1. Тақырыбы: Физиологиялық босану жайлы түсінік. Босанудың басталуының себептері. Босану кезеңдері.
2. Сабақтың мақсаты: студентті ағзаның босануға дайындығын анықтауды, желкемен жатып орналасуындағы алдыңғы және артқы түрлеріндегі босанулардың биомеханизмін фантомда жүргізуді үйрету.
3. Оқытудағы міндеттері:
1) Ағзаның босануға дайындығын, жатыр мойнының «жетілу» сатысын анықтаудағы білімін қалыптастыру
2) Босану кезеңдерін анықтаудағы білімін қалыптастыру
3)Желкемен жатып орналасудағы алдыңғы және артқы түрлеріндегі босанудың биомеханизмін жүргізу, жамбаспен салыстырғандағы нәрестенің басының орнын анықтаудағы білімін қалыптастыру
4. Жүргізу формасы:
Фантомда аз топпен жұмыс жасау (2-3 студенттен)
5. Тақырып бойынша тапсырмалар:
1) Фантомда жатыр мойнының «жетілуі» сатысын, жатыр мойнының ашылуын анықтау
2) Желкемен жатып орналасуындағы алдыңғы және артқы түрлеріндегі босанудың биомеханизмін фантомда жүргізу.
3) Сыртқы және ішкі әдістерді пайдалана отырып жамбаспен салыстырғандағы нәрестенің басының орналасқан орнын анықтау
6. Таратылатын материал:
Кестелер, суреттер
7. Әдебиеттер:
Негізгі:
1. Савельева Г.М. Акушерство: оқулық. / М.: Медицина, 2000. – с.186-219.
2. Бодяжина В.И. и др., Акушерство. - М.: Медицина, 1996.
Қосымша:
1. Айламазян Э.К. Акушерство: медициналық ЖООна арналған оқулық. 4-басылым., доп./ Э.К. Айламазян. - Спб.:СпецЛит, 2003. - . 119-154 беттер
2. Е.А. Чернуха «Родовой блок». Дәрігерлерге арналған басқарма. 3- қайта өңделген, жөнделген, қосымшалар енгізілген басылым – М., «Триада-Х», 2005. – с. 158-181
8. Бақылау:
№1жағдайлық есеп
Сыртқы акушерлік тексеруде нәрестенің басы анықталмайды. PV: жатыр мойны толығымен ашылған, нәресте қуығы жоқ, нәрестенің басы барлық сегізкөз тұсын алып жатыр, қасағалық сүйектер пальпацияланбайды, сол жақтағы қиғаш өлшемде жебе тәрізді жігі, кіші еңбегі артқы жағынан сол жағында.
Анықтаңыз:
Нәрестенің позициясы мен түрін
Басының орналасқан орнын
Босану биомеханизмінің ерекшеліктерін
№1 жағдайлық есепке эталон
Бірінші позиция, артқы түрі
Басы кіші жамбас қуысында
Бүктелген түрі, 4 бастапқы және 5 қосымша сәттер, басқарушы нүстесі-үлкен және кіші еңбектердің ортасы, басында фиксацияның екі нүктесі (шаштың оскен жеріндегі шекарасы мен шүйде тұсындағы) басы орта қиғаш өлшем бойынша шығып келеді (10,5см, айналымында 33 см).
№2 жағдайлық есеп
Сыртқы акушерлік тексеруде нәрестенің басы қозғалмайды, кіші жамбастың кіреберісінде оның үлкен бөлігі анықталды. PV: жатыр мойнының ашылуы толық, нәресте қуығы жоқ, басымен жатып орналасқан, жебе тәрізді жік оң қиғаш өлшемде, кіші еңбек алдыңғы жағынан сол жағында, сегізкөз тұсы бос, симфиздің ішкі жоғарғы жағы тексеруге мүмкіндік туғызады.
Анықтаңыз:
Нәрестенің позициясы мен түрін
Басының орналасқан орнын
Босану биомеханизмінің ерекшеліктерін
№2 жағдайлық есепке эталон
Бірінші позиция, алдыңғы түрі
Басы кіші сегментімен кіші жамбастың кіреберісінде орналасқан
Бүгілмелі түрі, 4 негізгі және 4 қосымша сәттер, басқарушы нүкте – кіші еңбек, басында 1 фиксаци нүктесі (шүйде тұсы ойығы), басы кіші қиғаш өлшем бойынша шығып келеді (9,5см, айналымда 32 см).
