.Мембранаға шабуыл жасаушы комплексті комплексті көрсетіңіз:

А. С6, С7, С8, С9

Б. С1, С2, С3, С4

В. С2, С3, С4, С5

Г. С3, С4, С5, С6

22.Комплемент жүйесінің альтернативті белсенуінде қатыспайтын компонент:

А.С1, С2, С3

Б. С2, С3, С4

В.С1, С3, С5

Г. С1, С2, С4

23.Иммунитеттің В-жүйесінің лабораториялық зерттеуіне жатпайды:

А. Қандағы В-лимфоциттерді анықтау

Б. Бласттрансформация динамикасын анықтау

В. Қандағы иммуноглобулиндердің санын анықтау

Г. Организмдегі иммуноглобулиндердің катаболизмін зерттеу

24.Макрофагтардың қызметі:

А. Әртүрлі антигендерді тану

Б. Басқа иммундыкомпетентті жасушалармен әсерлеседі

В. Фагоцитоз, пиноцитоз, секреторлық және синтездік қызмет

Г. Комплемент жүйесін белсендіреді

25.Моноциттер мына жасушаларға жатады:

А. Лимфоциттерге

Б. Макрофагтарға

В. Киллерлерге

Г. Эффекторларға

Ақпарттық-дидактикалық блок.