5) Бақылау сұрақтары

1. Орта ғасыр философиясы неше кезеңнен тұрады ?.

2. Патристика дегеніміз не?

3. Схоластика дегеніміз не?

4. Реализм бұл қандай ілім?

5. Универсалийдің анықтамасы қандай?

6. Номинализм бұл қандай ілім?

7. Оригеннің адам, жан, рух туралы ілімін қалай түсінесіз?.

8. Аврелий Августиннің сенім мен сана гармониясы туралы ілімін қалай түсінесіз?

9. Фома Аквинскийдің шынайы ақиқат туралы ілімін.қалай түсінесіз?

10. Араб мұсылман философиясының Батыс Европаға тигізген әсері қандай?

6) Сызбалар, есептер, ситуациялар Сызбаға көңіл аударыңыз.

Номинализм, реализм, концептуализм.

Антикалық философиядағы жеке заттар мен жалпы (әмбебап) түсініктерге қатысты шешілмеген мәселелер-номинализм және реализм полемикаларының себебі

Жалпылық жайында мәселе – ортақтық қайда және қалай өмір сүретіні туралы сұрақ

Ақырғы реализм – жалпылықтар ақиқат және Шампонан Гильдің (ХII ғасыр) мәнінен тәуелсіз өмір сүреді.

Ақырғы номинализм ортақтық ешқандай онтологиялық мазмұнға ие емес; ақиқат, объективті түрде тек жалқы заттар өмір сүреді. Ортақтық-тек сөздер және Росцелин есімдері (ХІ ғ.)

Әлсіз номинализм-концептуализм; жалқы заттарда белгілі бір ортақтық өмір сүреді. Осы негізден Абеляр сөзімен түсіндірілетін түсінік тұжырымдамасы туындайды жаңа кезеңде – Дж.Локк.

Әлсіу реализм жалпылықтар ақиқат бірақ жалқы заттарда ғана өмір сүреді.

Ансельм Кентерберийский

Ақырғы реализмнің бастаулары. Платонның заттардан тыс маңызды керемет әлем туралы идеяларының білімі.

Номинализм XIV ғ. (Оккам, Николай Орем, Буридан, Иоанн Дунс Скот) – ақиқат табиғаттың зерттелуінің эмпирикалық тенденциясының түсінігі

Әлсіз реализм бастаулары Аристотель философиясы, ортақтық жалқылықпен үздіксіз байланысты болады; оның формасы болып табылады

Номинализм – заттар тумысының ақыл алдында құдіреттік бостандығының артықшылығы. Идеялар санада заттардан кейін туындайды

Фома Аквинскийдің реализмі (XIII ғ.) жалпылықтардың үш түрі өмір сүреді:

1. «заттарға дейін» құдіретті санада: - олардың идеялары мәңгілік бейне ретінде;

2. «заттарда» олардың негізі ретінде;

3. «заттардан кейін» адамдар санасында – түсінік, абстрактылықтын нәтижесі ретінде

7) Глоссарий

р/р	ұғым	анықтамасы
1.	Патристика	- I –III ғғ христиан ойшылдарының теологиялық, философиялық және саяси - әлеуметтік доктриналарының жиынтығы.
2.	Схоластика	- логикалық мәселеге баса көңіл аударған және теологиямен байланысқан догматтық рациональды әдіске ие діни философияның бір түрі.
3.	Теоцентризм	- дүниедегі шынайы ақиқат, дүниенің негізі Құдай болып табылады деп жариялайтын ілім.
4.	Реализм	- заттар емес керісінше жалпы ұғымдар универсалилер шынайы ақиқат өмір сүреді деп көрсететін ілім.
5.	Универсалийлер	- заттарға дейін өмір сүреді, олар ақыл – ой, құдай санасындағы идея, осы сананың арқасында заттардың ішкі мәні.
6.	Номинализм	- жалпы ұғымдардың онтологиялық мәнін жоққа шығаратын және олар тек қана санада өмір сүреді деп қарайтын философиялық ілім.