№3 жағдайлық есеп
Сыртқы акушерлік тексеруде кіші жамбастың кіреберісінде басының айтарлықтай емес бөлігі анықталды. PV: жатыр мойнының ашылуы толық, нәресте қуығы жоқ, басымен жатып орналасқан, жебе тәрізді жік сол жақ қиғаш өлшемінде, кіші еңбек алдынан оң жағында, сегізкөздің төменгі бөлігі және лоннды өсіндінің ішкі 2/3 бөлігі пальпацияланады.
Анықтаңыз:
Нәрестенің позициясы мен түрін
Басының орналасқан орнын
Босану биомеханизмінің ерекшеліктерін
№3 жағдайлық есепке эталон
екінші позиция, алдыңғы түр
басы кіші жамбастың кеңейген бөлігінде
бүгілмелі түр, 4 негізгі және 4 қосымша сәттер, басқарушы нүкте – кіші еңбек, басында 1 фиксация нүктесі (шүйде тұсы ойығы), басы кіші қиғаш өлшем бойынша шығып келеді. (9,5см, айналымда 32 см).
№ 4. Босану физиологиясы
№ 10 - сабақ. Физиологиялық босану жайында түсінік. Босанудың басталуының себептері. Босану кезеңдері.
Бастапқы алған білімдерін тестілеу
1.Физиологиялық босану жүктіліктің 36 - 40 аптасында болады:
1. иә
2.жоқ
2.Окситоцин утеротропиндерге жатады:
1. иә
2.жоқ
3. «пісіп жетілген» жатыр мойнына тән ұзындық 2 см:
1. иә
2.жоқ
4.Босану тұрақты толғақтармен басталады:
1. иә
2.жоқ
5.«Бәсеңдейтін үштік градиент» жатырдың төменгі сегментінің доминантасын шамалайды:
1. иә
2.жоқ
6.Жатырдың жиырылуының жазылуы толғақ әсерінен жүреді:
1. иә
2.жоқ
7.Босанудың екінші жартысы жатыр мойнының толық ашылуынан басталады:
1. иә
2.жоқ
8.Анемиясы жоқ жүкті әйелдерде физиологиялық қан жоғалту дене салмағының 0,8 % құрайды:
1. иә
2.жоқ
9.Алдыңғы көрінісінде бастың шүйделік жатуы кіші қиғаш көлеммен қиылысады:
1.иә
2.жоқ
10.Шүйделік жатудың артқы көрінісінде басты нүкте үлкен еңбек болып табылады:
1.иә
2.жоқ
№ 4. Босану физиологиясы
№ 10 сабақ. Физиологиялық босану жайында түсінік. Босанудың басталуының себептері. Босану кезеңдері.
Бастапқы алған білімдерін тестілеуінің тесттері
жоқ
жоқ
жоқ
иә
жоқ
иә
иә
жоқ
иә
жоқ
Блок № 4. Босану физиологиясы
№ 10 сабақ. Физиологиялық босану жайында түсінік. Босанудың басталуының себептері. Босану кезеңдері.
