Бақылауға арналған сұрақтар:
Философия тарихындағы болмыс категориясы
Адам болмысы. Адам болмысының ерекшеліктері
Философия тарихындағы материя ұғымының қалыптасуы
Қозғалыс пен тыныштықтың диалектикалық қатынасы
5. Материяның кеңістіктік - уақыттық қасиеттерін зерттеудегі философияның және жаратылыстанудың байланысы
6. Философия тарихындағы сана проблемасын қалай түсінесіз?.
7. Нақты ғылымдардағы сана проблемасын түсіндірініз?
8. Сананың қалыптасуы жөнінде қандай гипотезалар бар?
9. Бейсаналық проблемасын қалай түсінесіз ?
10. Адамдар әрдайым саналы іс - әрекет жасай ма?
11. Тіл мен сананың байланысы қандай?
Глоссарий
р/р |
ұғым |
анықтамасы |
1. |
Болмыс |
- бұл өмір сүретін нәрселердің барлығы |
2. |
Материя
|
- бұл адамзат санасынан тыс өмір сүріп, санада бейнеленетін объективті реалдылық |
3. |
Қозғалыс |
- бұл жалпы алғандағы барлық өзгеріс. Қозғалыс абсолютті. |
4. |
Тыныштық |
– бұл қозғалыстың бір формасы. Тыныштық салыстырмалы |
5. |
Кеңістік |
– бұл бір уақытта өмір сүретін объекттердің орналасу тәртібін білдіретін, материя өмір сүруінің объективті жалпы формасы |
6. |
Уақыт |
– бұл болмыстың ұзақтығын және объекттер жағдайының бір – бірін алмастыруының жалғасымдылығын білдіретін, материя өмір сүруінің объективті жалпы формасы |
7. |
Сана |
- субьективтік реалдылық, шындықты мақсатты бейнелеу, адам миының тілмен байланысты функциясы. |
8. |
Гилозоизм |
( гр.hyle және zoe - зат және өмір) - материяның әмбебап тіршілігі туралы философиялық ілім. |
9. |
Солипсизм |
( лат. solus - жалғыз, дара және ipse - өзі ) - тек адам және оның санасы ғана өмір сүреді, ол обьективті дүние, оның ішінде адамдарда , жеке адам санасында ғана өмір сүреді дейтін субьективтік- идеалистік теория. |
10. |
Панпсихизм |
(гр.pan - барлығы және psyche- жан ) - барлық табиғатқа жандылық, психика тән делінетін идеалистік көзқарас , анимизмнің философиялық тұрғыдан айтылуы. |
11. |
Өзіндік сана |
- адамның өзін- өзі обьективті дүниеден бөлуі, өзінің дүние мен қатынасын, өзінің істерін, әрекеттерін, ойлары мен сезімдерін, тілектері мен мүдделерін, өзін тұлға деп ұғынуы және бағалауы. |
12. |
Қоғамдық сана |
- тарихи процестің рухани жағы. Тарих жинақтаған ілім, саяси және құқықтық идеялар, өнер жетістіктері, мораль, дін және қоғамдық психология тұтас қоғамдық санаға кіреді. |
Сызбалар, есептер, ситуациялар Материализмнің негізгі формалары
Материализмнің
формалары
Тұрпайы
Таным
әдісінің негізі түйсіну
өкілдері
Фалес
(б.э.д.
625-547)
Эллада
Гераклит
(б.э.д.
544-483)
Эллада
Демокрит
(б.э.д.460-371)
Эллада
Эпикур
(б.э.д.
341-270)
Эллада
Лукреций
(б.э.д.
99-55)
Рим
Метафизикалық
Таным
әдісінің негізі түйсіну
өкілдері
Ф.Бэкон
(1561-1626)
Англия
Б.Спиноза
(1632-1677)
Нидерландия
Дж. Локк
(1632-1704)
Англия
П.Гольбах
(1723-1789)
Франция
М.Ломоносов
(1711-1765)
Ресей
Л.Фейербах
(1804-1872)
Германия
А.Герцен
(1812-1870)
Ресей
Диалектикалық
Таным
әдісінің негізі диалектикалық
өкілдері
К.Маркс
(1818-1883)
Германия
Ф.Энгельс
(1820-1895)
Германия
И.Дицген
(1828-1888)
Германия
Г.Лафарг
(1842-1911)
Германия
Г.Плеханов
(1856-1918)
Ресей
В.Ленин
(1870-1924)
Ресей
Болмыс
Болмыс
Материальды болмыс
Идеалды болмыс
Адам болмысы
«Бірінші» табиғат
Әлеуметтік
болмыс
Объективті жан
«Екінші»
табиғат
Субъективті жан
Қозғалыс түрінің классификациялы.
Қозғалыс-объектінің
қызметі менен
қарым-қатынасының
өзгеруі
Рухани
Идеалды
процесстер
Материалды Материалды
процесстер
Механикалық
форма
Интеллектуалды
ақыл-ес
қозғалысы
Эмоционалды
сезімдер қозғалысы
Физикалық
форма
Химиялық
форма
әрекетті
ерікші түрде шешуге ұмтылу
Биологиялық
форма
Әлеуметтік
форма