Қорытынды білім деңгейін бақылау тесті
1.Пісіп жетілген жатыр мойнына тән белгілерді жікте:
А) жатыр мойны ұзындығы 3,0 см
Б) периферия бойымен жұмсаруы
В) цервикальды канал жабық
Г) барлық аймақтың жұмсаруы
Д) жатыр мойны тегістелген
2. Бірінші рет босану кезінде жатыр мойнының құрылымының өзгеруі мынадан басталады:
А) сыртқы ернеуінен
Б) ішкі ернеуінен
В) жатыр мойнының қынаптық бөлігінен
Г) жатырдың төменгі сегменті аймағынан
Д) сыртқы және ішкі ернеуден бірдей
3. Босанудың I кезеңіндегі латентті фазада жатыр мойнының ашылу жылдамдығы:
А) 0,35 см/сағ
Б) 0,5 см/сағ
В) 1,0-1,5 см/сағ
Г) 2,0-2,5 см/сағ
Д) 2,5-3,0 см/сағ
4. Қайта босанудың I кезеңіндегі активті латентті фазада жатыр мойнының ашылу жылдамдығы:
А) 0,35 см/сағ
Б) 1,0-1,5 см/ сағ
В) 2,0-2,5 см/ сағ
Г) 2,5-3,0 см/ сағ
Д) 3,0-3,5 см/ сағ
5. Кіші жамбас жазықтығының қатынасына байланысты бастың орналасуын анықтаңыз:
А) бас жамбас түбінде
Б) бас кіші жамбасқа кіреберісте
В) бас кіші жамбас кіреберісіне жанасқан
Г) бас кіші жамбастың тарылған қуысында
Д) бас кіші жамбастың кеңейген қуысында
6.Шүйдемен жатудың алдыңғы көрінісіндегі босану биомеханизмінің 3-қосымша кезеңі:
А) жай иілген бас
Б) кіші жамбас кіреберісіне бастың орналасуы
В) бастың шүйдемен артқа қарай ішкі бұрылысы
Г) бастың иілуі
Д) бастың қиылысуы
7.Шүйдемен жатудың алдыңғы көрінісіндегі босану биомеханизмінің 3-қосымша кезеңі
А) жай иілген бас
Б) кіші жамбас кіреберісіне бастың орналасуы
В) бастың шүйдемен артқа қарай ішкі бұрылысы
Г) бастың иілуі
Д) бастың қосымша иілуі
8. Босану бөліміне 5-6 минут жиілігіндегі толғақ шағымымен 40 апта мерзімімен, бірінші жүктілікпен әйел түсті. Жағдайы қанағаттандырарлық. Ұрықтың орналасуы ұзыннан бойлай, басының жатуы дұрыс, жүрек соғысы айқын, ырғақты. PV: жатыр мойны жазылған , жатыр аузының ашылуы 2 см. Ұрық қапшығы бүтін. Диагноз:
А) Жүктіліктің 40 аптасы. Жалған толғақтар
Б) Жүктіліктің 40 аптасы. Босанудың I кезеңі, латентті кезең
В) Жүктіліктің 40 аптасы. Босанудың I кезеңі, белсенді кезең
Г) Жүктіліктің 40 аптасы. Босанудың II кезеңі
Д) Жүктіліктің 40 аптасы. Босанудың III кезеңі
9. Босану бөліміне жүкті әйел босану әрекеті басталғаннан 6 сағ кейін түсті. Жүктілік мерзімі 39 апта, қайталама босану. Жағдайы қанағаттандырарлық. Ұрықтың орналасуы ұзыннан бойлай, басының жатуы дұрыс, жүрек соғысы айқын, ырғақты. PV: жатыр мойны жазылған , жатыр аузының ашылуы 10 см. Ұрық қапшығы бүтін. Диагноз
А) Жүктіліктің 39 аптасы. Жалған толғақтар
Б) Жүктіліктің 39 аптасы. Босанудың I кезеңі, латентті кезең
В) Жүктіліктің 39 аптасы. Босанудың I кезеңі, белсенді кезең
Г) Жүктіліктің 39 аптасы. Босанудың II кезеңі
Д) Жүктіліктің 39 аптасы. Босанудың III кезеңі
10.Босану бөліміне жүкті әйел босану әрекеті басталғаннан 5 сағ кейін келіп түсті. Жүктілік мерзімі жетілген, қайталама босануы. Жалпы жағдайы қанағаттандырарлық. Ұрықтың орналасуы ұзыннан бойлай, басының орналасуы дұрыс, жүрек соғысы айқын, ырғақты. PV: жатыр мойны жазылған , жатыр аузының ашылуы 6 см. Ұрық қуығы жоқ. Басының жатуы, төбе жігі сол жақ қиғаш өлшемде, кіші еңбегі оң жақтан,алдында. Диагноз:
А) Жүктіліктің 39 – 40 аптасы, босанудың I кезеңінің латентті фазасы, I позиция, алдыңғы бет
Б) Жүктіліктің 39 – 40 аптасы, босанудың I кезеңінің белсенді фазасы, I позиция, артқы бет
В) Жүктіліктің 39 – 40 аптасы, босанудың I кезеңінің латентті фазасы, II позиция, алдыңғы бет
Г) Жүктіліктің 39 – 40 аптасы, босанудың I кезеңінің белсенді фазасы, II позиция, алдыңғы бет
Д) Жүктіліктің 39 – 40 аптасы, босанудың I кезеңінің белсенді фазасы, II позиция, артқы бет